Orzeczenie · 2025-09-23

II ZO 71/25

Sąd
Sąd Najwyższy
Data
2025-09-23
SNinneodpowiedzialność zawodowaWysokanajwyższy
sąd najwyższyizba odpowiedzialności zawodowejwyłączenie sędziegoradca prawnybezstronnośćpraworządnośćkrajowa rada sądownictwaneo-krskpk

Wniosek o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Pawła Wojciechowskiego od rozpoznania sprawy II ZO 109/24, dotyczącej radcy prawnego W. M., został złożony przez obrońcę obwinionego. Głównym argumentem było powołanie sędziego Wojciechowskiego na urząd na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie ustawy z 2017 roku, co zdaniem wnioskodawcy, w kontekście orzecznictwa ETPCz i TSUE, mogło budzić wątpliwości co do jego bezstronności. Wnioskodawca argumentował, że sędzia musiałby oceniać legalność powołania innych sędziów, w tym sędzi Marii Szczepaniec, co pośrednio dotyczyłoby również jego własnego statusu sędziowskiego i mogłoby naruszać zasadę nemo iudex in causa sua. Sąd Najwyższy, rozpoznając wniosek, stwierdził, że przedstawiona argumentacja nie zawiera okoliczności mogących podważać bezstronność sędziego. Odnosząc się do przesłanki wyłączenia z mocy prawa (art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k.), Sąd wskazał, że dotyczy ona sytuacji, gdy sędzia jest stroną w sprawie, co nie miało miejsca. Podkreślono, że udział sędziego w rozstrzyganiu kwestii ustrojowych nie oznacza orzekania we własnej sprawie, a celem przepisu jest zapewnienie, by organizacja sądownictwa była regulowana przez prawo, a nie uznaniowość. Sąd odrzucił również argumentację opartą na art. 41 § 1 k.p.k., wskazując, że wątpliwość co do bezstronności musi być uzasadniona, obiektywna i wynikać z konkretnych okoliczności faktycznych, a nie jedynie z kwestii ustrojowych czy abstrakcyjnych zarzutów dotyczących całych grup sędziów. Sąd podkreślił, że instytucja wyłączenia sędziego nie służy kontroli procesu powołania, a argumentacja wnioskodawcy była instrumentalna. Ostatecznie, Sąd Najwyższy postanowił nie uwzględnić wniosku o wyłączenie.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Uzasadnienie braku podstaw do wyłączenia sędziego w sprawach dotyczących wadliwości procedury powołania, w szczególności w kontekście Izby Odpowiedzialności Zawodowej i Krajowej Rady Sądownictwa.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o wyłączenie sędziego SN w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej, ale zawiera ogólne zasady interpretacji przepisów o wyłączeniu sędziego.

Zagadnienia prawne (2)

Czy istnieją podstawy do wyłączenia sędziego Sądu Najwyższego od rozpoznania sprawy, jeśli jego powołanie nastąpiło na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie ustawy z 2017 r., a ocena legalności powołania innych sędziów może pośrednio wpływać na jego własny status?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, nie istnieją podstawy do wyłączenia sędziego w takiej sytuacji.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że argumentacja oparta na wadliwości procedury powołania sędziego nie spełnia wymogów prawnych do wyłączenia. Przesłanka orzekania we własnej sprawie wymaga bezpośredniego związku sędziego ze sprawą, a kwestie ustrojowe nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do wyłączenia. Wątpliwość co do bezstronności musi być obiektywna i wynikać z konkretnych okoliczności faktycznych, a nie z abstrakcyjnych zarzutów systemowych.

Czy okoliczności ustrojowe związane z powołaniem sędziego, w tym sposób jego nominacji przez Krajową Radę Sądownictwa, mogą stanowić samoistną podstawę do wyłączenia sędziego od rozpoznania sprawy?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, okoliczności ustrojowe związane z powołaniem sędziego nie mogą stanowić samoistnej podstawy do wyłączenia, jeśli nie towarzyszą im konkretne okoliczności faktyczne budzące uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności w danej sprawie.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy podkreślił, że instytucja wyłączenia sędziego nie jest narzędziem kontroli procesu powołania, a wątpliwość co do bezstronności musi być konkretna, realna i obiektywna, a nie oparta na abstrakcyjnych zarzutach systemowych czy subiektywnym przekonaniu. Orzecznictwo SN i TK wyklucza możliwość wyłączenia sędziego wyłącznie z powodu wadliwości procedury nominacyjnej.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Nie uwzględnić wniosku o wyłączenie
Strona wygrywająca
SSN Paweł Wojciechowski

Strony

NazwaTypRola
W. M.osoba_fizycznaobwiniony radca prawny
Paweł Wojciechowskiosoba_fizycznasędzia

Przepisy (6)

Główne

k.p.k. art. 42 § 1

Kodeks postępowania karnego

Przepis stosowany a contrario w zw. z art. 74 ust. 1 ustawy o radcach prawnych.

k.p.k. art. 41 § 1

Kodeks postępowania karnego

Podstawa wyłączenia sędziego, gdy istnieje okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności.

u.r.p. art. 74 § 1

Ustawa o radcach prawnych

Przepis wskazujący na stosowanie przepisów k.p.k. do postępowania w sprawach odpowiedzialności zawodowej radców prawnych.

Pomocnicze

k.p.k. art. 40 § 1

Kodeks postępowania karnego

Przesłanka wyłączenia sędziego z mocy prawa, gdy przedmiotem sprawy jest rozstrzygnięcie o prawach i obowiązkach sędziego.

u.o.KRS art. 9a

Ustawa o Krajowej Radzie Sądownictwa

Przepis dotyczący wyboru sędziów do Krajowej Rady Sądownictwa, wskazany w kontekście wyroku Trybunału Konstytucyjnego.

u.o.SN art. 29 § 4

Ustawa o Sądzie Najwyższym

Przepis stanowiący, że okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego SN nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do podważenia orzeczenia lub kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak podstaw prawnych do wyłączenia sędziego na podstawie art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. i art. 41 § 1 k.p.k. • Kwestie ustrojowe związane z powołaniem sędziego nie stanowią samoistnej podstawy do wyłączenia. • Wątpliwość co do bezstronności musi być obiektywna i wynikać z konkretnych okoliczności faktycznych. • Instytucja wyłączenia sędziego nie służy kontroli procesu powołania.

Odrzucone argumenty

Sędzia powinien zostać wyłączony z mocy prawa (art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k.) z uwagi na możliwość orzekania we własnej sprawie. • Powołanie sędziego na wniosek neo-KRS budzi uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności (art. 41 § 1 k.p.k.). • Sytuacja sędziego jest analogiczna do sytuacji sędzi, której powołanie jest kwestionowane, co prowadzi do naruszenia zasady nemo iudex in causa sua. • Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych nie jest sądem ustanowionym ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPCz. • Ryzyko uznania w przyszłości uchybienia w postaci nienależytej obsady sądu.

Godne uwagi sformułowania

nie uwzględnić wniosku o wyłączenie SSN Pawła Wojciechowskiego od rozpoznania sprawy • nie zawiera bowiem w swej treści okoliczności, które mogłyby podawać w wątpliwość bezstronność wskazanego sędziego • nie orzeka on "we własnej sprawie" • nie może być uznany za bezstronnego w niniejszej sprawie • wątpliwość co do bezstronności sędziego nie może być wywodzona z samych kwestii ustrojowych związanych z jego powołaniem • nie stanowi natomiast narzędzia kontroli procesu powołania na stanowisko sędziego

Skład orzekający

Tomasz Demendecki

przewodniczący

Paweł Wojciechowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie braku podstaw do wyłączenia sędziego w sprawach dotyczących wadliwości procedury powołania, w szczególności w kontekście Izby Odpowiedzialności Zawodowej i Krajowej Rady Sądownictwa."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o wyłączenie sędziego SN w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej, ale zawiera ogólne zasady interpretacji przepisów o wyłączeniu sędziego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy kwestii ustrojowych sądownictwa, powoływania sędziów i bezstronności, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie w środowisku prawniczym i poza nim.

Czy sędzia SN może być wyłączony z powodu sposobu powołania? Sąd Najwyższy rozstrzyga.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst