SNO 23/07

WYROK  Z  DNIA  8  MAJA  2007  R. 
SNO  23/07 
 
Przewodniczący: sędzia SN Jerzy Steckiewicz. 
Sędziowie 
SN: 
Kazimierz 
Jaśkowski, 
Zbigniew 
Kwaśniewski 
(sprawozdawca). 
 
S ą d  N a j w y ż s z y  –  S ą d  D y s c y p l i n a r n y  z udziałem Zastępcy 
Rzecznika Dyscyplinarnego  sędziego Sądu Okręgowego oraz protokolanta po 
rozpoznaniu w dniu 8 maja 2007 r. sprawy byłego sędziego Sądu Rejonowego w 
związku z odwołaniami Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego oraz Ministra 
Sprawiedliwości od wyroku Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia 10 
października 2006 r., sygn. akt (...) 
 
u t r z y m a ł  
zaskarżony 
w y r o k  
w  
m o c y  i kosztami postępowania 
dyscyplinarnego obciążył Skarb Państwa. 
 
U z a s a d n i e n i e  
 
Były sędzia Sądu Rejonowego, urodzony dnia 26 października 1961 r., w A., 
został obwiniony o to, że: 
I. w okresie od dnia 17 kwietnia 2003 r. do dnia 29 października 2004 r., pełniąc 
funkcję sędziego-komisarza, zaniechał podjęcia działań, które uniemożliwiałyby 
powołanie przez syndyka masy upadłości (w sprawie toczącej się przed Sądem 
Rejonowym, sygn. akt V U 10/03) w charakterze biegłego teścia sędziego, przez co 
uchybił godności urzędu, tj. o popełnienie przewinienia dyscyplinarnego z art. 107 § 1 
ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, 
poz. 1070 ze zm. – dalej u.s.p.) przez niewypełnienie obowiązku określonego w art. 82 
§ 2 u.s.p., polegającego na unikaniu wszystkiego, co mogłoby osłabić zaufanie do 
bezstronności sędziego, oraz naruszenie ujętej w Zbiorze Zasad Etyki Zawodowej 
Sędziów reguły dotyczącej obowiązku unikania zachowań, które mogłyby przynieść 
ujmę godności sędziego lub osłabić zaufanie do jego bezstronności, nawet jeżeli nie 
zostały uwzględnione w Zbiorze (§ 5 pkt 2), oraz nawiązującej do art. 82 § 2 u.s.p. 
powinności unikania zachowań, które mogłyby podważyć zaufanie do jego 
bezstronności i niezawisłości (§ 10 Zbioru), 
II. pełniąc funkcję sędziego-komisarza w wyżej wymienionej sprawie w sposób 
rażący i oczywisty nie dopełnił obowiązków określonych w art. 87 rozporządzenia 
Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. – Prawo upadłościowe 

 
2
(jedn. tekst: Dz. U. z 1991 r. Nr 118, poz. 512 ze zm. – dalej: Pr. upadłościowe) oraz w 
pozostałych przepisach powołanego rozporządzenia przez: 
1. niedoręczenie upadłemu odpisu postanowienia sędziegokomisarza z dnia 1 
września 2003 r. o wyrażeniu zgody na sprzedaż nieruchomości z wolnej ręki 
(bezczynność od 1 września 2003 r. do 29 października 2004 r.) oraz niedoręczenie 
upadłemu postanowień z dnia: 14 lipca 2003 r., 21 października 2003 r., 26 sierpnia 
2004 r. oraz 20 września 2004 r. (bezczynność odpowiednio: od 14 lipca 2003 r., od 
21 października 2003 r., od 26 stycznia 2004 r. i od 20 września 2004 r. do dnia 29 
października 2004 r.), tj. naruszenie art. 76 § 1 Pr. upadłościowego, 
2. nierozpoznanie wniosku z dnia 2 czerwca 2003 r. o wyłączenie z masy 
upadłości (bezczynność od 13 lipca 2003 r. do 29 października 2004 r.), tj. naruszenie 
art. 31 § 1 Pr. upadłościowego, 
3. brak reakcji na opóźnienie syndyka w złożeniu pierwszego pisemnego 
sprawozdania finansowego (bezczynność od 17 lipca do 16 grudnia 2003 r.) i brak 
decyzji w przedmiocie zatwierdzenia bądź sprostowania ostatecznie złożonego 
sprawozdania (bezczynność od 17 stycznia do 29 października 2004 r.), tj. naruszenie 
art. 87 § 1 w zw. z art. 99 § 1 i 4 oraz art. 100 i art. 101 Pr. upadłościowego, 
4. brak reakcji w związku z nieprzedstawieniem przez syndyka spisu inwentarza 
masy upadłości oraz tolerowanie stanu polegającego na tym, że syndyk nie przedłożył 
planu prowadzenia upadłości oraz planu ponoszenia wydatków na koszty 
postępowania upadłościowego (bezczynność od 17 maja 2003 r. do 29 października 
2004 r.), tj. naruszenie 87 § 1 w zw. z art. 105 § 1 oraz art. 100 i art. 101 Pr. 
upadłościowego, 
5. brak reakcji na opóźnienie syndyka w sporządzeniu projektu listy 
wierzytelności (bezczynność od 23 lipca do 16 grudnia 2003 r.), tj. naruszenie art. 87 § 
1 w zw. z art. 153 oraz art. 161, art. 100 i art. 101 Pr. upadłościowego, 
6. rażące opóźnienie w zatwierdzeniu listy wierzytelności (bezczynność od 17 
stycznia do 23 maja 2004 r.), tj. naruszenie art. 161 § 2 Pr. upadłościowego 
i w ten sposób dopuścił się przewinienia dyscyplinarnego z art. 107 § 1 u.s.p. 
Wyrokiem z dnia 2 marca 2006 r. Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny uznał 
obwinionego sędziego za winnego zarzucanych mu przewinień służbowych opisanych 
w pkt I i II, z tym że z oceny prawnej czynów opisanych w pkt II ppkt 3, 4 i 5 
wyeliminował art. 100 i art. 101 Pr. upadłościowego, za co na podstawie art. 107 § 1 w 
zw. z art. 109 § 1 u.s.p. za każde z tych przewinień wymierzył mu karę dyscyplinarną 
upomnienia. 
W następstwie rozpoznania odwołań Ministra Sprawiedliwości i obrońcy 
obwinionego Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny wyrokiem z dnia 2 czerwca 2006 r. 
uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Apelacyjnemu – Sądowi 
Dyscyplinarnemu do ponownego rozpoznania. 

 
3
Uzasadniając uwzględnienie odwołania obrońcy obwinionego Sąd Najwyższy 
podkreślił, że w zaskarżonym wyroku nie wskazano konkretnych działań, których 
zaniechał obwiniony ani sposobu w jaki powinien się on zachować, a braku tego nie 
rekompensuje wskazanie na obowiązki sędziego wynikające z przepisów prawa. Z 
kolei Sąd Najwyższy uznał, że przewinieniem służbowym jest tylko takie naruszenie 
przepisów prawa, które jest jednocześnie oczywiste i rażące, przy czym rażące 
naruszenie prawa odnosi się do skutków naruszenia w postaci narażenia na szwank 
istotnych interesów stron, spowodowania szkody albo zagrożenia dla dobra wymiaru 
sprawiedliwości lub sądu. Dla uznania wystąpienia deliktu dyscyplinarnego nie 
wystarcza dopuszczenie się błędu oczywistego dla należycie wykształconego 
prawnika. Tymczasem Sąd Apelacyjny nie dokonał samodzielnej oceny czy zarzucane 
obwinionemu naruszenia prawa były oczywiste i rażące, co stwierdził Sąd Najwyższy 
uznając w tej sytuacji za przedwczesne rozważanie zarzutów odwołania Ministra 
Sprawiedliwości dotyczących jedynie wymiaru kary dyscyplinarnej. 
Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny wyrokiem z dnia 10 października 2006 r., 
wydanym po ponownym rozpoznaniu sprawy, uniewinnił obwinionego od 
zarzucanych mu przewinień służbowych, obciążając Skarb Państwa kosztami 
postępowania. 
Odnośnie do zarzutu opisanego w pkt. I wniosku Rzecznika Dyscyplinarnego Sąd 
Apelacyjny stwierdził, że przepisy nie zawierają formalnych ograniczeń w 
przeprowadzaniu dowodu z opinii biegłego będącego krewnym lub powinowatym 
sędziego-komisarza, a materiał dowodowy nie daje podstaw do ustalenia, że 
powołanie przez syndyka biegłego sądowego, będącego teściem obwinionego, 
uchybiło godności urzędu sędziego lub osłabiło zaufanie do jego bezstronności. Nadto 
Sąd 
Dyscyplinarny 
pierwszej 
instancji 
podkreślił, 
że 
Zastępca 
Rzecznika 
Dyscyplinarnego nie wskazał jakich działań zaniechał obwiniony, a nie jest rzeczą 
Sądu Dyscyplinarnego wyręczanie w tej kwestii oskarżyciela. 
Natomiast odnośnie do wszystkich sześciu zarzutów sformułowanych w pkt. II 
wniosku Rzecznika Dyscyplinarnego Sąd Apelacyjny przyjął, że uzasadniają one 
uznanie, iż obwiniony dopuścił się oczywistego naruszenia przepisów Prawa 
upadłościowego wskazanych w zarzutach. Dla przyjęcia jednak odpowiedzialności 
dyscyplinarnej sędziego niezbędne jest wystąpienie drugiej kumulatywnej przesłanki, 
tj. rażącego naruszenia przepisów prawa, a w ocenie Sądu Apelacyjnego wniosek 
Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego nie wskazuje argumentacji na poparcie 
twierdzeń o wystąpieniu tej przesłanki. Sąd Apelacyjny uznał, że analiza materiału 
dowodowego nie pozwala na ustalenie, iż obwiniony dopuścił się rażącego naruszenia 
przepisów prawa, ponieważ jego zaniechania nie doprowadziły do narażenia na 
szwank praw i istotnych interesów uczestników postępowania upadłościowego i nie 

 
4
spowodowały szkody. Sam brak należytego nadzoru nad syndykiem nie stwarzał – w 
ocenie Sądu Apelacyjnego – stanu zagrożenia dla dobra wymiaru sprawiedliwości. 
Wyrok Sądu Apelacyjnego zaskarżyli w całości na niekorzyść obwinionego 
Minister Sprawiedliwości i Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego. 
Minister Sprawiedliwości zarzucił w odwołaniu obrazę art. 107 § 1 u.s.p. poprzez 
przyjęcie, że zarzucane obwinionemu zachowania nie uchybiają godności sędziego, a 
w konsekwencji uniewinnienie obwinionego od popełnienia przewinień. W 
uzasadnieniu odwołania Minister Sprawiedliwości twierdzi, że bezczynność 
obwinionego i tolerowanie sprawowania przez jego teścia funkcji biegłego w sprawie 
prowadzonej przez obwinionego osłabiało zaufanie do bezstronności sędziego, a w 
konsekwencji stanowiło przewinienie w postaci uchybienia godności urzędu. 
W odniesieniu do zarzutów objętych pkt. II wniosku Rzecznika, Minister 
Sprawiedliwości prezentuje stanowisko, że postępowanie obwinionego świadczy 
ewidentnie o braku rzetelności w kwestiach zawodowych i lekceważeniu powinności 
określonych przepisami prawa, a takie zachowanie godzi w dobro wymiaru 
sprawiedliwości, co świadczy o tym, że czyny obwinionego stanowiły rażące 
naruszenie 
przepisów 
prawa, 
bo 
wywoływały 
przeświadczenie 
niewielkiej 
społeczności miejskiej w A. o braku bezstronności organów wymiaru sprawiedliwości 
i tym samym wyrządzały szkodę dobru wymiaru sprawiedliwości. 
W odwołaniu Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego zarzucono obrazę art. 107 § 
1 u.s.p. poprzez odmowę uznania tolerowania przez obwinionego decyzji syndyka o 
powołaniu w charakterze biegłego osoby będącej powinowatym obwinionego za 
zachowanie przynoszące ujmę godności urzędu sędziowskiego oraz osłabiające 
zaufanie 
do 
jego 
bezstronności. 
Nadto 
w 
przedmiotowym 
odwołaniu 
zakwestionowano ocenę Sądu Apelacyjnego, że zachowanie obwinionego nie było 
zachowaniem obrażającym w sposób rażący przepisy Prawa upadłościowego, podczas 
gdy ustalony stan faktyczny prowadzi – zdaniem odwołującego – do wniosku, że 
obwiniony dopuścił się zarzucanych mu przewinień. 
W uzasadnieniu tego odwołania podkreślono, że delikt dyscyplinarny musi być 
oceniany nie tylko w płaszczyźnie normatywnej, ale także zgodnie z zasadami 
deontologii zawodowej, etyki, powagi i godności wykonywanego zawodu, a problemu 
winy nie można ujmować wyłącznie w kategoriach prawnopozytywnych. Nadto 
skarżący stwierdził, że rażącym naruszeniem prawa jest również zagrożenie dla dobra 
wymiaru sprawiedliwości lub sądu, a nie tylko naruszenie interesów stron oraz 
poniesiona przez nie szkoda. Zaniechanie podejmowania czynności w celu 
zapewnienia sprawnego przebiegu postępowania upadłościowego musiało wpłynąć 
ujemnie na prawidłowe sprawowanie wymiaru sprawiedliwości i społeczny prestiż 
zawodu sędziowskiego, wywodzi odwołujący. 

 
5
Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje: 
Odwołania nie zasługiwały na uwzględnienie, co skutkowało utrzymaniem 
zaskarżonego wyroku w mocy. Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny przy ponownym 
rozpoznaniu sprawy w postępowaniu odwoławczym związany był wskazaniami tego 
Sądu, zawartymi w uzasadnieniu wcześniejszego wyroku z dnia 2 czerwca 2006 r., 
sygn. akt SNO 24/06. 
Uzasadniając 
nieuwzględnienie 
odwołania 
Ministra 
Sprawiedliwości 
w 
przedmiocie dotyczącym zarzutu objętego pkt. I wniosku Zastępcy Rzecznika 
Dyscyplinarnego stwierdzić należy, że skarżący nie określił jakich konkretnie działań 
zaniechał obwiniony w okresie od dnia 17 kwietnia 2003 r. do dnia 29 października 
2004 r., których wskazanie umożliwiałoby dopiero kwalifikowanie takiego 
zachowania w płaszczyźnie przewinienia dyscyplinarnego. Za wskazanie takiego 
zachowania nie można bowiem uznać powołania się w uzasadnieniu odwołania 
Ministra Sprawiedliwości na stan bezczynności i tolerowanie tego, że teść 
obwinionego sprawuje funkcję biegłego w sprawie prowadzonej przez sędziego – 
komisarza. Skoro Sąd pierwszej instancji trafnie stwierdził, że przepisy nie przewidują 
formalnych ograniczeń w przeprowadzeniu dowodu z opinii biegłego, będącego osobą 
krewną lub powinowatą sędziego-komisarza, to zlecenie takiej osobie przez syndyka 
wydania opinii nie może wywoływać negatywnych konsekwencji dla obwinionego bez 
równoczesnego wskazania na zaniechanie przez niego wykonania konkretnego 
obowiązku. Wymogu tego nie spełnia powołanie się w odwołaniu Ministra na stan 
bezczynności i tolerowania określonej sytuacji, ponieważ o przewinieniu polegającym 
na zaniechaniu można byłoby mówić dopiero po uprzednim wykazaniu istnienia 
obowiązku określonego zachowania się. Nadto, wbrew stanowisku wyrażonemu w 
uzasadnieniu odwołania Ministra, sędzia – komisarz nie nadzoruje w postępowaniu 
upadłościowym osób pełniących funkcję procesową biegłego, ponieważ ustawowy 
obowiązek sprawowania przez niego nadzoru odnosi się do osoby syndyka, a nie do 
osoby występującej w roli biegłego. 
W odwołaniu Ministra Sprawiedliwości nie została również skutecznie 
zakwestionowana ocena prawna Sądu pierwszej instancji sprowadzająca się do 
stwierdzenia, że oczywista obraza przez obwinionego przepisów prawa przy jego 
stosowaniu w postępowaniach sądowych nie miała charakteru rażącego naruszenia 
prawa. Wskazanie w uzasadnieniu odwołania Ministra Sprawiedliwości na brak 
rzetelności obwinionego w kwestiach zawodowych i lekceważenie powinności 
określonych w przepisach prawa świadczy o wystąpieniu ustalonej bezspornie 
oczywistości naruszenia prawa, ale nie przesądza automatycznie o skali tego 
naruszenia mającego charakter rażącej obrazy, ponieważ nie wskazuje na skutki tej 
oczywistej obrazy. Za wskazanie na wystąpienie takiego skutku nie można uznać 
powołania się na pojemne i nieostre sformułowanie bardzo wysokiej szkodliwości 

 
6
społecznej czynów obwinionego, bez podjęcia próby skutecznej egzemplifikacji 
przejawów zarzucanej szkodliwości. Za taką nie można bowiem uznać twierdzenia o 
wyrządzeniu szkody dobru wymiaru sprawiedliwości, uzasadnionym osłabieniem 
zaufania do bezstronności sędziego i przeświadczeniem społecznym o braku 
bezstronności organów wymiaru sprawiedliwości. W ustalonym stanie faktycznym tej 
sprawy brak jest bowiem jakichkolwiek elementów mogących wskazywać na to, że 
jurysdykcyjne decyzje obwinionego sędziego mogłyby być następstwem braku jego 
bezstronności. Wreszcie, nie sposób uwzględniać przy ocenie stopnia naruszenia 
prawa przez obwinionego skali i zakresu jego obciążeń zawodowych związanych z 
pełnionymi funkcjami w okresie wykonywania obowiązków sędziego – komisarza, tj. 
ilości jednocześnie prowadzonych spraw upadłościowych (29) oraz równoczesnego 
pełnienia funkcji Prezesa Sądu Rejonowego i członka Kolegium Sądu Okręgowego. 
Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny nie dopatrzył się również uzasadnionych 
podstaw do uwzględnienia odwołania Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego. Wbrew 
stanowisku tego skarżącego o przewinieniu dyscyplinarnym obwinionego nie może 
przesądzać sam fakt zlecenia przez syndyka sporządzenia opinii osobie będącej 
powinowatym sędziego-komisarza, bez równoczesnego wskazania na przejawy 
zaniechania przez obwinionego wykonania konkretnego, spoczywającego na 
obwinionym obowiązku. Wymogu tego nie może zastąpić stwierdzenie skarżącego, że 
sędzia – komisarz nie powinien nadzorować osoby z nim spowinowaconej, ponieważ 
podmiotowym zakresem obowiązku sprawowania nadzoru przez sędziego – komisarza 
objęty jest syndyk, a nie osoba powołana przez tego ostatniego do sporządzenia opinii 
i figurująca na liście biegłych sądowych. Wbrew stanowisku odwołującego, w toku 
badania popełnienia deliktu dyscyplinarnego nie można abstrahować czy pomijać 
badania i oceny zachowań obwinionego w płaszczyźnie normatywnej, a więc z 
uwzględnieniem kategorii prawnopozytywnych, zwłaszcza przy dokonywaniu oceny 
winy. 
W odniesieniu do oceny Sądu pierwszej instancji, dotyczącej zarzutów objętych 
pkt. II wniosku Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego, to należy zgodzić się ze 
stwierdzeniem skarżącego, że rażącym naruszeniem prawa jest również stworzenie 
zagrożenia dla dobra wymiaru sprawiedliwości lub sądu, a nie tylko naruszenie 
interesów stron oraz poniesiona przez nie szkoda. Jednakże skarżący nie podważył 
skutecznie oceny dokonanej w tym przedmiocie przez Sąd pierwszej instancji, a 
mianowicie tej, że zachowanie obwinionego nie stwarzało jeszcze samo w sobie stanu 
zagrożenia dla dobra wymiaru sprawiedliwości. Zakwestionowania tej oceny nie 
uzasadnia stanowisko wyrażające się zawartym w odwołaniu stwierdzeniem, że 
zachowanie obwinionego musiało wpłynąć ujemnie, i to w stopniu większym niż 
znikomy, na prawidłowe sprawowanie wymiaru sprawiedliwości i społeczny prestiż 
zawodu sędziowskiego. Ujemny wpływ określonego zachowania na prawidłowe 

 
7
sprawowanie wymiaru sprawiedliwości nie może bowiem być utożsamiane z 
powstaniem zagrożenia dla dobra wymiaru sprawiedliwości, zwłaszcza że sam 
skarżący określa skalę tego ujemnego wpływu zachowania obwinionego jako stopień 
większy niż znikomy. Wskazany przez skarżącego stopień gradacji ujemnego wpływu 
zachowania obwinionego na prawidłowość sprawowania wymiaru sprawiedliwości 
dowodzi tego, że zachowanie to choć wpływało ujemnie na funkcjonowanie wymiaru 
sprawiedliwości, to jednak wskazany w odwołaniu stopień tego ujemnego wpływu nie 
może być utożsamiany ze stworzeniem stanu zagrożenia dla dobra wymiaru 
sprawiedliwości lub sądu, a to wyklucza kwalifikację oczywistego naruszenia prawa 
przez obwinionego jako naruszenia rażącego. 
Wobec braku podstaw do uwzględnienia obu odwołań, Sąd Najwyższy – Sąd 
Dyscyplinarny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 437 § 1 k.p.k. w związku z art. 
128 u.s.p.