II ZZP 1/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w składzie siedmiu sędziów rozpoznał wniosek Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego dotyczący rozbieżności w wykładni prawa w zakresie immunitetu formalnego sędziów i prokuratorów. Zagadnienie prawne dotyczyło tego, czy immunitet formalny obowiązuje również po zakończeniu stosunku służbowego, jeśli czyny zarzucane oskarżonemu miały miejsce w czasie jego sprawowania. Po analizie stanowisk Prokuratury Krajowej i Instytutu Pamięci Narodowej, Sąd Najwyższy stwierdził, że immunitet formalny przysługuje sędziemu i prokuratorowi (także w stanie spoczynku) wyłącznie w okresie pozostawania w stosunku służbowym. Sąd odwołał się do wykładni językowej, systemowej i celowościowej przepisów, podkreślając, że immunitet jest instytucją wyjątkową, służącą ochronie niezawisłości sędziowskiej i niezależności prokuratorskiej w czasie sprawowania urzędu. Uchwała ta, nadana mocy zasady prawnej, ma na celu zapewnienie jednolitości orzecznictwa.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie zakresu czasowego obowiązywania immunitetu formalnego sędziów i prokuratorów.
Dotyczy wyłącznie immunitetu formalnego sędziów i prokuratorów w kontekście odpowiedzialności karnej po ustaniu stosunku służbowego.
Zagadnienia prawne (1)
Czy warunkiem obowiązywania immunitetu formalnego jest posiadanie statusu sędziego albo prokuratora, który nabywa się z momentem doręczenia zawiadomienia o powołaniu i który ustaje z chwilą wygaśnięcia stosunku służbowego, czy też sędzia lub prokurator zachowuje immunitet formalny także wtedy, kiedy kwestia pociągnięcia go do odpowiedzialności karnej za czyny objęte zarzutami oskarżenia przypadające na czas sprawowania urzędu, aktualizuje się już po zakończeniu tego okresu, niezależnie od późniejszego statusu tego sędziego lub prokuratora?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Immunitet formalny przysługuje sędziemu i sędziemu w stanie spoczynku oraz prokuratorowi i prokuratorowi w stanie spoczynku wyłącznie w okresie pozostawania przez nich w określonym w odpowiedniej ustawie stosunku służbowym.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy oparł się na wykładni językowej, systemowej i celowościowej przepisów, wskazując, że immunitet jest instytucją wyjątkową, związaną z wykonywaniem funkcji sędziego lub prokuratora i chroniącą niezawisłość oraz niezależność w czasie sprawowania urzędu. Po ustaniu stosunku służbowego ochrona ta wygasa, z wyjątkiem sędziów i prokuratorów w stanie spoczynku, którzy nadal pozostają w pewnym stosunku służbowym. Brak jest podstaw do rozszerzającej wykładni przepisów chroniących immunitet.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego | organ_państwowy | wnioskodawca |
| D. K. | inne | prokurator Prokuratury Krajowej |
| B. C. | inne | prokurator Instytutu Pamięci Narodowej Głównej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu |
Przepisy (8)
Główne
u.SN art. 83 § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Konstytucja RP art. 181
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
u.s.p. art. 80 § 1
Ustawa – Prawo o ustroju sądów powszechnych
u.p.s.w. art. 30 § 1
Ustawa – Prawo o ustroju sądów wojskowych
u.p.p. art. 135 § 1
Ustawa – Prawo o prokuraturze
u.SN art. 55 § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Pomocnicze
u.NIK art. 88 § 1
Ustawa o Najwyższej Izbie Kontroli
Przywołana jako przykład przepisu, który wyraźnie reguluje obowiązywanie immunitetu po ustaniu stosunku pracy, co sugeruje świadomą rezygnację z takiego rozwiązania w odniesieniu do sędziów i prokuratorów.
u.u.s.w. art. 22 § 4
Ustawa o ustroju sądów wojskowych
Przywołana jako przykład nieobowiązującego przepisu, który rozszerzał immunitet sędziego na okres po ustaniu stosunku służbowego, co może sugerować świadomą rezygnację z takiego rozwiązania w obecnym stanie prawnym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Immunitet formalny jest ściśle związany ze statusem sędziego lub prokuratora i ustaje wraz z wygaśnięciem stosunku służbowego. • Immunitet ma chronić wykonywanie funkcji zawodowych, a po zakończeniu służby racja bytu tej ochrony traci na znaczeniu. • Brak jest w obecnym ustawodawstwie przepisów analogicznych do tych, które w przeszłości lub w innych ustawach rozszerzały immunitet na okres po ustaniu stosunku służbowego. • Instytucja immunitetu ma charakter wyjątkowy i nie podlega wykładni rozszerzającej.
Odrzucone argumenty
Immunitet powinien chronić sędziego lub prokuratora również po wygaśnięciu stosunku służbowego, jeśli czyny popełniono w czasie jego trwania, ze względów celowościowych i dla zapewnienia swobody orzekania. • Odmienne traktowanie sędziów w stanie spoczynku i byłych sędziów narusza zasadę równości wobec prawa. • Art. 181 Konstytucji RP należy interpretować szeroko, aby zapewnić swobodę sprawowania urzędu.
Godne uwagi sformułowania
Immunitet formalny przysługuje sędziemu i sędziemu w stanie spoczynku oraz prokuratorowi i prokuratorowi w stanie spoczynku wyłącznie w okresie pozostawania przez nich w określonym w odpowiedniej ustawie stosunku służbowym. • Immunitet jest ściśle związany ze statusem danej osoby. • Immunitet jest instytucją wyjątkową, stanowi bowiem odstępstwo od zasady legalizmu. • Ratio legis immunitetu sędziowskiego jest zabezpieczenie niezawisłego sprawowania przez sędziów wymiaru sprawiedliwości. • Ochronny skutek wobec konkretnej osoby ma charakter wtórny, towarzyszący z konieczności zasadniczym celom i ratio istnienia instytucjonalnego immunitetu formalnego, jakim jest ochrona prawidłowego, bo niezależnego i chronionego przed naciskami, działania wymiaru sprawiedliwości.
Skład orzekający
Wiesław Kozielewicz
przewodniczący
Marek Motuk
sprawozdawca
Paweł Wojciechowski
członek
Tomasz Demendecki
członek
Marek Dobrowolski
członek
Zbigniew Korzeniowski
członek
Marek Siwek
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie zakresu czasowego obowiązywania immunitetu formalnego sędziów i prokuratorów."
Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie immunitetu formalnego sędziów i prokuratorów w kontekście odpowiedzialności karnej po ustaniu stosunku służbowego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii ustrojowej związanej z immunitetami sędziów i prokuratorów, co jest istotne dla prawników i osób zainteresowanych funkcjonowaniem wymiaru sprawiedliwości.
“Czy sędzia lub prokurator po odejściu ze służby nadal chroniony immunitetem? Sąd Najwyższy rozstrzyga.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.