III A Ua 321/12

Sygn. akt III A Ua 321/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 maja 2012 r. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu Wydział III Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSA Stanisława Kubica Sędziowie: SSA Barbara Pauter (spr.) SSA Barbara Staśkiewicz Protokolant: Monika Horabik po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2012 r. we Wrocławiu sprawy z wniosku B. K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. o emeryturę na skutek apelacji B. K. od wyroku Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Świdnicy z dnia 11 stycznia 2012 r. sygn. akt VII U 1627/11 I. oddala apelację, II. zasądza od wnioskodawcy na rzecz strony pozwanej kwotę 120,- zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym. UZASADNIENIE Wnioskodawca B. K. odwołał się od decyzji ZUS Oddział w W. z 14 września 2011 r., odmawiającej mu przyznania prawa do emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach. Wnioskodawca wniósł o zaliczenie okresu pracy od 18 kwietnia 1977 r. do 30 czerwca 1994 r. w (...) w W. jako pracy wykonywanej w szczególnych warunkach. Wyrokiem z dnia 11 stycznia 2012 r. Sąd Okręgowy Świdnicy odwołanie to oddalił. Sąd ten ustalił, że wnioskodawca B. K. , urodzony (...) , z zawodu tokarz, w trakcie aktywności zawodowej pracował w następujących okresach: - od 5 maja 1970 r. do 21 października 1972 r. w Kopalni (...) w W. jako stażysta tokarz i młodszy tokarz; - od 21 listopada 1972 r. do 28 marca 1977 r. w Zakładzie (...) przy (...) W. jako ślusarz tokarz; - od 18 kwietnia 1977 r. do 30 czerwca 1994 r. w Przedsiębiorstwie (...) w W. jako mechanik napraw pojazdów samochodowych - tokarz.; - od 1 lipca 1994 r. do 22 czerwca 1998 r. w Przedsiębiorstwie Handlowo - Usługowym (...) w W. jako tokarz. W dniu 12 października 1998 r. ubezpieczony złożył wniosek o rentę z tytułu niezdolności do pracy. Decyzją z dnia 8 grudnia 1998 r. organ rentowy przyznał wnioskodawcy prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Decyzją z dnia 13 grudnia 2000 r. organ rentowy rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy przyznał na stałe. W okresie od 17 lutego 1999 r. do 30 czerwca 2000 r. wnioskodawca był zatrudniony w (...) S.A. w Ś. . W okresie od 19 marca 2001 r. do 8 października 2011r. wnioskodawca pracował w (...) Z. K. s.j. w D. . Świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach z dnia 30 czerwca 1994 r. wskazywało, że wnioskodawca podczas zatrudnienia w (...) w okresie 18 kwietnia 1977 r. - 30 czerwca 1994 r. pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku mechanika napraw pojazdów samochodowych – tokarz wymienionym w wykazie A Dział XIV poz. 16 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. W dniu 17 sierpnia 2011 r. B. K. nie będący członkiem otwartego funduszu emerytalnego złożył wniosek o emeryturę. Na dzień 1 stycznia 1999 r. udokumentował staż ubezpieczeniowy wymiarze 28 lat 6 miesięcy 1 dzień. Decyzją z dnia 14 września 2011 r. organ rentowy odmówił wnioskodawcy przyznania emerytury, ponieważ nie udokumentował rozwiązania stosunku pracy z każdym pracodawcą, na rzecz którego praca ta była wykonywana bezpośrednio przed dniem ustalenia prawa do emerytury oraz na dzień 1 stycznia 1999 r. nie został udokumentowany wymagany 15-letni okres zatrudnienia w szczególnych warunkach wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Do okresów zatrudnienia w szczególnych warunkach Zakład nie zaliczył wnioskodawcy okresu pracy od 18 kwietnia 1977 r. do 30 czerwca 1994 r. w (...) na stanowisku: mechanik napraw pojazdów samochodowych - tokarz z uwagi na fakt, iż pracodawca wykazał stanowisko łączone. W tym zakresie organ rentowy wskazał, że wykonywanie pracy na różnych stanowiskach i w tym samym czasie, chociażby w obszarze tego samego działu wyklucza możliwość spełnienia wymogu wykonywania pracy stale i w pełnym wymiarze czasu pracy przewidzianym dla danego stanowiska pracy. Ponadto Zakład wskazał, iż zachodzą rozbieżności co do faktycznie zajmowanego przez wnioskodawcę stanowiska pracy, bowiem ze świadectwa pracy, jak również z legitymacji ubezpieczeniowej wynika, iż w w/w okresie wnioskodawca wykonywał pracę na stanowisku tokarza. Z dniem 8 października 2011 r. została rozwiązana umowa o pracę łącząca B. K. z (...) spółka jawna w D. , która obowiązywała w czasie występowania przez wnioskodawcę z wnioskiem o emeryturę. W okresie od 18 kwietnia 1977 r. do 30 czerwca 1994 r. wnioskodawca pracował w Przedsiębiorstwie (...) w W. , do którego przeszedł na podstawie porozumienia między zakładami z (...) Kombinatu Budowlanego w W. , w którym pracował na stanowisku tokarza. Do zakładu został przyjęty na stanowisko tokarza, gdyż poprzedni tokarz był na wypowiedzeniu. W zakładzie nie było oddzielnego wydziału tokarni. W warsztacie w miejscu oddzielonym siatką znajdowała się wytaczarka i podręczna tokarka. Na wytaczarce wnioskodawca wykonywał wytaczanie okładzin, na których znajdował się azbest, a na tokarce głównie toczył szczęki niezbędne w mechanice samochodowej, sporadycznie toczył również śruby. Praca na tokarni zajmowała mu ok. 2-3 godzin dziennie. Wykonywał prace tokarskie na polecenie brygadzisty i gdy zachodziła taka konieczność w związku z wykonywanymi naprawami pojazdów. Pracami tokarskimi w warsztacie zajmował się głównie wnioskodawca. Z uwagi na niewielką ilość pracy na stanowisku tokarza wnioskodawca został skierowany do pomocy przy pracach naprawczych (mechanicznych) pojazdów, gdyż nie posiadał kwalifikacji i umiejętności do pracy na stanowisku mechanika samochodowego. Początkowo przyuczał się do tej pracy i był pomocnikiem przy wymianach piast i szczęk, a następnie samodzielnie wykonywał prace naprawcze i konserwacyjne najczęściej przy naprawie i regeneracji układów hamulcowych i zawieszenia przy naczepach samochodów. Nie wykonywał prac przy silnikach. Wnioskodawca wykonywał prace w brygadzie pod nadzorem kierownika warsztatu mechanicznego. Równocześnie obok prac z zakresu mechaniki samochodowej wykonywał przez cały okres zatrudnienia prace tokarskie. Przy tym nie był przenoszony na inne stanowiska ani do innych wydziałów. Prace te wykonywał w pełnym wymiarze czasu pracy i głównie w systemie zmianowym. Szkodliwość warunków pracy polegała na kontakcie z olejami i spalinami. W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Okręgowy uznał, że odwołanie; wnioskodawcy nie zasługuje na uwzględnienie. Zebrany w sprawie materiał dowodowy - w szczególności zeznania świadków, jak i samego wnioskodawcy, nie pozwalają na uznanie, iż wnioskodawca w spornym okresie wykonywał czynności mechaniczne przy naprawie pojazdów samochodowych stele i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku. W tym samym czasie wnioskodawca wykonywał bowiem również prace tokarskie. Ponadto wnioskodawca nie miał kwalifikacji mechanika samochodowego. Do pracy tej przyuczał się, w spornym okresie pomagając, a później pracując przy mniej skomplikowanych pracach mechanicznych. Wnioskodawca nie wykonywał prac mechanicznych w kanałach remontowych. Praca w okresie od 18 kwietnia 1977 r. do 30 czerwca 1994 r. nie może zatem zostać uznana za pracę w szczególnych warunkach. Zaskarżona decyzja jest prawidłowa. Apelację od wyroku Sądu Okręgowego złożył wnioskodawca, zarzucając rażące naruszenie prawa materialnego, tj. art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych poprzez błędną wykładnię pojęcia pracy w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze i uznania, że o takim charakterze pracy decyduje nazewnictwo stanowiska pracy, jak również, że stanowisko pracy o nazewnictwie łączonym pozbawia możliwości uznania takiej pracy za pracę w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, podczas gdy sprzeczne to jest z wykładnią funkcjonalną powyższego pojęcia, albowiem o pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze świadczy jej charakter i narażenie w środowisku pracy na warunki szkodliwe wymienione w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach (Dz.U. Nr 8, poz. 43 ze zmian.). Wnioskodawca zarzucił nadto rażące naruszenie prawa procesowego, tj. art. 233 kpc , mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez dowolne ustalenie, że praca wykonywana przez niego polegała jedynie na wykonywaniu prostych czynności przy naprawie pojazdów samochodowych, które połączone były z pracą tokarza, podczas gdy z zebranego materiału dowodowego bezspornie wynikało, że wnioskodawca świadczył pracę przy przetwórstwie azbestu oraz przy wymianie piast oraz szczęk, przy naprawie i regeneracji układów hamulcowych i zawieszenia, które wymagają ich wykonania w kanałach remontowych i które to zgodnie z wykazem A i wykazem B do w/w rozporządzenia stanowią pracę w szczególnych warunkach i w szczególnym charakterze, oraz rażące naruszenie prawa procesowego, tj. art. 278 kpc , mające istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego w dziedzinie techniki samochodowej na okoliczność oceny charakteru i specyfiki wykonywanej przez wnioskodawcę pracy w spornym okresie w kanałach remontowych, podczas gdy wymagało to wiadomości specjalnych, skoro Sąd nie uznał wyjaśnień wnioskodawcy i zeznań świadków w tym zakresie za wiarygodne. Wskazując na powyższe zarzuty B. K. wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie jego odwołania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżanego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania z uwzględnieniem kosztów postępowania apelacyjnego. Sąd Apelacyjny zważył: Apelacja wnioskodawcy nie jest zasadna. Wnioskodawca urodził się (...) . Zgodnie z art. 184 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity: Dz.U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.) ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli: 1) okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz 2) okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27. Emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa oraz rozwiązania stosunku pracy - w przypadku ubezpieczonego będącego pracownikiem (ust. 2). Wnioskodawca ubiegał się o przyznanie świadczenia po osiągnięciu wieku określonego w art. 32 ustawy o emeryturach i rentach z FUS - tj. wynoszącego 60 lat. Warunkiem uzyskania prawa do emerytury w tym wieku jest nadto wykazanie przez ubezpieczonego, w myśl § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. 8, poz. 43), iż ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach wymienionej w Wykazie A, stanowiącym załącznik do powołanego rozporządzenia. Praca w szczególnych warunkach musi być wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Spór w niniejszej sprawie dotyczył wykazania przez wnioskodawcę wymaganego powołanym przepisem stażu pracy w warunkach szczególnych. Sąd Okręgowy po przeprowadzeniu postępowania dowodowego uznał, iż brak podstaw do doliczenia do stażu pracy uprawniającego do uzyskania świadczenia w obniżonym wieku emerytalnym okresu od 18 kwietnia 1977 r. do 30 czerwca 1994 r. w Przedsiębiorstwie (...) , wskazywanego przez wnioskodawcę jako okres pracy w warunkach szczególnych. Stanowisko Sądu Okręgowego należy uznać za trafne. Wnioskodawca podnosił, że praca wykonywana przez niego w wymienionym okresie stanowi pracę wymienioną w załączniku do rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 r. w wykazie A dziale XIV poz. 16 – pracę wykonywaną w kanałach remontowych przy naprawie pojazdów mechanicznych lub szynowych. Ze świadectwa wykonywania pracy w warunkach szczególnych z dnia 30 czerwca 1994 r. wynika, że wnioskodawca w spornym okresie zatrudniony był na stanowisku mechanika napraw pojazdów samochodowych - tokarza. Praca na stanowisku tokarza, jak również praca na stanowisku mechanika pojazdów samochodowych nie stanowi pracy w szczególnych warunkach w rozumieniu rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. Wnioskodawca domagał się zaliczenia tego okresu w oparciu o zeznania świadków podnosząc, iż pracował w warunkach zagrożenia azbestozą, a ponadto wykonywał głównie pracę mechanika samochodowego, jedynie sporadycznie wykonując prace tokarskie. W ocenie Sądu Apelacyjnego trafnie przyjął Sąd Okręgowy, iż zeznania świadków, jak również wyjaśnienia samego wnioskodawcy, nie stanowią wystarczającej podstawy do uznania, iż praca wykonywana przez wnioskodawcę stanowiła pracę mechanika wykonywaną w kanałach remontowych. Sam wnioskodawca na rozprawie w dniu 11 stycznia 2012 r. zeznał, że część pracy wykonywał w kanałach remontowych, a część na powierzchni. Świadek K. R. wyjaśnił, że widział wnioskodawcę przy naprawach - w kanałach lub w samochodzie. Podobnie świadek T. G. wskazał, że wnioskodawca wykonywał część pracy w kanale, a część na zewnątrz. Ponadto świadkowie zeznali, że wnioskodawca wykonywał również innego rodzaju prace - tj. prace tokarskie. Oznacza to, iż praca w kanale nie była wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Również akta osobowe nie pozwalają na zaliczenie spornego okresu zatrudnienia do stażu pracy w warunkach szczególnych. W aktach tych znajduje się zwykłe świadectwo pracy z dnia 30 czerwca 1994 r. wydane przez Przedsiębiorstwo (...) , z którego wynika, że wnioskodawca w okresie pracy od 18 kwietnia1977 r. do 30 czerwca 1994 r. był zatrudniony na stanowisku tokarza. Angaż z akt osobowych wnioskodawcy z w/w zakładu również wskazuje, że pracwował on na stanowisku tokarza. Wnioskodawca nie przedstawił innych dowodów na okoliczność wykonywania w spornym okresie pracy mechanika samochodowego wyłącznie w kanałach remontowych. Reguły dowodzenia w procesie cywilnym ( art. 232 kpc ) zobowiązują strony do wskazywania dowodów, z których wywodzą one skutki prawne. Zasada ta znajduje zastosowanie również w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, których przedmiotem są odwołania ubezpieczonych od decyzji organów rentowych. Oznacza to, że w rozpoznawanej sprawie to wnioskodawca winien wykazać, iż w spornym okresie wykonywał pracę wymienioną w załączniku do rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 r. w wykazie A dziale XIV poz. 16, czego nie uczynił. W związku z powyższym nie można uznać, iż wnioskodawca w okresie pracy od 18 kwietnia 1977 r. do 30 czerwca 1994 r. w Przedsiębiorstwie (...) wykonywał pracę w warunkach szczególnych stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, uprawniającą do nabycia prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym. Nie zaliczenie wnioskodawcy wymienionego okresu do prac wykonywanych w szczególnych warunkach uniemożliwia przyznanie wnioskodawcy świadczenia emerytalnego na podstawie art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a wyrok Sądu Okręgowego oddalający odwołanie wnioskodawcy od tej decyzji - trafny. Mając powyższe na uwadze Sąd Apelacyjny na podstawie art. 385 § 1 kpc oddalił apelację jako bezzasadną. Orzeczenie o kosztach postępowania znajduje uzasadnienie w treści art. 98 kpc oraz § 11 ust. 2 i § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1429).