II ZO 6/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy pozostawił bez rozpoznania wniosek ławnika o wyłączenie sędziego z powodu braku uprawnienia ławnika do złożenia takiego wniosku oraz braku uzasadnionych podstaw faktycznych.
Ławnik Sądu Najwyższego złożył wniosek o wyłączenie sędzi SN Marii Szczepaniec od udziału w sprawie, argumentując wadliwość jej powołania na stanowisko sędziego. Sąd Najwyższy w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej uznał wniosek za niedopuszczalny, ponieważ przepisy Kodeksu postępowania karnego stosowane odpowiednio do ławników wskazują, że jedynie strona postępowania jest uprawniona do złożenia wniosku o wyłączenie sędziego. Dodatkowo, sąd stwierdził, że nawet gdyby wniosek był dopuszczalny, nie zawierał on wystarczających podstaw faktycznych uzasadniających wątpliwość co do bezstronności sędzi.
Wniosek ławnika Sądu Najwyższego o wyłączenie sędzi SN Marii Szczepaniec od udziału w sprawie o sygn. akt II ZOW 65/22 został złożony w dniu 11 stycznia 2024 r. Głównym argumentem wnioskodawcy była rzekoma wadliwość powołania sędzi na stanowisko, wynikająca z jej udziału w procedurze przed Krajową Radą Sądownictwa na podstawie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. Sąd Najwyższy w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej, rozpoznając wniosek, postanowił pozostawić go bez rozpoznania z uwagi na jego niedopuszczalność. Sąd odwołał się do art. 42 § 1 k.p.k., który stanowi, że wyłączenie sędziego następuje na żądanie sędziego, z urzędu albo na wniosek strony. Zgodnie z art. 44 k.p.k., przepisy te stosuje się odpowiednio do ławników. Sąd podkreślił, że literalne brzmienie przepisów jednoznacznie wskazuje, iż podmiotem uprawnionym do złożenia wniosku o wyłączenie sędziego jest strona postępowania. Ławnik, zasiadając w składzie orzekającym, nie posiada takiego uprawnienia, a jedynym jego żądaniem w tym zakresie jest możliwość samowyłączenia poprzez złożenie pisemnego oświadczenia. W związku z tym, wniosek ławnika nie mógł wywrzeć oczekiwanego przez niego skutku. Ponadto, sąd zauważył, że nawet gdyby kwestia dopuszczalności wniosku została pominięta, to sam wniosek nie zawierał przywołania konkretnych faktów, które uzasadniałyby wyłączenie sędzi. Wątpliwość co do bezstronności sędziego musi wynikać z pewnych okoliczności faktycznych, a nie z regulacji prawnych dotyczących ustroju sądownictwa. Sąd Najwyższy stwierdził, że nie przedstawiono skonkretyzowanych okoliczności, które mogłyby wzbudzić uzasadnioną wątpliwość co do kierunkowego nastawienia sędzi w sprawie.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, ławnik nie jest uprawniony do złożenia wniosku o wyłączenie sędziego. Jedynie strona postępowania może złożyć taki wniosek.
Uzasadnienie
Przepisy k.p.k. stosowane odpowiednio do ławników (art. 44 k.p.k.) wskazują, że wyłączenie następuje na wniosek strony (art. 42 § 1 k.p.k.). Ławnik nie jest stroną postępowania.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
pozostawić bez rozpoznania
Strona wygrywająca
Sąd Najwyższy (wniosek odrzucony)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| ławnik SN S.A. | inne | wnioskodawca |
| SSN Maria Szczepaniec | inne | sędzia |
Przepisy (3)
Główne
k.p.k. art. 42 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Wyłączenie sędziego następuje na żądanie sędziego, z urzędu albo na wniosek strony.
k.p.k. art. 44
Kodeks postępowania karnego
Przepisy rozdziału 2 „Wyłączenie sędziego” stosuje się odpowiednio do referendarzy sądowych i ławników.
Pomocnicze
Ustawa o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw
Ustawa, na którą powoływał się wnioskodawca, kwestionując powołanie sędziego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ławnik nie jest stroną postępowania i nie posiada uprawnienia do złożenia wniosku o wyłączenie sędziego. Wniosek nie zawierał skonkretyzowanych okoliczności faktycznych uzasadniających wątpliwość co do bezstronności sędziego.
Godne uwagi sformułowania
Literalne brzmienie powołanego przepisu w sposób jednoznaczny zatem wskazuje, iż podmiotem uprawnionym do złożenia wniosku o wyłączenie sędziego jest strona postępowania. Wątpliwość musi bowiem wynikać z pewnych okoliczności faktycznych, np. zachowania sędziego wyrażającego swój stosunek do sprawy, a nie zaś z regulacji prawnych konstytuujących ustrój sądownictwa.
Skład orzekający
Tomasz Demendecki
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalenie kręgu podmiotów uprawnionych do składania wniosków o wyłączenie sędziego oraz wymogów formalnych i merytorycznych takich wniosków w postępowaniu karnym i pokrewnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji ławnika w Sądzie Najwyższym i stosowania przepisów k.p.k. w postępowaniu przed Izbą Odpowiedzialności Zawodowej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy proceduralnych aspektów wyłączania sędziów, co jest istotne dla prawników procesowych, ale może być mniej interesujące dla szerszej publiczności. Kluczowe jest rozróżnienie między uprawnionymi podmiotami do składania wniosków.
“Kto może żądać wyłączenia sędziego? Sąd Najwyższy wyjaśnia rolę ławnika.”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN II ZO 6/24 POSTANOWIENIE Dnia 31 stycznia 2024 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Tomasz Demendecki na posiedzeniu w dniu 31 stycznia 2024 r. w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej, w kwestii wniosku ławnika SN S.A. z dnia 11 stycznia 2024 r. w przedmiocie wyłączenia SSN Marii Szczepaniec od udziału w sprawie prowadzonej pod sygn. akt II ZOW 65/22 postanowił: pozostawić bez rozpoznania wniosek ławnika SN S.A. o wyłączenie SSN Marii Szczepaniec od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt II ZOW 65/22. UZASADNIENIE W dniu 11 stycznia 2024 r. ławnik SN S. A., wyznaczony do obsady orzeczniczej w sprawie o sygn. akt II ZOW 65/22, wniósł o wyłączenie SSN Marii Szczepaniec od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt II ZOW 65/22. W uzasadnieniu formułowanego postulatu wnioskujący argumentował, iż wskazana we wniosku sędzia została wadliwie powołana na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego, tj. na skutek udziału w procedurze przed Krajową Radą Sądownictwa, w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw . Sąd Najwyższy zważył co następuje. Wniosek należało pozostawić bez rozpoznania z uwagi na jego niedopuszczalność. Zgodnie z dyspozycją art. 42 § 1 k.p.k. wyłączenie następuje na żądanie sędziego, z urzędu albo na wniosek strony. Jeżeli sędzia uznaje, że zachodzi przyczyna wyłączająca go z mocy art. 40, wyłącza się, składając oświadczenie na piśmie do akt, a na jego miejsce wstępuje inny sędzia (§ 2). Przepisy Kodeksu postępowania karnego rozdziału 2 „Wyłączenie sędziego,” zgodnie z art. 44 k.p.k., stosuje się odpowiednio do referendarzy sądowych i ławników. Literalne brzmienie powołanego przepisu w sposób jednoznaczny zatem wskazuje, iż podmiotem uprawnionym do złożenia wniosku o wyłączenie sędziego jest strona postępowania. Ławnik, zasiadający w składzie orzekającym w danej sprawie, nie jest zatem uprawniony do formułowania takowego postulatu, a jedynym żądaniem w tym zakresie mu przysługującym jest „samowyłączenie” w postaci uprzednio wspomnianego złożenia oświadczenia wiedzy. Tym samym wniosek ławnika SN w przedmiocie wyłączenia SSN Marii Szczepaniec od udziału w rozpoznaniu sprawy prowadzonej pod sygn. akt II ZOW 65/22 już z tej przyczyny nie mógł wywrzeć oczekiwanego przez wnioskującego efektu. Niezależnie od kwestii niedopuszczalności powyższego wniosku, poczynić należy uwagę, iż powyższy nie zawiera w swej treści przywołania takich faktów, które uzasadniałyby wyłączenie SSN Marii Szczepaniec od rozpoznania wskazywanej przez wnioskującego sprawy. Nie przedstawiono bowiem skonkretyzowanych okoliczności, mogących wzbudzić u przeciętnego i rozsądnie rozumującego obserwatora procesu uzasadnioną wątpliwość co do istnienia w sprawie o sygnaturze akt II ZOW 65/22 kierunkowego nastawienia sędziego, która zestawiona z przedmiotem rozstrzygnięcia prowadziłaby do wniosku o uzasadnionej wątpliwości co do jej bezstronności. Podkreślić należy, iż wspomniana wątpliwość musi bowiem wynikać z pewnych okoliczności faktycznych, np. zachowania sędziego wyrażającego swój stosunek do sprawy, a nie zaś z regulacji prawnych konstytuujących ustrój sądownictwa. Mając powyższe na względzie Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu. [M. T.] [ał]
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI