II ZO 120/24

Sąd Najwyższy2025-01-21
SNKarneodpowiedzialność zawodowa adwokatówŚrednianajwyższy
Sąd NajwyższyIzba Odpowiedzialności Zawodowejwyłączenie sędziegoprawo o adwokaturzeKRSbezstronnośćniezawiłośćprocedura

Sąd Najwyższy pozostawił bez rozpoznania ponowny wniosek o wyłączenie sędziego, oparty na tych samych podstawach faktycznych co wniosek wcześniej odrzucony formalnie.

Obrońca adwokat K. Z. złożył ponowny wniosek o wyłączenie sędzi Marii Szczepaniec od udziału w sprawie II ZK 47/24, argumentując wadliwość jej powołania i brak bezstronności. Wniosek ten opierał się na tych samych podstawach faktycznych co poprzedni, który został już wcześniej pozostawiony bez rozpoznania jako niedopuszczalny. Sąd Najwyższy, powołując się na art. 41a k.p.k., uznał ponowny wniosek za niedopuszczalny i pozostawił go bez rozpoznania.

W sprawie dotyczącej obwinionej adwokat K. Z., obrońca złożył ponowny wniosek o wyłączenie sędzi Marii Szczepaniec od udziału w postępowaniu prowadzonym pod sygn. akt II ZK 47/24. Jako podstawę wniosku wskazano rzekomą wadliwość powołania sędzi na urząd sędziego Sądu Najwyższego, wynikającą z procedury z udziałem Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej ustawą z 2017 r. Obrońca argumentował, że okoliczność ta, w połączeniu z zasiadaniem sędzi w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych, narusza standardy niezawisłości i bezstronności, powołując się na orzecznictwo krajowe i europejskie. Sąd Najwyższy, rozpatrując sprawę pod sygn. akt II ZO 120/24, przypomniał, że zgodnie z art. 41a k.p.k. wniosek o wyłączenie sędziego oparty na tych samych podstawach faktycznych co wniosek wcześniej rozpoznany, pozostawia się bez rozpoznania. Podkreślono, że przepis ten stosuje się również do wniosków pozostawionych bez rozpoznania z przyczyn formalnych. Ponieważ poprzedni wniosek o wyłączenie tej samej sędzi, oparty na identycznych podstawach, został już wcześniej pozostawiony bez rozpoznania postanowieniem z dnia 15 października 2024 r. (sygn. akt II ZO 58/24), Sąd Najwyższy uznał ponowny wniosek za niedopuszczalny i pozostawił go bez rozpoznania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, ponowny wniosek o wyłączenie sędziego oparty na tych samych podstawach faktycznych co wniosek wcześniej rozpoznany (lub pozostawiony bez rozpoznania z przyczyn formalnych) podlega pozostawieniu bez rozpoznania jako niedopuszczalny.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy zastosował art. 41a k.p.k. przez analogię (a fortiori), uznając, że skoro wniosek oparty na tych samych podstawach faktycznych, który został już merytorycznie rozpoznany, nie podlega ponownemu rozpoznaniu, to tym bardziej wniosek, który został pozostawiony bez rozpoznania z przyczyn formalnych, nie może być ponownie rozpatrywany.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

pozostawiono bez rozpoznania

Strony

NazwaTypRola
K. Z.osoba_fizycznaobwiniona
Maria Szczepaniecosoba_fizycznasędzia

Przepisy (7)

Główne

k.p.k. art. 41a

Kodeks postępowania karnego

Prawo o adwokaturze art. 95n § pkt 1

Ustawa Prawo o adwokaturze

Pomocnicze

k.p.k. art. 42 § § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 41 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Ustawa o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw

Konstytucja RP art. 45 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

EKPCz art. 6 § ust. 1

Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności

Argumenty

Skuteczne argumenty

Ponowny wniosek o wyłączenie sędziego oparty na tych samych podstawach faktycznych co wniosek wcześniej pozostawiony bez rozpoznania z przyczyn formalnych podlega pozostawieniu bez rozpoznania na podstawie art. 41a k.p.k. w zw. z art. 95n pkt 1 ustawy Prawo o adwokaturze.

Godne uwagi sformułowania

ponowny wniosek o wyłączenie ... pozostawić bez rozpoznania jako niedopuszczalny art. 41a k.p.k. ... należy stosować również w przypadkach, w których wcześniej złożony wniosek o wyłączenie sędziego został pozostawiony bez rozpoznania z przyczyn formalnych wniosek oparty na tej samej podstawie faktycznej, niezawierający zarówno jej modyfikacji, jak również elementów na nowo powyższej kreujących

Skład orzekający

Marek Dobrowolski

przewodniczący

Maria Szczepaniec

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Proceduralne aspekty wyłączania sędziów w Sądzie Najwyższym, w szczególności stosowanie art. 41a k.p.k. do wniosków pozostawionych bez rozpoznania z przyczyn formalnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji ponownego wniosku o wyłączenie sędziego w Sądzie Najwyższym w kontekście odpowiedzialności zawodowej adwokatów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy kwestii proceduralnych związanych z wyłączaniem sędziów, co jest istotne dla praktyków prawa, ale może być mniej interesujące dla szerszej publiczności.

Kiedy ponowny wniosek o wyłączenie sędziego jest niedopuszczalny? Wyjaśnia Sąd Najwyższy.

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
II ZO 120/24
POSTANOWIENIE
Dnia 21 stycznia 2025 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Marek Dobrowolski
w sprawie obwinionej adwokat K. Z., po rozpoznaniu w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej w dniu 21 stycznia 2025 r. wniosku obrońcy obwinionej w przedmiocie wyłączenia SSN Marii Szczepaniec od udziału w sprawie prowadzonej pod sygn. akt II ZK 47/24
na podstawie art. 41a k.p.k. w zw. z art. 95n pkt 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (dalej powoływana jako: ustawa Prawo o adwokaturze)
postanowił:
ponowny wniosek o wyłączenie SSN Marii Szczepaniec od udziału w sprawie prowadzonej pod sygn. akt II ZK 47/24
pozostawić bez rozpoznania jako niedopuszczalny.
UZASADNIENIE
Pismem z dnia 12 lipca 2024 r. (data wpływu do Sądu Najwyższego) obrońca obwinionej wniosła o wyłączenie SSN Marii Szczepaniec od udziału w sprawie prowadzonej pod sygn. akt II ZK 47/24 z uwagi na to, iż wskazana sędzia została powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw. W uzasadnieniu formułowanego postulatu wnioskująca argumentowała nadto, iż SSN Maria Szczepaniec zasiada w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych, a sądy tworzone przez skład wszystkich sędziów zasiadających w tej Izbie uznane zostały za wadliwe i naruszające prawo do sądu w rozumieniu art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka (vide: sprawa Dolińska - Ficek i Ozimek przeciwko Polsce) oraz art. 19 Traktatu o Unii Europejskiej (wyrok TSUE z dnia 6 października 2021 r. w sprawie C - 487/19).
Postanowieniem z dnia 15 października 2024 r., sygn. akt II ZO 58/24, Sąd Najwyższy podstawie art. 42 § 1 k.p.k. i art. 41 § 1 k.p.k.
a contrario
w zw. z art. 95n pkt 1 ustawy Prawo o adwokaturze wniosek o wyłączenie SSN Marii Szczepaniec od udziału w sprawie prowadzonej pod sygn. akt II ZK 47/24 pozostawił bez rozpoznania jako niedopuszczalny.
Pismem z dnia 23 grudnia 2024 r. (data wpływu do Sądu Najwyższego) obrońca obwinionej ponownie wniósł o wyłączenie SSN Marii Szczepaniec od udziału w sprawie prowadzonej pod sygn. akt II ZK 47/24 z uwagi na „niespełnianie przez Panią Sędzię wymogu instytucjonalnej bezstronności w rozumieniu wskazanym m.in. w pisemnych motywach uchwały trzech połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA 1-4110-1/2020 oraz uchwały Sądu Najwyższego (7) z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22, która to okoliczność wywołuje uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności wskazanej Pani Sędzi przy rozpoznaniu przedmiotowej sprawy, a wynika z faktu Jej powołania na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw”, która to wadliwość powołania - wg wskazanych wyżej uchwał Sądu Najwyższego – w ocenie obrońcy obwinionej prowadzi samodzielnie w odniesieniu do sędziów Sądu Najwyższego, w tym sędzi objętej niniejszym wnioskiem, do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 47 KPP oraz art. 6 ust. 1 EKPCz. Autor wniosku wskazał nadto, że SSN Maria Szczepaniec zasiada w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych, a sądy tworzone przez składy wszystkich sędziów zasiadających w tej Izbie uznane zostały za wadliwe i naruszające prawo do sądu w rozumieniu art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka (vide: sprawa Dolińska - Ficek i Ozimek przeciwko Polsce) oraz art. 19 Traktatu o Unii Europejskiej (wyrok TSUE z dnia 6 października 2021 r. w sprawie C - 487/19).
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
W myśl art. 41a k.p.k. wniosek o wyłączenie sędziego oparty na tych samych podstawach faktycznych co wniosek wcześniej rozpoznany pozostawia się bez rozpoznania. Mimo, że powyższa regulacja dotyczy wprost sytuacji, w której sąd wcześniej wydał postanowienie o odmowie uwzględnienia wniosku, po jego merytorycznym rozpoznaniu, to oczywiste jest, że regulację tę w drodze wnioskowania
a fortiori
należy stosować również w przypadkach, w których wcześniej złożony wniosek o wyłączenie sędziego został pozostawiony bez rozpoznania z przyczyn formalnych (zob. Postanowienie SN z 29.11.2024 r., II KK 423/23, LEX nr 3786950).
W analizowanym postępowaniu obrońca obwinionej złożył już wcześniej wniosek o wyłączenie o wyłączenie SSN Marii Szczepaniec od udziału w sprawie prowadzonej pod sygn. akt II ZK 47/24, oparty na twierdzeniu o powołaniu wskazanej sędzi w wadliwej procedurze, tj. z udziałem Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw. Wniosek ten został pozostawiony bez rozpoznania postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 15 października 2024 r. o sygn. akt II ZO 58/24 z uwagi na swą niedopuszczalność.
Wobec powyższej okoliczności ponowny wniosek o wyłączenie sędzi SSN Marii Szczepaniec od udziału w sprawie prowadzonej pod sygn. akt II ZK 47/24, tj. z dnia 23 grudnia 2024 r., oparty na tej samej podstawie faktycznej, niezawierający zarówno jej modyfikacji, jak również elementów na nowo powyższej kreujących, a zatem nie wykraczający ponad to, o czym rozstrzygnął Sąd Najwyższy w uprzednio powołanym postanowieniu – zgodnie z 41a k.p.k. w zw. z art. 95n pkt 1 ustawy Prawo o adwokaturze - nie mógł podlegać rozpoznaniu.
Mając powyższe na względzie Sąd Najwyższy orzekł jak w części dyspozytywnej postanowienia.
[M. T.]
[a.ł]
‎

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI