II ZO 85/23

Sąd Najwyższy2023-11-22
SNinneprawo o ustroju sądów i prokuraturyŚrednianajwyższy
wyłączenie sędziegobezstronnośćsąd najwyższyprokuraturapostępowanie karnesygnatura aktmateriał dowodowy

Sąd Najwyższy wyłączył sędziego od udziału w sprawie z uwagi na tożsamość materiału dowodowego z inną prowadzoną przez niego sprawą, co mogło budzić wątpliwości co do jego bezstronności.

Prokurator wniósł o wyłączenie sędziego od udziału w sprawie z powodu prowadzenia przez niego innej sprawy dotyczącej tego samego zdarzenia historycznego i zapoznania się z tożsamym materiałem dowodowym. Sąd Najwyższy uznał, że okoliczności te mogą budzić uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego i postanowił o jego wyłączeniu.

Wniosek o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Zbigniewa Korzeniowskiego od udziału w sprawie II ZIZ 14/23 został złożony przez prokuratora, który argumentował, że sędzia jest referentem innej sprawy (I ZI 49/22) dotyczącej tego samego zdarzenia historycznego i zapoznał się z tożsamym materiałem dowodowym. Prokurator podkreślił, że materiał dowodowy jest identyczny, a sędzia już dokonał oceny tego materiału w ramach poprzedniej sprawy, co może budzić wątpliwości co do jego bezstronności w nowej sprawie. Sąd Najwyższy, powołując się na art. 41 § 1 k.p.k. oraz uchwałę I KZP 9/07, uznał, że przedstawione okoliczności mogą wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego. W związku z tym, Sąd Najwyższy postanowił wyłączyć sędziego Zbigniewa Korzeniowskiego od udziału w sprawie II ZIZ 14/23.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, sędzia powinien być wyłączony, jeśli istnieją okoliczności mogące wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że zapoznanie się przez sędziego z tożsamym materiałem dowodowym w dwóch sprawach dotyczących tego samego zdarzenia historycznego może budzić uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności, co stanowi podstawę do wyłączenia na mocy art. 41 § 1 k.p.k.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

wyłączenie sędziego

Strona wygrywająca

wnioskodawca (prokurator)

Strony

NazwaTypRola
Prokuratura Rejonowa [...] w W.organ_państwowywnioskodawca
Prokuratura Okręgowa delegowana do Prokuratury Regionalnej w S.organ_państwowywnioskodawca
SSN Zbigniew Korzeniowskiosoba_fizycznasędzia podlegający wyłączeniu
Y.Y..osoba_fizycznaprokurator
X.Y..osoba_fizycznaprokurator
V.V.osoba_fizycznaświadk

Przepisy (3)

Główne

k.p.k. art. 42 § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 41 § 1

Kodeks postępowania karnego

Sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Należy ją rozumieć jako obiektywną bezstronność sędziego, zarówno subiektywną, jak i w odbiorze zewnętrznym, opartą na zobiektywizowanych przesłankach.

Pomocnicze

Prawo o prokuraturze art. 171 § 1

Ustawa Prawo o prokuraturze

Argumenty

Skuteczne argumenty

Tożsamość materiału dowodowego w dwóch sprawach prowadzonych przez tego samego sędziego. Wcześniejsza ocena materiału dowodowego przez sędziego w innej sprawie dotyczącej tego samego zdarzenia. Potencjalne naruszenie zasady bezstronności sędziego.

Godne uwagi sformułowania

okoliczności, które mogą podawać w wątpliwość stronniczość obiektywną bezstronność sędziego, w tym zarówno subiektywne poczucie sędziego co do własnej bezstronności, jak i jego bezstronność w odbiorze zewnętrznym przeciętnego, rozsądnie rozumującego obserwatora procesu sędzia, który dokonał oceny dowodów w odniesieniu do jednej z osób, powinien być wyłączony od udziału w sprawie dotyczącej pozostałych, z uwagi na istnienie okoliczności, która mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności

Skład orzekający

Marek Dobrowolski

przewodniczący

Zbigniew Korzeniowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja i stosowanie przepisów o wyłączeniu sędziego (art. 41 k.p.k.) w sytuacjach, gdy sędzia zapoznał się z materiałem dowodowym w innej, powiązanej sprawie."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej, gdzie materiał dowodowy jest tożsamy dla dwóch różnych spraw.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu wymiaru sprawiedliwości - bezstronności sędziego, co jest istotne dla prawników. Choć nie zawiera nietypowych faktów, ilustruje praktyczne zastosowanie przepisów proceduralnych.

Czy sędzia może rozstrzygać sprawę, jeśli znał dowody z innej, podobnej sprawy? Sąd Najwyższy odpowiada.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
II ZO 85/23
POSTANOWIENIE
Dnia 22 listopada 2023 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Marek Dobrowolski
w sprawie dotyczącej prokurator Prokuratury Rejonowej […] w W. X.Y.., po rozpoznaniu w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej na posiedzeniu w dniu 22 listopada 2023 roku wniosku prokuratora Prokuratury Okręgowej delegowanego do Prokuratury Regionalnej w S. w przedmiocie wyłączenia SSN Zbigniewa Korzeniowskiego od udziału w sprawie prowadzonej pod sygn. akt II ZIZ 14/23 na podstawie art. 42 § 1 k.p.k. i art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 171 pkt 1 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. Prawo o prokuraturze (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1360 z późn. zm.).
postanowił:
wyłączyć SSN Zbigniewa Korzeniowskiego od udziału w sprawie prowadzonej pod sygn. akt II ZIZ 14/23.
UZASADNIENIE
Pismem z dnia 15 września 2023 r. (data wpływu do Sądu Najwyższego) prokurator Prokuratury Okręgowej delegowany do Prokuratury Regionalnej
‎
w S. wniósł o wyłączenie
SSN Zbigniewa Korzeniowskiego od udziału
‎
w sprawie prowadzonej pod sygn. akt II ZIZ 14/23.
W uzasadnieniu formułowanego postulatu wnioskujący wskazał, iż SSN Zbigniew Korzeniowski jest referentem sprawy o sygn. akt I ZI 49 /22, dotyczącej tożsamego zdarzenia historycznego, w związku z którym formułowane są zarzuty zarówno wobec Y.Y.., jak i X.Y.., a wraz z wnioskami
‎
o wyrażenie zgody na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej obydwu wyżej wskazanych prokuratorów do Sądu Najwyższego przekazane zostały - w jednym egzemplarzu - akta główne sprawy […]. Autor wniosku podkreślił, iż materiał dowodowy dotyczący obydwu wniosków jest zatem tożsamy, co winno skutkować wyłączeniem SSN
Zbigniewa Korzeniowskiego
od udziału w sprawie
‎
o sygn. akt II ZIZ 14/23.
Wskazał następnie, iż wprawdzie SSN Zbigniew Korzeniowski nie wydał jeszcze w sprawie o sygn. akt I ZI 49/22 orzeczenia
‎
w przedmiocie wniosku prokuratora, to jednak w toku tej sprawy sędzia zapoznał się już z przedstawionymi mu dowodami i dokonał oceny materiału dowodowego, stwierdzając, iż jest on niekompletny, co znalazło swój wyraz w podjętej przez niego decyzji o przesłuchaniu w charakterze świadków X.Y.. i V.V. na posiedzeniu wyznaczonym na dzień 18 maja 2023 r. W przekonaniu autora wniosku w istotny sposób odniósł się zatem do przedstawionego mu materiału dowodowego, co uzasadnia konieczność jego wyłączenia od rozpoznawania sprawy o sygn. akt II ZIZ 14/23 tak, aby usunąć jakiekolwiek wątpliwości co do jego bezstronności w sprawie oraz aby umożliwić mu dalsze procedowanie w sprawie o sygn. akt I ZI 49/22, co byłoby niemożliwe w sytuacji udziału tego sędziego w rozpoznaniu zażalenia prokuratora na uchwałę z dnia 26 kwietnia 2023 r. o odmowie zezwolenia na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej prokurator X.Y.. i w sytuacji zajęcia merytorycznego stanowiska w tym zakresie.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Wniosek w przedmiocie wyłączenia
SSN Zbigniewa Korzeniowskiego od udziału w sprawie prowadzonej pod sygn. akt II ZIZ 14/23
zasługiwał na uwzględnienie.
Zaprezentowana przez autora wniosku argumentacja zawiera bowiem okoliczności, które mogą podawać
w wątpliwość stronniczość
SSN Zbigniewa Korzeniowskiego w sprawie o sygn. akt
II ZIZ 14/23
,
tym samym spełniając wymogi wskazywane przez ustawodawcę w art. 41 k.p.k.
Zgodnie z powyższą regulacją sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Przyjmuje się, że należy ją rozumieć jako obiektywną bezstronność sędziego, w tym zarówno subiektywne poczucie sędziego co do własnej bezstronności, jak i jego bezstronność w odbiorze zewnętrznym, opartą na zobiektywizowanych przesłankach i analizowaną przez odwołanie się do oceny sytuacji dokonanej przez przeciętnego, rozsądnie rozumującego obserwatora procesu (zob. wyroki SN z dni: z 8 stycznia 2009 r., III KK 257/08, LEX nr 532400 oraz 18 marca 2009 r., IV KK 380/08, LEX nr 491543). Tym samym, wątpliwość co do bezstronności sędziego powinna być w dostatecznie wystarczający sposób "uzasadniona".
Objęty wniosek o wyłączenie
SSN Zbigniew Korzeniowski jest referentem sprawy o sygn. akt I ZI 49/22, której przedmiotem jest rozpoznanie wniosku
‎
o pociągnięcie do odpowiedzialności karnej prokurator Prokuratury Rejonowej […]  w W. Y.Y.. Do powyższej został natomiast załączony materiał dowodowy w postaci akt […].,
stanowiący to jednocześnie tożsamy materiał dowodowy w sprawie o sygn. akt II ZIZ 14/22
, jako dotyczący zdarzenia historycznego w związku z którym formułowane są zarzuty zarówno wobec Y.Y.., jak i X.Y.., jako że ich zachowanie rozpatrywane jest w ramach jednego śledztwa. Zgodnie natomiast
‎
z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 26 kwietnia 2007 r., I KZP 9/07, „w wypadku, gdy materiał dowodowy, na podstawie którego orzeczono w przedmiocie odpowiedzialności karnej jednego ze sprawców czynu, miałby stanowić podstawę dowodową orzeczenia w przedmiocie odpowiedzialności karnej także i innego współsprawcy (podżegacza lub pomocnika) tego samego czynu, sędzia, który dokonał oceny dowodów w odniesieniu do jednej z tych osób, powinien być wyłączony od udziału w sprawie dotyczącej pozostałych, z uwagi na istnienie okoliczności, która mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w rozumieniu art. 41 § 1 k.p.k.”.
Tym samym zasadnym jest przyjęcie, że sygnalizowane przez wnioskującego okoliczności są tego rodzaju, że mogą wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności przy rozpoznawaniu zażalenia Prokuratury Regionalnej w S. na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 26 kwietnia 2023 r., sygn. akt I ZI 50/22.
Zważając na powyższy układ sytuacyjny, obiektywnie mogący rzutować na bezstronność i niezawisłość sędziowską, koniecznym jest zatem wyłączenie
‎
SSN Zbigniewa Korzeniowskiego od rozpoznania sprawy
prowadzonej pod sygn. akt II ZIZ 14/23.
Mając powyższe na względzie Sąd Najwyższy orzekł jak w części dyspozytywnej postanowienia.
[M. T.]
[ał]

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI