II ZSG 3/24

Sąd Najwyższy2025-01-30
SNinneodpowiedzialność zawodowa adwokatówŚrednianajwyższy
adwokatodpowiedzialność dyscyplinarnaprzewinienie dyscyplinarnetajemnica zawodowapertraktacje ugodowepostępowanie karneSąd Najwyższyprawo o adwokaturze

Podsumowanie

Sąd Najwyższy oddalił skargę obrońcy adwokata M. B. na orzeczenie Wyższego Sądu Dyscyplinarnego, które uchyliło uniewinniające orzeczenie sądu dyscyplinarnego pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy rozpoznał skargę obrońcy adwokata M. B. na orzeczenie Wyższego Sądu Dyscyplinarnego, które uchyliło wyrok uniewinniający adwokata od zarzutu ujawnienia treści pertraktacji ugodowych i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. Obrońca zarzucała naruszenie przepisów proceduralnych przez uchylenie orzeczenia bez podstaw. Sąd Najwyższy uznał skargę za bezzasadną, stwierdzając, że Wyższy Sąd Dyscyplinarny prawidłowo ocenił potrzebę uchylenia orzeczenia pierwszej instancji z uwagi na błędy w ocenie materiału dowodowego i zeznań świadków, co uniemożliwiało wydanie wyroku reformatoryjnego.

Sąd Najwyższy rozpoznał skargę obrońcy adwokata M. B. na orzeczenie Wyższego Sądu Dyscyplinarnego Adwokatury z dnia 20 kwietnia 2024 r., sygn. akt [...], które uchyliło orzeczenie Sądu Dyscyplinarnego Izby Adwokackiej z dnia 23 maja 2023 r., sygn. [...], uniewinniające obwinionego od zarzutu ujawnienia treści pertraktacji ugodowych, i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. Obrońca adwokata zarzuciła naruszenie art. 437 § 2 k.p.k. w zw. z art. 454 § 1 k.p.k. i art. 95n prawa o adwokaturze, twierdząc, że uchylenie orzeczenia było przedwczesne i wymagało uzupełnienia materiału dowodowego przez sąd odwoławczy. Sąd Najwyższy uznał skargę za bezzasadną. Stwierdził, że przepisy rozdziału 55a k.p.k. dotyczące skargi na wyrok sądu odwoławczego uchylający wyrok sądu pierwszej instancji i przekazujący sprawę do ponownego rozpoznania, znajdują odpowiednie zastosowanie w postępowaniu dyscyplinarnym adwokatów. Sąd Najwyższy ograniczył się do badania, czy zachodziły tzw. bezwzględne przyczyny odwoławcze lub konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości. Uzasadnienie orzeczenia Wyższego Sądu Dyscyplinarnego jasno wskazywało na błędy sądu pierwszej instancji w ocenie zachowania obwinionego i zeznań świadków, co uzasadniało wydanie orzeczenia kasatoryjnego. Sąd odwoławczy nie miał możliwości wydania wyroku reformatoryjnego z uwagi na zakaz wynikający z art. 454 § 1 k.p.k. W konsekwencji Sąd Najwyższy oddalił skargę i obciążył obwinionego kosztami postępowania skargowego.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania jest dopuszczalne, jeśli sąd odwoławczy stwierdzi błędy sądu pierwszej instancji w ocenie materiału dowodowego, które uniemożliwiają wydanie wyroku reformatoryjnego, a przepis art. 454 § 1 k.p.k. zakazuje reformacji na niekorzyść obwinionego bez uzupełnienia postępowania dowodowego.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wskazał, że przepisy k.p.k. dotyczące skargi na wyrok sądu odwoławczego uchylający wyrok sądu pierwszej instancji i przekazujący sprawę do ponownego rozpoznania, stosowane odpowiednio w postępowaniu dyscyplinarnym adwokatów, ograniczają kontrolę do badania tzw. bezwzględnych przyczyn odwoławczych lub konieczności przeprowadzenia na nowo przewodu w całości. Uzasadnienie orzeczenia sądu odwoławczego jasno wskazało na błędy sądu pierwszej instancji w ocenie materiału dowodowego, co uzasadniało orzeczenie kasatoryjne.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalić skargę

Strona wygrywająca

Sąd Najwyższy (w imieniu systemu dyscyplinarnego)

Strony

NazwaTypRola
M. B.osoba_fizycznaobwiniony adwokat
B. Sp. z o.o.spółkastrona w sprawie pierwotnej (reprezentowana przez obwinionego)
R. Sp. z o.o.spółkapokrzywdzona / strona w sprawie pierwotnej
J. K.osoba_fizycznaadwokat reprezentujący R. Sp. z o.o.
Rzecznik Dyscyplinarny Izby Adwokackiejorgan_państwowywnioskodawca postępowania dyscyplinarnego

Przepisy (7)

Główne

k.p.k. art. 539e § § 2

Kodeks postępowania karnego

Podstawa oddalenia skargi jako bezzasadnej.

Prawo o adwokaturze art. 95 n § pkt 1

Ustawa Prawo o adwokaturze

Stosowanie odpowiednio przepisów k.p.k. do postępowania dyscyplinarnego adwokatów.

Pomocnicze

k.p.k. art. 437 § § 2 zdanie drugie

Kodeks postępowania karnego

Przesłanki uchylenia orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.

k.p.k. art. 454 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Zakaz orzekania na niekorzyść obwinionego przez sąd odwoławczy bez uzupełnienia postępowania dowodowego.

Prawo o adwokaturze art. 80

Ustawa Prawo o adwokaturze

Podstawa zarzutu przewinienia dyscyplinarnego.

Zbioru Zasad Etyki Adwokackiej i Godności Zawodu art. § 1 ust. 1

Podstawa zarzutu przewinienia dyscyplinarnego.

Zbioru Zasad Etyki Adwokackiej i Godności Zawodu art. §33

Podstawa zarzutu przewinienia dyscyplinarnego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sąd Najwyższy prawidłowo zastosował przepisy k.p.k. dotyczące skargi na wyrok sądu odwoławczego. Wyższy Sąd Dyscyplinarny prawidłowo ocenił błędy sądu pierwszej instancji w sferze wadliwej oceny zachowania obwinionego i oceny zeznań świadków. Zakaz reformacji na niekorzyść obwinionego (art. 454 § 1 k.p.k.) uniemożliwiał sądowi odwoławczemu wydanie wyroku reformatoryjnego bez uzupełnienia postępowania dowodowego.

Odrzucone argumenty

Uchylenie orzeczenia Sądu Dyscyplinarnego Izby Adwokackiej i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd II instancji było przedwczesne i naruszało przepisy proceduralne. Sąd II instancji powinien był uzupełnić materiał dowodowy, a nie uchylać orzeczenie.

Godne uwagi sformułowania

Sąd Najwyższy rozpoznając skargę na wyrok sądu odwoławczego ogranicza się do badania, czy w sprawie, na etapie postępowania przed sądem I lub II instancji, zachodzi tzw. bezwzględna przyczyna odwoławcza, albo doszło do uchylenia wyroku mimo braku formalnych przeszkód określonych w art. 454 k.p.k. do wydania wyroku zmieniającego lub też konieczne jest przeprowadzenie w całości przewodu sądowego. Trafny więc jest wniosek, iż w układzie procesowym jaki wystąpił w przedmiotowej sprawie, Sąd odwoławczy nie miał możliwości wydania innego orzeczenia niż kasatoryjne, bowiem na przeszkodzie temu stał zakaz wynikający z art. 454 § 1 k.p.k.

Skład orzekający

Barbara Skoczkowska

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących skargi na orzeczenie sądu dyscyplinarnego adwokatów uchylającego wyrok sądu pierwszej instancji i przekazującego sprawę do ponownego rozpoznania, a także stosowania art. 454 § 1 k.p.k. w postępowaniu dyscyplinarnym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego postępowania dyscyplinarnego adwokatów, choć zasady proceduralne są szersze.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy odpowiedzialności dyscyplinarnej adwokata i interpretacji przepisów proceduralnych, co jest istotne dla prawników zajmujących się tym obszarem, ale może być mniej interesujące dla szerszej publiczności.

Sąd Najwyższy rozstrzyga: Kiedy sąd dyscyplinarny może uchylić wyrok uniewinniający?

Sektor

praca

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

SN
II ZSG 3/24
POSTANOWIENIE
Dnia 30 stycznia 2025 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Barbara Skoczkowska
po rozpoznaniu w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej na posiedzeniu bez udziału stron w dniu 30 stycznia 2025 r.,
w sprawie adwokata
M. B.
,
skargi obrońcy obwinionego, na orzeczenie Wyższego Sądu Dyscyplinarnego Adwokatury 20 kwietnia 2024 r., sygn. akt [...],
uchylające orzeczenie Sądu Dyscyplinarnego Izby Adwokackiej […] z dnia 23 maja 2023 r., sygn. [...] i przekazujące sprawę do ponownego rozpoznania,
na podstawie art. 539e § 2 k.p.k. w zw. z art. 95 n pkt 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze – dalej powoływana jako „prawo o adwokaturze”
postanowił:
1. oddalić skargę;
2. obciążyć obwinionego adwokata M. B. kosztami postępowania skargowego
UZASADNIENIE
Rzecznik Dyscyplinarny Izby Adwokackiej […] wystąpił do Sądu Dyscyplinarnego Izby Adwokackiej […] z wnioskiem o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego przeciwko adw. M. B., obwiniając o to, że:
- będąc pełnomocnikiem B. Sp. z o.o. z siedzibą w W. w sprawie prowadzonej przed Sądem Okręgowym w W. pod sygn. akt […] przeciwko R. Sp. z o.o. z siedzibą w R., reprezentowaną przez adwokata J. K., ujawnił treść pertraktacji ugodowych pomiędzy stronami, które miały miejsce w okresie co najmniej od 2 grudnia 2021 r. do 11 stycznia 2022 r. poprzez złożenie w przedmiotowym postępowaniu sądowym pisma procesowego datowanego na 12 stycznia 2022 r. wraz z załączoną korespondencją mailową z okresu od 27 grudnia 2021 r. do 11 stycznia 2022 r. oraz wymienianymi w tym okresie pomiędzy stronami projektami negocjowanej ugody, wraz z wprowadzonymi zmianami oraz komentarzami stron, co do poszczególnych postanowień negocjowanej ugody,
tj. popełnienia przewinienia dyscyplinarnego z art. 80 Prawa o adwokaturze w zw. z § 1 ust. 1, §33 Zbioru Zasad Etyki Adwokackiej i Godności Zawodu (tekst jednolity ogłoszony na podstawie uchwały nr 66/2022 NRA z dnia 10 września 2022 r.).
Sąd Dyscyplinarny Izby Adwokackiej […], orzeczeniem z dnia 23 maja 2023 r., sygn. akt [...], uniewinnił obwinionego adw. M. B. od popełnienia zarzucanego mu przewinienia dyscyplinarnego, a koszty postępowania przejął na rachunek Izby Adwokackiej […].
Po rozpoznaniu odwołań: Rzecznika Dyscyplinarnego Izby Adwokackiej […] oraz pełnomocnika pokrzywdzonej R. Sp. z o.o. z siedzibą w R., zaskarżających orzeczenie w całości na niekorzyść obwinionego, Wyższy Sąd Dyscyplinarny Adwokatury orzeczeniem z dnia 20 kwietnia 2024 r. sygn. akt [...] uchylił zaskarżone orzeczenie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Dyscyplinarnemu Izby Adwokackiej […].
Od powyższego orzeczenia skargę złożyła obrońca obwinionego podnosząc:
naruszenie art. 437 § 2 zdanie drugie k.p.k. w zw. z art. 454 § 1 k.p.k. w zw. z art. w zw. z art. 95n pkt. 1) Prawo o adwokaturze poprzez uchylenie orzeczenia Sądu Dyscyplinarnego Izby Adwokackiej […] z dnia 23.05.2023 r., sygn. akt: [...] i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu Sądowi w postępowaniu I - instancyjnym, pomimo tego, iż nie zaistniały podstawy do takiego postępowania przez Sąd odwoławczy, podczas gdy wydanie orzeczenia z dnia 20.04.2024 r. przez Wyższy Sąd Dyscyplinarny Adwokatury było przedwczesne, ponieważ Sąd ten uznał, że postępowanie dowodowe dokonane przez Sąd I instancji zostało przeprowadzone w sposób niewłaściwy (w toku postępowania przed Sądem Dyscyplinarnym Izby Adwokackiej […] nie zgromadzono pełnego materiału dowodowego, bowiem wymaga wyjaśnienia, czy obwiniony nie uczestniczył w pertraktacjach ugodowych w inny sposób, niż osobiście), co powinno było skutkować uzupełnieniem brakującego materiału dowodowego przez Sąd II instancji w toku postępowania odwoławczego i dopiero po jego uzupełnieniu i przyjęciu, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie jest pełny i wskazuje na winę obwinionego, możliwe byłoby uchylenie orzeczenia Sądu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu Sądowi
.
Wskazując na powyższe, obrońca obwinionego, wniosła o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym.
Odpowiedź na skargę złożył w imieniu pokrzywdzonej R. Sp. z o.o. z siedzibą w R. pełnomocnik – adwokat W. W. wnosząc o jej oddalenie w całości. W uzasadnieniu pełnomocnik wskazał na bezzasadność wniesionej skargi, która pozostaje w sposób oczywisty sprzeczna z uzasadnieniem orzeczenia Wyższego Sądu Dyscyplinarnego Adwokatury oraz wnioskami z niego płynącymi.
Sąd Najwyższy zważył co następuje:
Skarga obrońcy obwinionego M. B. nie jest zasadna i dlatego
podlegała oddaleniu na podstawie art. 539e § 2 k.p.k. jako bezzasadna.
Wskazać należy, że przepisy rozdziału 55a k.p.k. zawierające unormowanie instytucji skargi na wyrok sądu odwoławczego uchylający wyrok sądu pierwszej instancji i przekazujący sprawę do ponownego rozpoznania, znajdują odpowiednie zastosowanie w postępowaniu dyscyplinarnym w sprawach adwokackich, zgodnie z art. 95 n prawo o adwokaturze.
Przede wszystkim należy stwierdzić, że skarżąca nie wykazała, że wydanie, na etapie postępowania odwoławczego, orzeczenia kasatoryjnego naruszyło art. 437 § 2 zd. 2 k.p.k. Przepis ten zawiera przesłanki uchylenia orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania wyłącznie w wypadkach wskazanych w art. 439 § 1 k.p.k., art. 454 k.p.k. lub jeśli jest konieczne przeprowadzenie na nowo przewodu w całości. Z powiązania treści tego przepisu z treścią art. 539a § 3 k.p.k., w którym wskazano podstawy skargi, jednoznacznie wynika, że Sąd Najwyższy rozpoznając skargę na wyrok sądu odwoławczego ogranicza się do badania, czy w sprawie, na etapie postępowania przed sądem I lub II instancji, zachodzi tzw. bezwzględna przyczyna odwoławcza, albo doszło do uchylenia wyroku mimo braku formalnych przeszkód określonych w art. 454 k.p.k. do wydania wyroku zmieniającego lub też konieczne jest przeprowadzenie w całości przewodu sądowego (por. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 25 stycznia 2018 r., I KZP 13/17 oraz postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 lutego 2017 r., IV KS 6/16, LEX nr 2204960). Te uregulowania wskazują więc jednoznacznie, że aby Sąd Najwyższy mógł ustosunkować się do podniesionych w skardze zarzutów, uzasadnienie orzeczenia sądu odwoławczego winno być tak sformułowane, aby wynikało z niego jednoznacznie, która z przesłanek określonych w art. 437 § 2 k.p.k. była podstawą uchylenia orzeczenia sądu I instancji i przekazania sprawy temu sądowi do ponownego rozpoznania.
Treść uzasadnienia orzeczenia Wyższego Sądu Dyscyplinarnego z dnia 20 kwietnia 2024 r., wyraźnie wskazuje, jakimi powodami kierował się ten Sąd wydając zaskarżone skargą orzeczenie. Wyższy Sąd Dyscyplinarny w należyty sposób przeprowadził kontrolę instancyjną i podjął prawidłową decyzję procesową. W części motywacyjnej swojego rozstrzygnięcia podał zasadnicze powody, dla których konieczne było uchylenie zaskarżonego odwołaniem rozstrzygnięcia. Sąd ten wskazał na błędy popełnione przez sąd pierwszej instancji w sferze wadliwej oceny zachowania obwinionego z punktu widzenia odpowiedzialności dyscyplinarnej oraz oceny zeznań świadków. Według Wyższego Sądu Dyscyplinarnego zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, prawidłowo oceniony, pozwala na stwierdzenie, że czyn obwinionego, może zostać oceniony jako przewinienie dyscyplinarne.
Trafny więc jest wniosek, iż w układzie procesowym jaki wystąpił w przedmiotowej sprawie, Sąd odwoławczy nie miał możliwości wydania innego orzeczenia niż kasatoryjne, bowiem na przeszkodzie temu stał zakaz wynikający z art. 454 § 1 k.p.k.
Mając na uwadze powyższe, orzeczono jak na wstępie.
[M. T.]
r.g.
‎

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę