II ZK 63/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła radcy prawnego W. R., który został obwiniony o popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na grożeniu postępowaniem karnym w pisemnym wystąpieniu z dnia 26 listopada 2019 r. adresowanym do B. S. w imieniu jego klienta D. S. W piśmie tym radca prawny domagał się wydania ruchomości o wartości 6.100 zł pod rygorem wniesienia powództwa windykacyjnego i zawiadomienia organów ścigania o popełnionym przestępstwie przywłaszczenia mienia, a także informował o grożeniu pobiciem przez konkubenta, co stanowiło przestępstwo z art. 190 k.k. Czyn ten został uznany za sprzeczny z art. 38 ust. 2 Kodeksu Etyki Radcy Prawnego. Okręgowy Sąd Dyscyplinarny wymierzył karę nagany, a Wyższy Sąd Dyscyplinarny utrzymał to orzeczenie w mocy. Obwiniony wniósł kasację, podnosząc szereg zarzutów, w tym naruszenie przepisów Kodeksu postępowania karnego dotyczących przesłanek procesowych, terminów dochodzenia, a także naruszenie przepisów ustawy o radcach prawnych dotyczących rzeczowej potrzeby i granic wolności słowa. Sąd Najwyższy oddalił kasację, uznając ją za oczywiście bezzasadną. Sąd wskazał, że zarzuty dotyczące przesłanek procesowych i terminów dochodzenia są niezasadne, ponieważ postępowanie dyscyplinarne ma odrębne podstawy prawne i nie jest ograniczone terminami dochodzenia w sprawach karnych. Sąd podkreślił, że art. 38 ust. 2 Kodeksu Etyki Radcy Prawnego, zakazujący grożenia postępowaniem karnym lub dyscyplinarnym, ma pierwszeństwo przed ogólnymi przepisami i jest przepisem szczególnym. Zarzut rażącej niewspółmierności kary również został uznany za niezasadny, ponieważ nie został połączony z zarzutem naruszenia przepisów materialnych. Sąd Najwyższy stwierdził, że żadna z przesłanek kasacji nie została spełniona.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących odpowiedzialności dyscyplinarnej radców prawnych, w szczególności zakazu grożenia postępowaniem karnym w wystąpieniach zawodowych oraz stosowania przepisów k.p.k. w postępowaniu dyscyplinarnym.
Dotyczy specyficznej sytuacji radcy prawnego i jego wystąpień zawodowych. Interpretacja przepisów proceduralnych k.p.k. w kontekście postępowań dyscyplinarnych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy naruszenie art. 325i § 1 Kodeksu postępowania karnego, dotyczącego terminu dochodzenia, może stanowić bezwzględną przyczynę odwoławczą w postępowaniu dyscyplinarnym radcy prawnego, na podstawie art. 17 § 1 pkt 10 k.p.k. w zw. z art. 74¹ pkt 1 ustawy o radcach prawnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, postępowanie dyscyplinarne ma odrębne podstawy prawne i nie jest ograniczone terminem wyznaczonym dla dochodzenia w sprawie karnej. Zarzuty oparte na art. 325i § 1 k.p.k. w kontekście postępowania dyscyplinarnego są nieuprawnione.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że negatywna przesłanka procesowa z art. 17 § 1 pkt 10 k.p.k. dotyczy braku wymaganego zezwolenia na ściganie lub wniosku o ściganie, a nie terminów dochodzenia w sprawach karnych. Postępowanie dyscyplinarne radców prawnych opiera się na ustawie o radcach prawnych i nie jest ograniczone terminami dochodzenia w sprawach karnych.
Czy radca prawny może w zawodowych wystąpieniach grozić postępowaniem karnym, nawet jeśli mocodawca czuje się zagrożony, a przepisy ustawy o radcach prawnych (art. 11 ust. 1, art. 64 ust. 1) dopuszczają pewną swobodę wypowiedzi?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, radca prawny nie może grozić postępowaniem karnym w swoich zawodowych wystąpieniach, ponieważ art. 38 ust. 2 Kodeksu Etyki Radcy Prawnego stanowi przepis szczególny, który bezwzględnie zakazuje takich działań.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że art. 38 ust. 2 Kodeksu Etyki Radcy Prawnego jest przepisem szczególnym wobec art. 11 ust. 1 i art. 64 ust. 1 ustawy o radcach prawnych. Zakaz grożenia postępowaniem karnym jest bezwzględny i obowiązuje niezależnie od tego, czy mocodawca radcy prawnego czuje się zagrożony. Oznacza to, że nawet jeśli istnieje 'rzeczowa potrzeba' wypowiedzi, nie usprawiedliwia ona grożenia postępowaniem karnym.
Czy rażąca niewspółmierność kary dyscyplinarnej może stanowić samodzielną podstawę kasacji, jeśli nie jest połączona z zarzutem naruszenia przepisów materialnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zarzut rażącej niewspółmierności kary dyscyplinarnej, oparty na art. 438 pkt 4 k.p.k. w zw. z art. 74¹ pkt 1 ustawy o radcach prawnych, nie może samodzielnie stanowić podstawy kasacji, gdyż jest to regulacja procesowa, a nie materialna.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że art. 438 pkt 4 k.p.k. jest regulacją procesową i nie pozwala na samodzielną ocenę adekwatności kary do czynu. Aby zarzut niewspółmierności kary był skuteczny w kasacji, musi być połączony z zarzutem naruszenia przepisów materialnych.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| W. R. | osoba_fizyczna | obwiniony |
| D. S. | osoba_fizyczna | mocodawca obwinionego |
| B. S. | osoba_fizyczna | pokrzywdzona |
| Skarb Państwa | organ_państwowy | strona kosztów postępowania |
Przepisy (15)
Główne
u.r.p. art. 64 § 1
Ustawa o radcach prawnych
Czyn sprzeczny z zasadami etyki radcy prawnego stanowi przewinienie dyscyplinarne.
K.E.R.P. art. 38 § 2
Kodeks Etyki Radcy Prawnego
Radca prawny nie może w swych zawodowych wystąpieniach grozić postępowaniem karnym lub dyscyplinarnym.
u.r.p. art. 65 § 1
Ustawa o radcach prawnych
Podstawa wymierzenia kary nagany.
Pomocnicze
k.p.k. art. 17 § 1
Kodeks postępowania karnego
Wskazany jako podstawa zarzutu dotyczącego negatywnej przesłanki procesowej.
k.p.k. art. 325i § 1
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy terminu dochodzenia w sprawach karnych, nie stosuje się w postępowaniu dyscyplinarnym.
u.r.p. art. 74 § 1
Ustawa o radcach prawnych
Odesłanie do przepisów k.p.k. w postępowaniu dyscyplinarnym.
u.r.p. art. 11 § 1
Ustawa o radcach prawnych
Dotyczy rzeczowej potrzeby w korzystaniu z wolności słowa i pisma.
k.k. art. 284
Kodeks karny
Przepis dotyczący przestępstwa przywłaszczenia mienia, przywołany w opisie czynu.
k.k. art. 190
Kodeks karny
Przepis dotyczący groźby karalnej, przywołany w opisie czynu.
k.p.k. art. 439 § 1
Kodeks postępowania karnego
Wskazany jako podstawa zarzutu dotyczącego bezwzględnych przyczyn odwoławczych.
k.p.k. art. 438 § 4
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy rażącej niewspółmierności kary, wskazany jako podstawa zarzutu.
k.p.k. art. 4
Kodeks postępowania karnego
Zasada obiektywizmu, wskazana jako podstawa zarzutu.
u.r.p. art. 62 § 3
Ustawa o radcach prawnych
Podstawa wniesienia kasacji z powodu rażącej niewspółmierności kary dyscyplinarnej.
k.p.k. art. 523 § 1
Kodeks postępowania karnego
Podstawa wniesienia kasacji z powodu rażącego naruszenia prawa.
Dz.U. 2003 nr 107 poz. 1000 art. 1
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie wysokości i sposobu obliczania wydatków Skarbu Państwa w postępowaniu karnym
Podstawa orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie art. 38 ust. 2 Kodeksu Etyki Radcy Prawnego nie jest konieczne do stwierdzenia przewinienia dyscyplinarnego, jeśli czyn jest sprzeczny z zasadami etyki. • Postępowanie dyscyplinarne nie jest ograniczone terminami dochodzenia w sprawach karnych. • Zakaz grożenia postępowaniem karnym w wystąpieniach zawodowych jest bezwzględny.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 17 § 1 pkt 10 k.p.k. w zw. z art. 325i § 1 k.p.k. i art. 74¹ pkt 1 u.r.p. z powodu przekroczenia terminu dochodzenia. • Naruszenie art. 11 ust. 1 u.r.p. przez niezbadanie 'rzeczowej potrzeby'. • Naruszenie art. 64 ust. 1 w zw. z art. 11 ust. 1 u.r.p. przez błędną wykładnię art. 64 ust. 1. • Naruszenie art. 170 § 1 pkt 2 i 3 k.p.k. przez oddalenie wniosków dowodowych. • Rażąca niewspółmierność zastosowanej kary (art. 438 pkt 4 k.p.k.). • Naruszenie art. 4 k.p.k. (zasada obiektywizmu).
Godne uwagi sformułowania
kasacja obwinionego od orzeczenia Wyższego Sądu Dyscyplinarnego Krajowej Izby Radców Prawnych w Warszawie z 7 grudnia 2021 r., sygn. akt WO – 144/21, utrzymującego w mocy orzeczenie Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. z 2 listopada 2020 r., sygn. akt […], postanowił: I. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną • Radca prawny W. R. został obwiniony o to, że działając jako pełnomocnik D. S. w pisemnym wystąpieniu z dnia 26 listopada 2019 r. adresowanym do B. S. groził B.S. postępowaniem karnym • Czym innym jest ściśle określona podmiotowo i przedmiotowo negatywna przesłanka procesowa z art. 17 § 1 pkt 10 k.p.k. i czym innym jest dochodzenie w karnym postępowaniu, a ściślej termin tego dochodzenia. • Postępowanie dyscyplinarne ma swoje oparcie w ustawie o radcach prawnych (...) i nie jest ograniczone terminem wyznaczonym dla dochodzenia w sprawie karnej. • Nie można przy tym stwierdzić sprzeczności art. 38 ust. 2 Kodeksu Etyki Radcy Prawnego z art. 11 ust. 1 i art. 64 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, bowiem określona w ustawie „rzeczowa potrzeba” nie powoduje, że wolność wypowiedzi radcy prawnego jest nieograniczona, właśnie dlatego, iż radcowie prawni przyjęli normę szczególną w art. 38 ust. 2 Kodeksu Etyki Radcy Prawnego, zgodnie z którą radca prawny nie może w swych zawodowych wystąpieniach grozić postępowaniem karnym lub dyscyplinarnym. • Rzecz w tym, że szczególna norma z art. 38 ust. […]
Skład orzekający
Zbigniew Korzeniowski
SSN
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących odpowiedzialności dyscyplinarnej radców prawnych, w szczególności zakazu grożenia postępowaniem karnym w wystąpieniach zawodowych oraz stosowania przepisów k.p.k. w postępowaniu dyscyplinarnym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji radcy prawnego i jego wystąpień zawodowych. Interpretacja przepisów proceduralnych k.p.k. w kontekście postępowań dyscyplinarnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy etyki zawodowej radcy prawnego i interpretacji przepisów dotyczących grożenia postępowaniem karnym, co jest istotne dla prawników. Sąd Najwyższy jasno określa granice dopuszczalnych zachowań zawodowych.
“Radca prawny nie może grozić sądem w piśmie. Sąd Najwyższy wyjaśnia granice etyki zawodowej.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.