II ZK 4/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy zwolnił byłego aplikanta radcowskiego od kosztów postępowania kasacyjnego w kwocie 20 zł z uwagi na jego trudną sytuację materialną.
Były aplikant radcowski R. M. wniósł o zwolnienie od kosztów postępowania kasacyjnego w kwocie 20 zł, argumentując niemożnością ich uiszczenia bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny z powodu stanu zdrowia. Sąd Najwyższy, analizując złożone oświadczenie o stanie majątkowym, uznał wniosek za zasadny i zwolnił wnioskodawcę od obowiązku uiszczenia tej kwoty, powołując się na przepisy ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.
Sąd Najwyższy rozpoznał wniosek byłego aplikanta radcowskiego R. M. o zwolnienie od obowiązku uiszczenia kwoty 20 zł tytułem kosztów postępowania kasacyjnego, zasądzonych wcześniej postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 29 maja 2025 r. (sygn. akt II ZK 4/25). Wnioskodawca uzasadnił swoją prośbę trudną sytuacją materialną, wynikającą ze stanu zdrowia i związanych z tym wydatków, które uniemożliwiają mu poniesienie wskazanej opłaty bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Do wniosku dołączono stosowne oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania. Sąd Najwyższy, po analizie wniosku i załączonych dokumentów, uznał go za zasadny. W uzasadnieniu podkreślono, że ponoszenie kosztów sądowych jest zasadą, a zwolnienie od nich stanowi wyjątek, przeznaczony dla osób znajdujących się w szczególnie trudnej sytuacji materialnej. Powołując się na przepisy ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (art. 102 ust. 1 u.k.s.c.) oraz utrwalone orzecznictwo, Sąd stwierdził, że zwolnienie może nastąpić jedynie w sytuacji, gdy strona nie ma realnego wpływu na swoją sytuację materialną i nie jest w stanie ponieść kosztów bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Sąd uznał oświadczenie wnioskodawcy za wiarygodne i postanowił zwolnić R. M. od obowiązku uiszczenia zasądzonych kosztów postępowania kasacyjnego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Tak, osoba fizyczna może zostać zwolniona od kosztów sądowych, jeśli złoży wiarygodne oświadczenie o swojej sytuacji materialnej, wskazujące na brak możliwości poniesienia tych kosztów.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na art. 102 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, który stanowi podstawę do zwolnienia od kosztów sądowych dla osób fizycznych w trudnej sytuacji materialnej. Podkreślono, że jest to instytucja wyjątkowa, wymagająca wykazania braku realnego wpływu na sytuację materialną i niemożności poniesienia kosztów bez uszczerbku dla utrzymania.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
zwolnienie od kosztów
Strona wygrywająca
R. M.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| R. M. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
Przepisy (2)
Główne
u.k.s.c. art. 102 § ust. 1
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Zwolnienie od kosztów sądowych może domagać się osoba fizyczna, która złożyła oświadczenie, że nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Pomocnicze
u.k.s.c. art. 3
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Ponoszenie kosztów sądowych jest zasadą.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Trudna sytuacja materialna wnioskodawcy uniemożliwiająca poniesienie kosztów bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Godne uwagi sformułowania
instytucja zwolnienia od kosztów sądowych jest wyjątkiem od zasady odpłatności postępowania i winna stanowić pomoc państwa tylko dla osób najuboższych. O braku możliwości uiszczenia ich w części lub w całości, uzasadniającym zwolnienie, można mówić jedynie wówczas gdy uczestnik (strona) nie ma realnego wpływu na swoją sytuację materialną i rzeczywiście nie może ponieść tych kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny.
Skład orzekający
Paweł Wojciechowski
przewodniczący-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnienie wniosków o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawach cywilnych, szczególnie w kontekście trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej."
Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie osób fizycznych i kosztów sądowych w sprawach cywilnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 4/10
Sprawa dotyczy rutynowej procedury zwolnienia od kosztów sądowych, choć pokazuje mechanizm pomocy państwa dla osób w trudnej sytuacji materialnej.
Dane finansowe
WPS: 20 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN II ZK 4/25 POSTANOWIENIE Dnia 31 lipca 2025 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Paweł Wojciechowski w sprawie byłego aplikanta radcowskiego R. M. po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 31 lipca 2025 r. w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej wniosku byłego aplikanta radcowskiego R. M. z dnia 18 lipca 2025 r. w przedmiocie zwolnienia od uiszczenia kwoty 20 zł tytułem kosztów postępowania kasacyjnego zasądzonych postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 29 maja 2025 r., sygn. akt II ZK 4/25 postanowił: zwolnić R. M. od obowiązku uiszczenia kosztów postępowania kasacyjnego w kwocie 20 zł, a zasądzonych postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 29 maja 2025 r., sygn. akt II ZK 4/25. UZASADNIENIE Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 29 maja 2025 r., sygn. akt II ZK 4/25, m.in. obciążył R. M. wydatkami postępowania kasacyjnego w kwocie 20 zł. Pismem z dnia 18 lipca 2025 r., wnioskujący R. M. wniósł o zwolnienie od uiszczenia kwoty 20 zł tytułem zasądzonych kosztów postępowania kasacyjnego. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że nie jest w stanie ponieść niniejszej opłaty bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny z uwagi na swój stan zdrowia i związane z tym wydatki. Do wniosku załączył oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania . Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Wniosek zasługiwał na uwzględnienie. Sąd Najwyższy wskazuje, że poniesienie kosztów sądowych jest zasadą wyrażoną w art. 3 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U.2024.959.j.t.) – dalej powoływana jako: „u.k.s.c.”, zaś zwolnienie z tego obowiązku jest odstępstwem od niej. Zgodnie z postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 10 stycznia 2014 r., w sprawie I Cz 103/13, instytucja zwolnienia od kosztów sądowych jest wyjątkiem od zasady odpłatności postępowania i winna stanowić pomoc państwa tylko dla osób najuboższych. Na podstawie art. 102 ust. 1 u.k.s.c., zwolnienia od kosztów sądowych może się domagać osoba fizyczna, która złożyła oświadczenie, że nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak wynika ze wskazanego przepisu koszty sądowe wyprzedzają jedynie koszty utrzymania koniecznego dla strony i jej rodziny. Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 16 marca 2016 r., w sprawie o sygn. akt IV CZ 102/15 stwierdził, że zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych jest instytucją o charakterze wyjątkowym. O braku możliwości uiszczenia ich w części lub w całości, uzasadniającym zwolnienie, można mówić jedynie wówczas gdy uczestnik (strona) nie ma realnego wpływu na swoją sytuację materialną i rzeczywiście nie może ponieść tych kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny. Badając sytuację materialną wnioskodawcy Sąd Najwyższy uznał, że zasadnym jest zastosowanie wobec niego uprawnienia przysługującego z art. 102 u.k.s.c., a to z uwagi na wiarygodność złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania. Mając na względzie powyższe, Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji. [M. T.] [r.g.]
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI