II ZO 103/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy nie uwzględnił wniosku sędziego o wyłączenie go od rozpoznania sprawy, uznając brak uzasadnionych wątpliwości co do jego bezstronności.
Sędzia SN Krzysztof Staryk złożył wniosek o wyłączenie go od rozpoznania sprawy II ZOW 34/22, powołując się na złożenie pozwu o ustalenie (I ZPU 19/24), wątpliwości co do regulacji prawnych dotyczących sądownictwa oraz dyskryminację intersekcjonalną związaną z obciążeniem pracą. Sąd Najwyższy, analizując przepisy k.p.k. dotyczące wyłączenia sędziego, uznał, że wniosek nie zawierał żadnych okoliczności uzasadniających wyłączenie sędziego z powodu braku bezstronności.
Sędzia Sądu Najwyższego, Krzysztof Staryk, złożył wniosek o wyłączenie go od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygnaturze akt II ZOW 34/22. Jako podstawę wniosku wskazał złożenie przez siebie pozwu o ustalenie (sygn. akt I ZPU 19/24), co według niego uniemożliwia mu orzekanie w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej. Podniósł również istotne wątpliwości prawne dotyczące ustroju sądownictwa, w tym brak pisemnego postanowienia Prezydenta RP o jego wyznaczeniu do orzekania w tej Izbie. Dodatkowo, sędzia Staryk argumentował, że zwiększona liczba posiedzeń w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej w porównaniu do jego macierzystej Izby Pracy i Ubezpieczeń Społecznych stanowi dyskryminację intersekcjonalną, utrudniając mu przygotowanie się do spraw. Sąd Najwyższy, rozpatrując wniosek, odwołał się do przepisów Kodeksu postępowania karnego (art. 41 § 1 k.p.k. i art. 42 § 1 k.p.k.) dotyczących wyłączenia sędziego. Podkreślił, że wyłączenie może nastąpić jedynie w sytuacji istnienia uzasadnionej wątpliwości co do bezstronności sędziego, która musi być obiektywna i weryfikowalna. Sąd uznał, że argumenty podniesione we wniosku, dotyczące podważania regulacji prawnych czy subiektywnych odczuć sędziego, nie stanowią podstawy do wyłączenia. W szczególności, Sąd zaznaczył, że instytucja wyłączenia nie może być wykorzystywana do kontroli procesu powołania sędziego. Wobec braku wskazania konkretnych okoliczności uzasadniających wyłączenie, Sąd Najwyższy postanowił nie uwzględnić wniosku.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Nie, wniosek o wyłączenie sędziego nie zasługiwał na uwzględnienie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że podniesione przez sędziego argumenty, dotyczące kwestionowania regulacji prawnych konstytuujących ustrój sądownictwa oraz kwestii obciążenia pracą i dyskryminacji, nie stanowią okoliczności uzasadniających wyłączenie sędziego z powodu braku bezstronności w rozumieniu art. 41 § 1 k.p.k. Wątpliwości co do bezstronności muszą wynikać z konkretnych sytuacji, faktów związanych z osobą i zachowaniem sędziego, a nie z regulacji prawnych czy subiektywnych odczuć.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
nie uwzględnić wniosku
Strona wygrywająca
Sąd Najwyższy
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| SSN Krzysztof Staryk | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
Przepisy (3)
Główne
k.p.k. art. 41 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, która mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Wątpliwości te muszą wynikać z konkretnych sytuacji, faktów, związanych z osobą i zachowaniem sędziego, nie zaś z regulacji prawnych.
Pomocnicze
k.p.k. art. 42 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Wyłączenie następuje na żądanie sędziego, z urzędu albo na wniosek strony.
k.p.k. art. 42 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Jeżeli sędzia uznaje, że zachodzi przyczyna wyłączająca go z mocy art. 40 k.p.k. wyłącza się, składając oświadczenie na piśmie do akt, a na jego miejsce wstępuje inny sędzia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak uzasadnionych wątpliwości co do bezstronności sędziego. Argumenty wnioskodawcy nie wynikają z konkretnych sytuacji faktycznych, lecz z kwestionowania regulacji prawnych i subiektywnych odczuć. Instytucja wyłączenia sędziego nie może być wykorzystywana do celów, którym nie służy, np. do kontroli procesu nominacyjnego.
Odrzucone argumenty
Złożenie pozwu o ustalenie przez sędziego uniemożliwia mu orzekanie w innej sprawie. Istotne wątpliwości prawne dotyczące ustroju sądownictwa. Dyskryminacja intersekcjonalna z powodu obciążenia pracą i wyznaczenia do orzekania w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej.
Godne uwagi sformułowania
Wątpliwości co do bezstronności w rozumieniu art. 41 § 1 k.p.k. muszą wynikać z konkretnych sytuacji, faktów, związanych z osobą i zachowaniem sędziego, nie zaś z regulacji prawnych Nie sposób również zaakceptować sytuacji, w której instytucja z art. 41 § 1 k.p.k. byłaby wykorzystywana jako narzędzie kontroli procesu powołania na stanowisko sędziego
Skład orzekający
Maria Szczepaniec
przewodniczący
Krzysztof Staryk
wnioskodawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów k.p.k. dotyczących wyłączenia sędziego, zwłaszcza w kontekście argumentów opartych na kwestionowaniu regulacji prawnych lub zarzutach dyskryminacji."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku sędziego o wyłączenie od rozpoznania sprawy w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej SN.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa jest interesująca ze względu na nietypową sytuację, w której sędzia sam wnosi o wyłączenie, podnosząc argumenty dotyczące ustroju sądownictwa i dyskryminacji. Pokazuje to wewnętrzne mechanizmy funkcjonowania Sądu Najwyższego.
“Sędzia SN sam chce wyłączyć się od sprawy. Sąd Najwyższy odpowiada: 'Nie ma podstaw'.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN II ZO 103/24 POSTANOWIENIE Dnia 5 lutego 2025 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Maria Szczepaniec po rozpoznaniu w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej na posiedzeniu bez udziału stron w dniu 5 lutego 2025 r. wniosku SSN Krzysztofa Staryka o wyłączenie go od rozpoznania sprawy o sygn. akt II ZOW 34/22 na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. a contrario w zw. z art. 42 § 1 k.p.k. postanowił: nie uwzględnić wniosku SSN Krzysztofa Staryka o jego wyłączenie od rozpoznania sprawy o sygn. akt II ZOW 34/22. UZASADNIENIE W dniu 19 listopada 2024 r. do Sądu Najwyższego – Izby Odpowiedzialności Zawodowej, Wydział II wpłynął wniosek SSN Krzysztofa Staryka z dnia 12 listopada 2024 r. o wyłączenie go od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt II ZOW 34/22. W uzasadnieniu wniosku SSN Krzysztof Staryk wskazał, że w związku ze złożeniem w dniu 16 września 2024 r. powództwa o ustalenie, zarejestrowanego pod sygn. akt I ZPU 19/24, nie jest on uprawniony do orzekania w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej Sądu Najwyższego, co według niego powoduje konieczność wyboru nowego sędziego do orzekania w tej Izbie Sądu Najwyższego z dniem uprawomocnienia się wyroku. Ponadto, SSN Krzysztof Staryk odniósł się do istotnych wątpliwości prawnych nie pozwalających mu na orzekanie w tej Izbie Sądu Najwyższego, które wskazał w ww. pozwie (dotyczące regulacji prawnych konstytuujących ustrój sądownictwa, w tym m.in. wskazał że nie otrzymał pisemnego postanowienia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 17 września 2022 r. w sprawie wyznaczenia go do orzekania w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej ). Dodatkowo zwrócił uwagę, że w listopadzie 2024 r. na skutek wyznaczenia w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej posiedzeń z jego udziałem w dwóch dniach, sumaryczna liczba dni z posiedzeniami sądowymi w tej Izbie oraz w jego Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych jest o dwa, a w stosunku do niektórych sędziów jego Izby nawet o trzy dni większa, co stanowi dyskryminację intersekcjonalną (z uwagi na wiek oraz na wyznaczenie do orzekania w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej) bardzo utrudniającą właściwe przygotowanie się do rozpoznania spraw w jego Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. Wyłączenie następuje na żądanie sędziego, z urzędu albo na wniosek strony (art. 42 § 1 k.p.k.). Jeżeli sędzia uznaje, że zachodzi przyczyna wyłączająca go z mocy art. 40 k.p.k. wyłącza się, składając oświadczenie na piśmie do akt, a na jego miejsce wstępuje inny sędzia (art. 42 § 2 k.p.k.). Wyłączenie z mocy prawa od udziału w sprawie następuje natomiast jedynie w sytuacji wystąpienia okoliczności określonych w art. 40 k.p.k. Z kolei zgodnie z treścią art. 41 § 1 k.p.k. sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, która mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Przepis powyższy expressis verbis odwołuje się do uzasadnionej konkretnymi okolicznościami wątpliwości, która musi istnieć obiektywnie i poddawać się zewnętrznej weryfikacji oraz ocenie, także przez każdą rozsądnie oceniającą i niezaangażowaną w wynik postępowania osobę. Nie oznacza to jednak, że przyczynę wyłączenia sędziego będzie stanowił każdy nieuzasadniony konkretnymi okolicznościami brak zaufania, czy też okazywany przez stronę brak wiary w bezstronność sędziego, będący wynikiem jej wyłącznie subiektywnego odczucia (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 11 stycznia 2012 r., III KK 214/11). W dotychczasowym orzecznictwie konsekwentnie prezentowany jest pogląd, iż twierdzenie o bezstronności sędziego w danej sprawie, musi być wykazane i racjonalnie uzasadnione. Uzasadniona wątpliwość co do bezstronności sędziego zachodzi jedynie wówczas, gdy sędzia swój pogląd ujawnia przed rozpoznaniem sprawy lub w trakcie jej rozpoznawania, wyraźnie zmierzając w kierunku potwierdzenia swojej pierwotnej oceny sprawy, lub artykułuje swój stosunek do strony (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 31 maja 1985 r., V KRN 333/85; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 stycznia 1971 r., III KR 213/70; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 lutego 2011 r., V KK 227/10; postanowienie Sądu Najwyższego z 24 dnia 2008 r., III KK 73/08). Wątpliwości co do bezstronności w rozumieniu art. 41 § 1 k.p.k. muszą wynikać z konkretnych sytuacji, faktów, związanych z osobą i zachowaniem sędziego, nie zaś z regulacji prawnych (które są podważane przez wnioskodawcę) konstytuujących ustrój sądownictwa. Nie sposób również zaakceptować sytuacji, w której instytucja z art. 41 § 1 k.p.k. byłaby wykorzystywana jako narzędzie kontroli procesu powołania na stanowisko sędziego, gdyż mogłoby to prowadzić do instrumentalnego wykorzystania art. 41 § 1 k.p.k. do celów, którym ten przepis nie służy, a zarazem do obejścia rozwiązań prawnych służących kontroli procesu nominacyjnego, istniejących w prawie publicznym. W ocenie Sądu Najwyższego we wniosku nie wskazano żadnych okoliczności, które uzasadniałyby wyłączenie SSN Krzysztofa Staryka od rozpoznania sprawy o sygn. akt II ZOW 34/22. Mając na względzie powyższe Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji. [M. T.] [a.ł]
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI