Orzeczenie · 2025-07-02

II ZIZ 37/24

Sąd
Sąd Najwyższy
Data
2025-07-02
SNKarneodpowiedzialność karna prokuratorówWysokanajwyższy
immunitetprokuratorodpowiedzialność karnanaruszenie nietykalności cielesnejzniesławieniespołeczna szkodliwośćprawo o prokuraturzekodeks karny

Sąd Najwyższy w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej rozpoznał zażalenie pełnomocnika wnioskodawcy na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 27 listopada 2024 r., sygn. akt I ZI 12/24, która odmówiła wyrażenia zgody na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej prokuratora X. Y. za czyny z art. 217 § 1 k.k. (naruszenie nietykalności cielesnej) i art. 212 § 1 k.k. (zniesławienie). Pełnomocnik wnioskodawcy zarzucił naruszenie art. 135 § 5 ustawy Prawo o prokuraturze poprzez odmowę zezwolenia na pociągnięcie prokuratora do odpowiedzialności karnej, mimo dostatecznie uzasadnionego podejrzenia popełnienia przestępstwa. Podniesiono również zarzuty naruszenia art. 7 k.p.k. (błędna ocena dowodów) oraz błąd w ustaleniach faktycznych. Sąd Najwyższy, utrzymując w mocy zaskarżoną uchwałę, wskazał, że urząd prokuratora objęty jest szczególną ochroną prawną w postaci immunitetu, który ma zapobiegać instrumentalnemu wykorzystaniu prawa karnego. Podkreślono, że zezwolenie na pociągnięcie prokuratora do odpowiedzialności karnej wymaga dostatecznie uzasadnionego podejrzenia popełnienia przestępstwa, co jest tożsame z przesłanką z art. 313 § 1 k.p.k. W odniesieniu do czynu z art. 217 § 1 k.k., Sąd Najwyższy uznał, że choć prokurator odepchnął pokrzywdzoną, co formalnie wyczerpuje znamiona czynu, to ocena tego zachowania z perspektywy stopnia społecznej szkodliwości nie pozwala na przyjęcie, iż jest ona wyższa niż znikoma. Tym samym, zgodnie z art. 1 § 2 k.k., czyn ten nie stanowi przestępstwa. Odnośnie zarzutu zniesławienia (art. 212 § 1 k.k.), Sąd Najwyższy stwierdził, że zachowanie prokuratora polegające na przekazaniu nauczycielkom informacji o wydanych przeciwko pokrzywdzonej wyrokach i okazaniu ich, nie miało na celu poniżenia czy naruszenia dóbr osobistych. W kontekście trwającego konfliktu między byłymi partnerami dotyczącego opieki nad dzieckiem, sąd uznał, że działania te mogły służyć uprawdopodobnieniu istnienia obustronnego konfliktu i odparciu argumentów pokrzywdzonej. Sąd podkreślił, że o zniesławiającym charakterze wiadomości decyduje obiektywna ocena społeczna, a w tym przypadku brak jest podstaw do uznania, że doszło do realizacji znamion przestępstwa z art. 212 § 1 k.k. Z uwagi na powyższe, Sąd Najwyższy utrzymał w mocy zaskarżoną uchwałę i obciążył koszty postępowania odwoławczego Skarb Państwa.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Interpretacja pojęcia społecznej szkodliwości czynu w kontekście immunitetu prokuratorskiego oraz ocena znamion przestępstwa zniesławienia w specyficznych okolicznościach.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji immunitetu prokuratorskiego i oceny czynów o niskiej społecznej szkodliwości.

Zagadnienia prawne (3)

Czy odepchnięcie pokrzywdzonej przez prokuratora, choć formalnie wyczerpuje znamiona art. 217 § 1 k.k., stanowi przestępstwo, jeśli jego społeczna szkodliwość jest niższa niż znikoma?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli społeczna szkodliwość czynu jest niższa niż znikoma, nie stanowi on przestępstwa zgodnie z art. 1 § 2 k.k.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy ocenił, że czyn prokuratora, choć formalnie wypełniał znamiona naruszenia nietykalności cielesnej, nie cechował się społeczną szkodliwością wyższą niż znikoma, co wyklucza jego penalizację karną.

Czy przekazanie przez prokuratora informacji o wyrokach skazujących pokrzywdzoną nauczycielkom, w kontekście konfliktu rodzicielskiego, stanowi przestępstwo zniesławienia z art. 212 § 1 k.k.?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli działania te nie miały na celu poniżenia pokrzywdzonej i obiektywnie nie noszą cech zniesławienia, a służyły odparciu argumentów w kontekście konfliktu.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że zachowanie prokuratora nie miało na celu zniesławienia pokrzywdzonej, a jedynie przedstawienie faktów w kontekście konfliktu rodzicielskiego, co nie wypełnia znamion przestępstwa z art. 212 § 1 k.k.

Czy sąd dyscyplinarny, rozpatrując wniosek o zezwolenie na pociągnięcie prokuratora do odpowiedzialności karnej, ma obowiązek oceny stopnia społecznej szkodliwości czynu?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, sąd dyscyplinarny ma obowiązek ocenić, czy zgromadzone dowody dostatecznie uzasadniają popełnienie przestępstwa, w tym czy stopień społecznej szkodliwości czynu jest wyższy od znikomego.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy potwierdził, że wypracowany w orzecznictwie pogląd o konieczności badania społecznej szkodliwości czynu przy rozpatrywaniu wniosków o pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej, ma zastosowanie również do postępowań dotyczących prokuratorów.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Utrzymać w mocy zaskarżoną uchwałę
Strona wygrywająca
prokurator X. Y.

Strony

NazwaTypRola
X. Y.organ_państwowyprokurator Prokuratury Okręgowej w Ł.
X.1 Y.1osoba_fizycznawnioskodawca
J. C.osoba_fizycznapełnomocnik wnioskodawcy
X. Y. – prokurator Prokuratury Okręgowej w Ł.organ_państwowywnioskodawca

Przepisy (6)

Główne

p.p. art. 135 § § 5

Ustawa Prawo o prokuraturze

Sąd Najwyższy wydaje uchwałę zezwalającą na pociągnięcie prokuratora do odpowiedzialności karnej, jeżeli zachodzi dostatecznie uzasadnione podejrzenie popełnienia przez niego przestępstwa.

k.k. art. 217 § § 1

Kodeks karny

Przestępstwo naruszenia nietykalności cielesnej.

k.k. art. 212 § § 1

Kodeks karny

Przestępstwo zniesławienia.

Pomocnicze

k.p.k. art. 313 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Wydanie postanowienia o przedstawieniu zarzutów wymaga istnienia bardziej rozbudowanej faktycznej podstawy, niż ta, która wystarcza do wszczęcia śledztwa lub dochodzenia.

k.p.k. art. 7

Kodeks postępowania karnego

Zasada swobodnej oceny dowodów.

k.k. art. 1 § § 2

Kodeks karny

Czyn społecznie szkodliwy, którego społeczna szkodliwość jest znikoma, nie stanowi przestępstwa.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Społeczna szkodliwość czynu z art. 217 § 1 k.k. jest niższa niż znikoma. • Zachowanie prokuratora nie wypełnia znamion przestępstwa zniesławienia z art. 212 § 1 k.k. w kontekście konfliktu rodzicielskiego. • Brak dostatecznie uzasadnionego podejrzenia popełnienia przestępstwa.

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 135 § 5 p.p. poprzez odmowę zezwolenia na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej. • Naruszenie art. 7 k.p.k. poprzez dowolną i wybiórczą ocenę dowodów. • Błąd w ustaleniach faktycznych.

Godne uwagi sformułowania

urząd prokuratora objęty został przez ustawodawcę szczególną ochroną prawną w postaci immunitetu • nie można jednak pozwolić by instytucja immunitetu była nadużywana • dostatecznie uzasadnione podejrzenie popełnienia przez niego przestępstwa • stopień społecznej szkodliwości popełnionego czynu zabronionego jest wyższy od znikomego • nie stanowi przestępstwa (art. 1 § 2 k.k.) • nie zachodzi dostatecznie uzasadnione podejrzenie popełnienia przez X. Y. - przestępstwa z art. 212 § 1 k.k. • nie miało na celu pokrzywdzenia, poniżenia, czy też naruszenia dóbr osobistych X.1 Y.1 • nie decyduje subiektywne poczucie pokrzywdzonego, lecz wyłącznie ocena obiektywna

Skład orzekający

Wiesław Kozielewicz

przewodniczący-sprawozdawca

Zbigniew Korzeniowski

członek

Barbara Skoczkowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia społecznej szkodliwości czynu w kontekście immunitetu prokuratorskiego oraz ocena znamion przestępstwa zniesławienia w specyficznych okolicznościach."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji immunitetu prokuratorskiego i oceny czynów o niskiej społecznej szkodliwości.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy immunitetu prokuratorskiego i oceny, czy prokurator może być pociągnięty do odpowiedzialności za czyny, które formalnie wyczerpują znamiona przestępstwa, ale mają niską społeczną szkodliwość lub nie noszą obiektywnie znamion zniesławienia. Pokazuje to mechanizmy ochrony urzędników państwowych i granice odpowiedzialności karnej.

Czy prokurator może być bezkarny za odepchnięcie i zniesławienie? Sąd Najwyższy wyjaśnia granice immunitetu.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst