I ZO 39/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy wznowił postępowanie w sprawie sędziego S.K., uchylając wcześniejsze uchwały zezwalające na jego pociągnięcie do odpowiedzialności karnej, i odroczył rozpoznanie sprawy do czasu rozstrzygnięcia kluczowych zagadnień prawnych przez poszerzony skład sądu.
Sąd Najwyższy, działając na podstawie nowej ustawy o Sądzie Najwyższym, wznowił postępowanie dotyczące zezwolenia na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej sędziego S.K. Uchylono dwie wcześniejsze uchwały Izby Dyscyplinarnej, które zezwalały na ściganie sędziego za czyny popełnione w PRL. Rozpoznanie sprawy zostało odroczone do czasu rozstrzygnięcia przez skład 7 sędziów Izby Odpowiedzialności Zawodowej istotnych zagadnień prawnych związanych z odpowiedzialnością dyscyplinarną sędziów i kwalifikacją czynów z okresu stanu wojennego.
Sąd Najwyższy, w składzie trzech sędziów Izby Odpowiedzialności Zawodowej, postanowił wznowić postępowanie zakończone prawomocną uchwałą Izby Dyscyplinarnej z dnia 8 lipca 2021 r. (sygn. akt II DIZ 2/21), która utrzymała w mocy uchwałę z dnia 29 sierpnia 2019 r. (sygn. akt I DO 29/19) zezwalającą na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej sędziego S.K. Wznowienie nastąpiło na mocy art. 18 ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym, który przewiduje taką możliwość w przypadku udziału sędziego Izby Dyscyplinarnej w składzie orzekającym. Sąd uznał, że udział sędziego Izby Dyscyplinarnej w poprzednich postępowaniach stanowił wystarczającą przesłankę do wznowienia, co jest konsekwencją orzecznictwa TSUE i ETPCz kwestionujących niezależność Izby Dyscyplinarnej. W związku z tym, Sąd Najwyższy uchylił obie zaskarżone uchwały. Jednocześnie, sprawa została odroczona do czasu rozstrzygnięcia przez skład 7 sędziów Izby Odpowiedzialności Zawodowej trzech kluczowych zagadnień prawnych. Zagadnienia te dotyczą wpływu przepisów o błędzie w wykładni lub ustaleniu stanu faktycznego na ocenę bezprawności zachowania sędziego, zakresu znamion zbrodni przeciwko ludzkości w kontekście zbrodni komunistycznych, oraz możliwości zwolnienia sędziego z tajemnicy narady w postępowaniu o wyrażenie zgody na pociągnięcie go do odpowiedzialności karnej.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Tak, udział sędziego Izby Dyscyplinarnej w składzie orzekającym jest wystarczającą przesłanką do wznowienia postępowania na mocy ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r.
Uzasadnienie
Ustawa nowelizująca Sąd Najwyższy stanowi samoistną podstawę wznowienia, wynikającą z orzecznictwa TSUE i ETPCz kwestionujących niezależność Izby Dyscyplinarnej.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
wznowienie postępowania, uchylenie uchwał, odroczenie rozpoznania sprawy
Strona wygrywająca
S.K. (w zakresie wznowienia postępowania)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| S.K. | osoba_fizyczna | obwiniony sędzia |
| P. D. | osoba_fizyczna | obrońca |
| Naczelnik Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu Instytutu Pamięci Narodowej w S. | instytucja | wnioskodawca |
| Prokurator Instytutu Pamięci Narodowej Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w S. M. R. | instytucja | prokurator |
Przepisy (19)
Główne
u.zm.u.SN art. 18 § 1, 2, 5, 7, 8
Ustawa o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw
Ustawa stanowi samoistną podstawę do wznowienia postępowania zakończonego uchwałą zezwalającą na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej, jeśli w składzie orzekającym brał udział sędzia Izby Dyscyplinarnej.
Pomocnicze
u.SN art. 27 § 1 pkt 1 lit a
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Podstawa prawna uchwały zezwalającej na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej.
u.SN art. 55 § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Podstawa prawna uchwały zezwalającej na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej.
u.IPN art. 2 § 1
Ustawa o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu
Definicja zbrodni komunistycznej.
u.IPN art. 3
Ustawa o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu
Definicja zbrodni przeciwko ludzkości.
k.k. z 1969 r. art. 270 § 1
Kodeks karny (1969 r.)
Przepis dotyczący czynu penalizowanego.
k.k. art. 189 § 2
Kodeks karny
Przepis dotyczący przestępstwa.
k.k. art. 231 § 1
Kodeks karny
Przepis dotyczący przestępstwa.
k.k. art. 11 § 2
Kodeks karny
Przepis dotyczący przestępstwa.
dekret o stanie wojennym art. 48 § 3
Dekret o stanie wojennym
Przepis dotyczący czynów penalizowanych.
dekret o stanie wojennym art. 46 § 2
Dekret o stanie wojennym
Przepis dotyczący czynów penalizowanych.
k.p.k. art. 439 § 1 pkt 2
Kodeks postępowania karnego
Zarzut dotyczący bezwzględnej podstawy uchylenia orzeczenia.
k.p.k. art. 6
Kodeks postępowania karnego
Zarzut dotyczący prawa do obrony.
k.p.k. art. 108 § 1
Kodeks postępowania karnego
Zasada tajemnicy narady.
k.p.k. art. 540
Kodeks postępowania karnego
Przepisy dotyczące wznowienia postępowania.
k.p.k. art. 540b
Kodeks postępowania karnego
Przepisy dotyczące wznowienia postępowania.
u.KRS art. 9a
Ustawa o Krajowej Radzie Sądownictwa
Zmiany w KRS.
u.s.p. art. 107 § 3 pkt 1
Prawo o ustroju sądów powszechnych
Wyłączenie odpowiedzialności dyscyplinarnej.
u.p.u.w. art. 37 § 4 pkt 1
Prawo o ustroju sądów wojskowych
Wyłączenie odpowiedzialności dyscyplinarnej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Udział sędziego Izby Dyscyplinarnej w poprzednich składach orzekających stanowi podstawę do wznowienia postępowania na mocy ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r. Izba Dyscyplinarna nie była sądem ustanowionym ustawą, co narusza standardy praworządności (TSUE, ETPCz).
Godne uwagi sformułowania
nie zapewniając niezależności i bezstronności Izby Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego Izba Dyscyplinarna Sądu Najwyższego, która rozpoznawała sprawę skarżącej, nie była ,,sądem ustanowionym ustawą'' jedyną przesłanką powodującą konieczność wznowienia postępowania zakończonego prawomocną uchwałą zezwalającą na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej jest udział w składzie orzekającym sędziego Izby Dyscyplinarnej.
Skład orzekający
Marek Motuk
przewodniczący
Tomasz Demendecki
członek
Krzysztof Staryk
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie wznowienia postępowań dyscyplinarnych sędziów ze względu na wadliwość Izby Dyscyplinarnej; interpretacja przepisów nowej ustawy o Sądzie Najwyższym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z funkcjonowaniem Izby Dyscyplinarnej i nowelizacją ustawy o Sądzie Najwyższym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii praworządności, niezależności sądownictwa i odpowiedzialności sędziów, a także odnosi się do kontrowersyjnych orzeczeń z okresu stanu wojennego. Wznowienie postępowania przez Sąd Najwyższy w oparciu o nowe przepisy jest znaczącym wydarzeniem prawnym.
“Sąd Najwyższy wznowił postępowanie ws. sędziego z PRL – przełom w orzecznictwie czy powrót do przeszłości?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN I ZO 39/22 POSTANOWIENIE Dnia 21 marca 2023 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Marek Motuk (przewodniczący) SSN Tomasz Demendecki SSN Krzysztof Staryk (sprawozdawca) po rozpoznaniu na posiedzeniu w dniu 21 marca 2023 r. wniosku adwokata P. D., obrońcy obwinionego S.K. - sędziego Sądu Najwyższego w stanie spoczynku o wznowienie postępowania zakończonego prawomocną uchwałą Sądu Najwyższego - Izby Dyscyplinarnej z dnia 8 lipca 2021 r., sygn. akt II DIZ 2/21 o utrzymaniu w mocy uchwały Sądu Najwyższego - Izby Dyscyplinarnej z dnia 29 sierpnia 2019 r., sygn. akt I DO 29/19 o zezwoleniu na pociągnięcie obwinionego do odpowiedzialności karnej na podstawie art. 18 ust. 1, 2, 5, 7 i 8 ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r. poz. 1259) postanowił: I. wznowić postępowanie; II. uchylić uchwałę Sądu Najwyższego - Izby Dyscyplinarnej z dnia 8 lipca 2021 r., sygn. akt II DIZ 2/21 oraz utrzymaną przez nią w mocy uchwałę Sądu Najwyższego - Izby Dyscyplinarnej z dnia 29 sierpnia 2019 r., sygn. akt I DO 29/19 o zezwoleniu na pociągnięcie S.K. - sędziego Sądu Najwyższego w stanie spoczynku do odpowiedzialności karnej;III. odroczyć rozpoznanie sprawy do czasu rozstrzygnięcia przez skład 7 sędziów Izby Odpowiedzialności Zawodowej Sądu Najwyższego zagadnień prawnych przedstawionych przez Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 13 grudnia 2022 w sprawie sygn. akt II ZIZ 23/22. UZASADNIENIE Uchwałą z dnia 29 sierpnia 2019 r., sygn. I DO 29/19 Sąd Najwyższy – Izba Dyscyplinarna po rozpoznaniu na posiedzeniu w dniu 29 sierpnia 2019 r., wniosku Naczelnika Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu Instytutu Pamięci Narodowej w S. z dnia 15 marca 2019 r. o wyrażenie zgody na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej sędziego Sądu Najwyższego w stanie spoczynku S.K., na podstawie art. 27 § 1 pkt 1 lit a i art. 55 § 1 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r., o Sądzie Najwyższym (Dz.U. z 2018. poz. 5 ze zm.) zezwolił na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej S.K. – sędziego Sądu Najwyższego w stanie spoczynku, za czyny polegające na tym, że: 1. w dniu 25 czerwca 1982 r. w W., jako sędzia Sądu Najwyższego, działając wspólnie i w porozumieniu z innymi sędziami tego Sądu, rozpoznając na rozprawie rewizyjnej sygn. Rw 479/82, rewizję obrońcy oskarżonego A. K., nie dopełnił swoich obowiązków w ten sposób, że utrzymał w mocy wyrok Sądu Pomorskiego Okręgu Wojskowego z dnia 5 maja 1982 r., skazujący A. K. za czyn penalizowany w art. 270 § 1 k.k. z 1969 r. na karę 1 roku pozbawienia wolności, którą skazany odbywał w okresie od 5 kwietnia 1982 r. do 5 maja 1982 r. i od 30 sierpnia 1982 r. do 5 marca 1983 r., w sytuacji gdy materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie dawał podstaw do przyjęcia, by oskarżony swoim zachowaniem wypełnił znamiona przypisanego mu czynu, a orzekając w sposób dowolny, sprzeczny z dowodami zgromadzonymi w toku postępowania, w sposób dla oskarżonego niekorzystny, stosując przy tym wykładnię rozszerzającą zakres penalizowanych zachowań przyjął, iż A.K. publicznie poniżał ustrój Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej i jej naczelne organy w ten sposób, iż umieszczał napisy żądające zakończenia okresu komunizmu i przywództwa PZPR oraz nawołujące do obalenia władzy, podczas gdy sporządzane napisy, w stopniu oczywistym, nie zawierały takich treści i nie dotyczyły podmiotu objętego ochroną przepisów prawa karnego, stanowiły natomiast wyłącznie wyraz sprzeciwu wobec bezprawnie wprowadzonego stanu wojennego i pozbawienia społeczeństwa podstawowych praw i wolności obywatelskich, zagwarantowanych przez prawo międzynarodowe, którym to zachowaniem S.K., w okresie obowiązywania rygorów stanu wojennego w Polsce, utożsamiając się z istniejącym wówczas ustrojem politycznym, stosował wobec wskazanego pokrzywdzonego represje z powodu prezentowanych i wyrażanych przezeń przekonań i poglądów społeczno-politycznych, a tym samym naruszył jego prawa do wyrażania takich przekonań i opinii dotyczących życia społecznego, które to represje stanowiły poważne prześladowania z przyczyn politycznych, czym dopuścił się zbrodni komunistycznej, stanowiącej zbrodnię przeciwko ludzkości, na skutek czego doszło do bezprawnego pozbawienia pokrzywdzonego wolności, na okres powyżej dni 7, na szkodę interesu publicznego i prywatnego pokrzywdzonego, tj. o przestępstwo z art. 189 § 2 k.k. w zb. z art. 231 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 2 ust. 1 i art. 3 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz.U.2018.2032), 2. w dniu 7 czerwca 1982 r. w W., jako sędzia Sądu Najwyższego, działając wspólnie i w porozumieniu z innymi sędziami tego Sądu, rozpoznając rewizję oskarżyciela publicznego, na rozprawie rewizyjnej sygn. Rw. 413/82 w sprawie oskarżonego S. B., przekroczył swoje uprawnienia w ten sposób, że wydał w tym dniu wyrok podwyższający karę pozbawienia wolności S. B., wymierzoną w dniu 16 kwietnia 1982 r. przez Sąd Pomorskiego Okręgu Wojskowemu w wymiarze 2 lat do wymiaru 3 lat pozbawienia wolności za czyn penalizowany w art. 270 § 1 k.k. z 1969 r., którą skazany odbywał w okresie od 18 marca 1982 r. do 4 sierpnia 1983 r., w sytuacji, gdy materiał dowodowy nie dawał podstaw do przyjęcia, by oskarżony swoim zachowaniem wypełnił znamiona przypisanego mu czynu, a orzekając w sposób dowolny, sprzeczny z dowodami zgromadzonymi w toku postępowania, w sposób dla oskarżonego niekorzystny, stosując przy tym wykładnię rozszerzającą zakres penalizowanych zachowań, przyjął, iż S. B. publicznymi wypowiedziami poniżał ustrój Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w ten sposób, iż wyszydzał Polską Zjednoczoną Partię Robotniczą i jej członków, podczas gdy wypowiedzi te, w stopniu oczywistym, nie zawierały takich treści i nie dotyczyły jakiegokolwiek podmiotu objętego ochroną przepisów prawa karnego, którym to działaniem S. K., w okresie obowiązywania rygorów stanu wojennego w Polsce, utożsamiając się z istniejącym wówczas ustrojem politycznym, stosował wobec wskazanego pokrzywdzonego represje z powodu prezentowanych i wyrażanych przezeń przekonań i poglądów społeczno-politycznych, tym samym naruszył jego prawa do wyrażania takich przekonań i opinii dotyczących życia społecznego, które to represje stanowiły poważne prześladowania z przyczyn politycznych, czym dopuścił się zbrodni komunistycznej, stanowiącej zbrodnię przeciwko ludzkości, poprzez bezprawne pozbawienie pokrzywdzonego wolności na okres powyżej dni 7, działając na szkodę interesu publicznego oraz prywatnego pokrzywdzonego, tj. o przestępstwo z art. 189 § 2 k.k. w zb. z art. 231 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 2 ust. 1 i art. 3 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz.U.2018.2032), 3. w dniu 28 września 1982 r. w W., jako sędzia Sądu Najwyższego, działając wspólnie i w porozumieniu z innymi sędziami tego Sądu, rozpoznając rewizję oskarżyciela publicznego na rozprawie rewizyjnej sygn. Rw 808/82 w sprawie oskarżonego J.M., przekroczył swoje uprawnienia w ten sposób, że wydał w tym dniu wyrok, w którym uchylił warunkowe zawieszenie wykonania kary pozbawienia wolności, orzeczonej wobec J. M. w dniu 20 lipca 1982 r. przez Sąd Pomorskiego Okręgu Wojskowemu, w wymiarze 1 roku i 3 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 4 lat próby, za czyny penalizowane w art. 48 ust. 3 w zw. z art. 48 ust. 2 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym (Dz.U.1981.29.154) oraz z art. 46 ust. 2 ww. dekretu, którą skazany odbywał w okresie od 11 maja 1982 r. do 20 lipca 1982 r. oraz następnie od 13 stycznia 1983 r. do 12 sierpnia 1983 r., w sytuacji, gdy materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie dawał podstaw do przyjęcia, by oskarżony swoim zachowaniem wypełnił znamiona przypisanych mu czynów, a orzekając w sposób dowolny, sprzeczny z dowodami zgromadzonymi w toku postępowania, w sposób dla oskarżonego niekorzystny przyjął, iż J. M. rozpowszechniał ulotki zawierające wiadomości fałszywe i mogące wywołać strajk, podczas gdy, w stopniu oczywistym, rozpowszechniane ulotki nie zawierały takich treści, stanowiły natomiast wyłącznie wyraz sprzeciwu wobec bezprawnie wprowadzonego stanu wojennego i pozbawienia społeczeństwa podstawowych praw i wolności obywatelskich, zagwarantowanych przez prawo międzynarodowe, którym to działaniem S. K., w okresie obowiązywania rygorów stanu wojennego w Polsce, utożsamiając się z istniejącym wówczas ustrojem politycznym, stosował wobec wskazanego pokrzywdzonego represje z powodu prezentowanych i wyrażanych przezeń przekonań i poglądów społeczno-politycznych, a tym samym naruszył jego prawa do wyrażania takich przekonań i opinii dotyczących życia społecznego, które to represje stanowiły poważne prześladowania z przyczyn politycznych, czym dopuścił się zbrodni komunistycznej, stanowiącej zbrodnię przeciwko ludzkości, poprzez bezprawne pozbawienie pokrzywdzonego wolności na okres powyżej dni 7, działając na szkodę interesu publicznego oraz prywatnego pokrzywdzonego, tj. o przestępstwo z art. 189 § 2 k.k. w zb. z art. 231 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 2 ust. 1 i art. 3 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz.U.2018.2032). Uchwałą z dnia 8 lipca 2021 r., sygn. akt II DIZ 2/21 Sąd Najwyższy, przy udziale prokuratora Instytutu Pamięci Narodowej Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w S. M. R., w sprawie sędziego Sądu Najwyższego w stanie spoczynku S.K., po rozpoznaniu w Izbie Dyscyplinarnej na posiedzeniu w dniu 8 lipca 2021 roku zażalenia obrońcy S.K. od uchwały Sądu Najwyższego z dnia 29 sierpnia 2019 roku, sygn. akt I DO 29/19 w przedmiocie wyrażenia zgody na pociągnięcie sędziego S.K. do odpowiedzialności karnej za czyny z art. 189 § 2 kk w zb. z art. 231 § 1 kk w zw. z art. 11 § 2 kk w zw. z art. 2 ust. 1 i art. 3 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 roku o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, tak jak zostały one opisane w wyżej wymienionej uchwale Sądu Najwyższego Izby Dyscyplinarnej z dnia 29 sierpnia 2019 r., utrzymał w mocy zaskarżoną uchwałę. W dniu 15 listopada 2022 r. do Sądu Najwyższego – Izby Odpowiedzialności Zawodowej wpłynął wniosek adwokata P. D.– obrońcy obwinionego S.K. – o wznowienie postępowania w sprawie obwinionego w oparciu o art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r. poz. 1259), zakończonego prawomocnie uchwałą Sądu Najwyższego – Izby Dyscyplinarnej z dnia 8 lipca 2021 r., sygn. akt II DIZ 2/21 o zezwoleniu na pociągnięcie obwinionego do odpowiedzialności karnej. Obrońca obwinionego wniósł o uchylenie ww. uchwały, jak również uchwały Sądu Najwyższego – Izby Dyscyplinarnej z dnia 29 sierpnia 2019 r., sygn. akt I DO 29/19 jako aktów prawnych naruszających zasady demokratycznego państwa prawa w rozumieniu przepisu art. 2 Konstytucji RP, z uwzględnieniem w szczególności zarzutu z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., zarzutu z art. 6 k.p.k., zarzutu z art. 108 § 1 k.p.k. i zarzutu z art. 72 § 6 ustawy o Sądzie Najwyższym w brzmieniu art. 1 pkt 34 ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw. Wniósł ponadto o umorzenie postępowania w niniejszej sprawie wobec obwinionego sędziego S. K. w oparciu o przepis art. 18 ust. 5 ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r. poz. 1259), w terminie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie tej ustawy (tj. 15 lipca 2022 r.) sędziemu, w stosunku do którego została przez Sąd Najwyższy, w składzie którego brał udział sędzia Izby Dyscyplinarnej podjęta uchwała prawomocnie zezwalająca na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej, przysługuje wniosek o wznowienie postępowania. W ocenie Sądu Najwyższego, wznowienie postępowania nie jest powiązane z regulacją wznowieniową opisaną w Kodeksie postępowania karnego, w artykułach 540-540b k.p.k., gdyż nie ma tu odesłania do przepisów kodeksowych, a w związku z powyższym, przepisy ustawy nowelizującej stanowią samoistną podstawę wznowienia postępowania. Do zasadności wznowienia postępowania wystarczy udział w składzie orzekającym w przedmiotowej sprawie sędziego Izby Dyscyplinarnej (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 19 stycznia 2023 r., sygn. akt I ZO 10/22, LEX nr 3490375). Przyjęcie przez ustawodawcę takiego wyjątkowego rozwiązania prawnego jest następstwem orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, w tym m.in. wyroku z dnia 15 lipca 2021 r. w sprawie C-791/19 Komisja Europejska przeciwko Polsce (system odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziów), w którym orzeczono, że Polska uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na mocy art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE między innymi nie zapewniając niezależności i bezstronności Izby Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego, do której właściwości należy kontrola decyzji wydanych w postępowaniach dyscyplinarnych prowadzonych wobec sędziów (art. 3 pkt 5, art. 27 i art. 73 § 1 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym w związku z art. 9a ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa, zmienionej ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw). Podobnie w wyroku z dnia 22 lipca 2021 r., wydanym w sprawie Reczkowicz przeciwko Polsce (skarga nr 43447/19), Europejski Trybunał Praw Człowieka stwierdził naruszenie art. 6 ust. 1 EKPCz w związku z rozpoznaniem przez Izbę Dyscyplinarną Sądu Najwyższego kasacji obwinionej adwokat J.R., wniesionej od orzeczenia Wyższego Sądu Dyscyplinarnego Adwokatury, gdyż, cyt.: Izba Dyscyplinarna Sądu Najwyższego, która rozpoznawała sprawę skarżącej, nie była ,,sądem ustanowionym ustawą”. Z tego też względu, w dniu 9 czerwca 2022 r. uchwalona została ustawa o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw, która weszła w życie w dniu 15 lipca 2022 r. Z dniem wejścia w życie powołanej wyżej ustawy zniesiono Izbę Dyscyplinarną Sądu Najwyższego, a utworzono Izbę Odpowiedzialności Zawodowej, która przejęła do prowadzenia sprawy wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia jej w życie należące do Izby Dyscyplinarnej (art. 8 ust. 2). Zgodnie z art. 18 ust. 2, 5, 7 i 8 ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2022 r., poz. 1259) wniosek o wznowienie postępowania rozpoznaje Sąd Najwyższy w składzie 3 sędziów orzekających w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej . Orzekając o wznowieniu postępowania Sąd Najwyższy uchyla zaskarżony wyrok lub zaskarżoną uchwałę i rozstrzyga sprawę co do istoty albo umarza postępowanie. W zakresie nieuregulowanym do postępowania o wznowienie postępowania Izba Odpowiedzialności Zawodowej stosuje odpowiednio przepisy ustawy zmienianej w art. 4 o wznowieniu postępowania dyscyplinarnego. Rekapitulując, jedyną przesłanką powodującą konieczność wznowienia postępowania zakończonego prawomocną uchwałą zezwalającą na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej jest udział w składzie orzekającym sędziego Izby Dyscyplinarnej. Taki stan wystąpił w dwóch wskazanych we wniosku uchwałach Izby Dyscyplinarnej; z tego względu wniosek adwokata P. D. o wznowienie postępowania wobec sędziego S.K. podlegał uwzględnieniu. Na podstawie z art. 18 ust. 1 i ust. 5 ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw Sąd Najwyższy wznowił postępowanie wobec sędziego S.K., uchylając równocześnie zarówno uchwałę Sądu Najwyższego – Izby Dyscyplinarnej z dnia 8 lipca 2021 r., sygn. akt II DIZ 2/21, jak i uchwałę Sądu Najwyższego – Izby Dyscyplinarnej z dnia 29 sierpnia 2019 r., sygn. akt I DO 29/19 . Sąd Najwyższy wziął pod uwagę, że Sąd Najwyższy Izba Odpowiedzialności Zawodowej w postanowieniu z dnia 13 grudnia 2022 w sprawie sygn. akt II ZIZ 23/22 postanowił na podstawie art. 82 § 1 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym przedstawić do rozstrzygnięcia składowi 7 sędziów Izby Odpowiedzialności Zawodowej Sądu Najwyższego następujące zagadnienia prawne: 1. czy art. 107 § 3 pkt 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 365 ze zm.) - dalej powoływana jako u.s.p., w brzmieniu nadanym art. 4 pkt 4 lit. b ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r., poz. 1259), a także art. 72 § 6 pkt 1 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1904 z późn. zm.) oraz art. 37 § 4 pkt 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. Prawo o ustroju sądów wojskowych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2250), wyłączające odpowiedzialność dyscyplinarną w przypadku błędu w zakresie wykładni i stosowania przepisów prawa krajowego lub prawa Unii Europejskiej lub w zakresie ustalenia stanu faktycznego lub oceny dowodów, wpływa na ocenę bezprawności zachowania sędziego (przekroczenia uprawnień lub niedopełnienia obowiązków) związanego z orzeczeniem przez niego wydanym ocenianego z punktu widzenia art. 165 lub art. 246 ustawy z dnia 19 kwietnia 1969 r. - Kodeks karny (Dz. U. z dnia 14 maja 1969 r., Nr 13, poz. 94 ze zm.) - dalej powoływana jako k.k. z 1969 r., albo art. 231 k.k.?; 2. w przypadku odpowiedzi negatywnej na zagadnienie sformułowane w pkt. 1: czy znamiona zbrodni przeciwko ludzkości w rozumieniu art. 3 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (tekst jednolity: Dz.U. z 2021 r., poz. 177) obejmują tylko i wyłącznie wielokrotne zachowanie sędziego, stanowiące zbrodnię komunistyczną określoną w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (tekst jednolity: Dz.U. z 2021 r., poz. 177), polegające na bezprawnym działaniu sędziego w postaci wydawania (głosowania za wydaniem) orzeczeń stanowiących zbrodnię sądową podczas orzekania w trybie doraźnym na podstawie dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o postępowaniach szczególnych w sprawach o przestępstwa i wykroczenia w czasie obowiązywania stanu wojennego (Dz.U.1981, Nr 29, poz. 156), czy też jednokrotne takie zachowanie?; 3. czy wobec treści art. 95 § 1 ustawy z dnia 19 kwietnia 1969 r. Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 13, poz. 96 z późn. zm.) - stanowiącego odpowiednik obecnie obowiązującego art. 108 § 1 k.p.k. -statuującego bezwzględną zasadę tajemnicy narady, fundamentalny brak aprobaty przegłosowanego sędziego co do istoty rozstrzygnięcia, w sytuacji nieskorzystania przez niego z prawa do złożenia zdania odrębnego, umożliwia zwolnienie sędziego od tajemnicy narady sędziowskiej i przebiegu głosowania w postępowaniu o wyrażenie zgody na pociągnięcie go do odpowiedzialności karnej za czyn określony w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu? Odpowiedź na przedstawione zagadnienia prawne będzie miała wpływ na rozpoznanie sprawy, dlatego Sąd Najwyższy postanowił o droczyć rozpoznanie sprawy do czasu rozstrzygnięcia przez skład 7 sędziów Izby Odpowiedzialności Zawodowej Sądu Najwyższego zagadnień prawnych przedstawionych przez Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 13 grudnia 2022 w sprawie sygn. akt II ZIZ 23/22. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI