II ZO 15/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczy wznowienia postępowania dyscyplinarnego wobec adwokata J. L., które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem Wyższego Sądu Dyscyplinarnego Adwokatury z dnia 28 lipca 2021 r. oraz postanowieniem Izby Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego z dnia 15 marca 2022 r. o oddaleniu kasacji. Wniosek o wznowienie złożyła obrońca adwokata J. L., wskazując na nowy dowód w postaci wyroku Sądu Najwyższego z dnia 14 grudnia 2022 r., który uniewinnił J. L. od popełnienia przestępstwa z art. 239 § 1 k.k. Przestępstwo to było podstawą zarzutów dyscyplinarnych stawianych adwokatowi. Sąd Najwyższy uznał wniosek za zasadny, stwierdzając, że postanowienie Izby Dyscyplinarnej SN z 15 marca 2022 r. zostało wydane przez organ nieposiadający statusu sądu w rozumieniu konstytucyjnym, co stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą. W związku z tym uchylono postanowienie Izby Dyscyplinarnej SN. Następnie, rozpoznając kasację adwokata J. L., Sąd Najwyższy stwierdził, że skoro wyrokiem z 14 grudnia 2022 r. uniewinniono go od popełnienia przestępstwa, które było tożsame z zarzucanym przewinieniem dyscyplinarnym, to czyn ten nie zawiera znamion przestępstwa. Wobec tego uchylono orzeczenie Wyższego Sądu Dyscyplinarnego Adwokatury z dnia 28 lipca 2021 r. (z wyjątkiem jednego punktu) i orzeczenie Sądu Dyscyplinarnego Izby Adwokackiej z dnia 8 kwietnia 2021 r. (z wyjątkiem jednego punktu), a postępowanie umorzono z powodu przedawnienia karalności.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie wznowienia postępowania dyscyplinarnego w przypadku późniejszego wyroku uniewinniającego od przestępstwa, które było podstawą zarzutów dyscyplinarnych; kwestia statusu Izby Dyscyplinarnej SN; wpływ przedawnienia na postępowanie dyscyplinarne.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z funkcjonowaniem Izby Dyscyplinarnej SN i późniejszymi zmianami w orzecznictwie dotyczącymi statusu tej izby.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wyrok Sądu Najwyższego uniewinniający od popełnienia przestępstwa może stanowić podstawę do wznowienia postępowania dyscyplinarnego, w którym ustalenia z postępowania karnego były kluczowe dla przypisania przewinienia dyscyplinarnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wyrok Sądu Najwyższego uniewinniający od popełnienia przestępstwa, które było podstawą zarzutów dyscyplinarnych, stanowi nowy dowód uzasadniający wznowienie postępowania dyscyplinarnego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że późniejszy wyrok uniewinniający od popełnienia przestępstwa, które było tożsame z zarzucanym przewinieniem dyscyplinarnym, dowodzi, że czyn ten nie zawiera znamion przestępstwa, co jest podstawą do wznowienia postępowania dyscyplinarnego.
Czy orzeczenie wydane przez Izbę Dyscyplinarną Sądu Najwyższego, która nie miała statusu sądu konstytucyjnego, może być podstawą do wznowienia postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, orzeczenie wydane przez Izbę Dyscyplinarną SN, która nie była sądem ustanowionym ustawą, stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą (nienależyta obsada sądu) uzasadniającą uchylenie tego orzeczenia w ramach wznowienia postępowania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na orzecznictwo TSUE i ETPCz, wskazując, że Izba Dyscyplinarna SN nie spełniała wymogów niezależności i bezstronności, a tym samym nie była sądem ustanowionym ustawą, co skutkuje nienależytą obsadą sądu.
Czy postępowanie dyscyplinarne można umorzyć z powodu przedawnienia, jeśli podstawą zarzutów było przestępstwo, od którego sprawca został później uniewinniony wyrokiem sądu karnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, nawet jeśli postępowanie dyscyplinarne jest wznawiane i uchylane są wcześniejsze orzeczenia, to w przypadku stwierdzenia przedawnienia karalności przewinienia dyscyplinarnego, postępowanie należy umorzyć.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że mimo uchylenia wcześniejszych orzeczeń i stwierdzenia braku znamion przestępstwa, upływ 5-letniego okresu przedawnienia karalności przewinienia dyscyplinarnego skutkuje koniecznością umorzenia postępowania bez merytorycznego rozstrzygania o winie.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. L. | osoba_fizyczna | obwiniony adwokat |
| M. S. | osoba_fizyczna | podejrzany w postępowaniu karnym |
| Minister Sprawiedliwości | organ_państwowy | strona w postępowaniu dyscyplinarnym (skarżący) |
| Rzecznik Dyscyplinarny Izby Adwokackiej | organ_państwowy | strona w postępowaniu dyscyplinarnym (skarżący) |
| Rzecznik Praw Obywatelskich | organ_państwowy | strona w postępowaniu kasacyjnym |
| Naczelna Rada Adwokacka | instytucja | strona w postępowaniu dyscyplinarnym (uprawniony do odbioru kosztów) |
| Skarb Państwa | organ_państwowy | strona w postępowaniu (obciążony kosztami wznowienia) |
Przepisy (11)
Główne
k.p.k. art. 542 § § 3
Kodeks postępowania karnego
Podstawa do wznowienia postępowania kasacyjnego z urzędu.
Prawo o adwokaturze art. 95n
Ustawa Prawo o adwokaturze
Przejście spraw z Izby Dyscyplinarnej do Izby Odpowiedzialności Zawodowej.
Pomocnicze
k.p.k. art. 439 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Wymienia bezwzględne przyczyny odwoławcze, w tym nienależytą obsadę sądu (pkt 2) i inne określone w ustawie (pkt 9).
k.p.k. art. 17 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Określa przypadki umorzenia postępowania, w tym przedawnienie karalności (pkt 6).
k.k. art. 239 § § 1
Kodeks karny
Przestępstwo utrudniania postępowania karnego.
k.k. art. 12
Kodeks karny
Zasada popełnienia czynu zabronionego w krótkich odstępach czasu.
Prawo o adwokaturze art. 80
Ustawa Prawo o adwokaturze
Przewinienie dyscyplinarne adwokata.
Zbioru Zasad Etyki Adwokackiej i Godności Zawodu art. § 1 ust. 2 i 3, § 4
Naruszenie zasad etyki adwokackiej.
k.p.k. art. 540 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Podstawa wznowienia postępowania karnego (nowy dowód).
k.k. art. 101
Kodeks karny
Przedawnienie karalności przestępstwa.
k.k. art. 102
Kodeks karny
Przedawnienie wykonania kary.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wyrok Sądu Najwyższego uniewinniający od popełnienia przestępstwa, które było podstawą zarzutów dyscyplinarnych, jako nowy dowód. • Nienależyta obsada Sądu Najwyższego (Izba Dyscyplinarna SN) w poprzednim postępowaniu kasacyjnym. • Przedawnienie karalności przewinienia dyscyplinarnego.
Godne uwagi sformułowania
Izba Dyscyplinarna Sądu Najwyższego sama nigdy nie miała statusu sądu w rozumieniu konstytucyjnym. • Polska uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na mocy art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE między innymi nie zapewniając niezależności i bezstronności Izby Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego. • Izba Dyscyplinarna Sądu Najwyższego, która rozpoznawała sprawę skarżącej, nie była ,,sądem ustanowionym ustawą”. • Sąd Najwyższy przesądził tym, że J. L. nie popełnił czynu polegającego na utrudnianiu postępowania karnego prowadzonego przeciwko M. S., a w konsekwencji, że czyn przypisany J. L. w postępowaniu dyscyplinarnym nie zawiera znamion przestępstwa. • Sąd Najwyższy nie podjął merytorycznej decyzji co do ewentualnego zawinienia J. L. w zakresie stawianego mu zarzutu popełnienia deliktu dyscyplinarnego, niestanowiącego równocześnie przestępstwa, gdyż w tym zakresie konieczne by było przeprowadzenie postępowania, czemu stoi na przeszkodzie przedawnienie i konieczność umorzenia postępowania bez wykonywania jakichkolwiek ustaleń.
Skład orzekający
Barbara Skoczkowska
przewodniczący-sprawozdawca
Krzysztof Staryk
członek
Zbigniew Korzeniowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie wznowienia postępowania dyscyplinarnego w przypadku późniejszego wyroku uniewinniającego od przestępstwa, które było podstawą zarzutów dyscyplinarnych; kwestia statusu Izby Dyscyplinarnej SN; wpływ przedawnienia na postępowanie dyscyplinarne."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z funkcjonowaniem Izby Dyscyplinarnej SN i późniejszymi zmianami w orzecznictwie dotyczącymi statusu tej izby.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy kluczowych kwestii praworządności, statusu organów sądowych (Izba Dyscyplinarna SN) i wpływu zmian orzeczniczych na postępowania dyscyplinarne, co jest bardzo istotne dla środowiska prawniczego i szerzej pojętej opinii publicznej zainteresowanej wymiarem sprawiedliwości.
“Sąd Najwyższy uchyla wyroki dyscyplinarne po uniewinnieniu od przestępstwa – kluczowa sprawa dla praworządności.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.