Orzeczenie · 2025-04-02

II ZIZ 25/24

Sąd
Sąd Najwyższy
Data
2025-04-02
SNKarneodpowiedzialność dyscyplinarnaŚrednianajwyższy
immunitetprokuratorodpowiedzialność karnalegitymacja procesowapełnomocnikSąd Najwyższyprawo o prokuraturzek.p.k.

Sąd Najwyższy w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej rozpoznał zażalenie na zarządzenie sędziego Sądu Najwyższego z dnia 20 marca 2024 r., które odmawiało przyjęcia wniosku o zezwolenie na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej prokuratora Prokuratury Okręgowej w G., X. Y. Powodem odmowy było niespełnienie warunków formalnych wniosku, mimo wezwania do ich uzupełnienia, w szczególności brak sporządzenia i podpisania wniosku przez pełnomocnika będącego adwokatem lub radcą prawnym, zgodnie z art. 135 § 4 ustawy Prawo o prokuraturze oraz art. 119 § 1 k.p.k. Zażalenie na to zarządzenie wniósł I. N., występujący jako pełnomocnik pokrzywdzonego. Podnosił zarzut naruszenia art. 87 § 1 k.p.k., twierdząc, że jest uprawniony do reprezentowania swojego mocodawcy. Przewodniczący Wydziału I Izby Odpowiedzialności Zawodowej początkowo odmówił przyjęcia zażalenia, uznając I. N. za osobę nieuprawnioną. Jednakże postanowieniem z 8 października 2024 r. Sąd Najwyższy uchylił to zarządzenie, wskazując, że w postępowaniu zażaleniowym istotna jest ocena legitymacji procesowej wnioskodawcy, a prawo do merytorycznego rozpoznania zażalenia nie może być odebrane decyzją formalną. Sąd Najwyższy podkreślił również, że zażalenie przysługuje osobie, której zarządzenie bezpośrednio dotyczy, zgodnie z art. 459 § 3 k.p.k. w zw. z art. 466 § 1 k.p.k. Rozpoznając ponownie sprawę, Sąd Najwyższy utrzymał w mocy pierwotne zarządzenie o odmowie przyjęcia wniosku. Stwierdził, że w postępowaniu dotyczącym wniosku o zezwolenie na pociągnięcie prokuratora do odpowiedzialności karnej stosuje się przepis szczególny z ustawy Prawo o prokuraturze, który stanowi, że jedynie adwokat lub radca prawny może skutecznie złożyć taki wniosek jako pełnomocnik. Ponieważ I. N. nie posiadał takiego statusu, jego wniosek nie mógł zostać uzupełniony i przyjęty. Kosztami postępowania zażaleniowego obciążono Skarb Państwa.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Średnia
Do czego można powołać

Interpretacja wymogów formalnych wniosku o pociągnięcie prokuratora do odpowiedzialności karnej oraz zakresu stosowania przepisów k.p.k. w postępowaniach przed Izbą Odpowiedzialności Zawodowej SN.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej procedury związanej z immunitetem prokuratorskim i wymaga reprezentacji przez profesjonalnego pełnomocnika.

Zagadnienia prawne (2)

Czy osoba niebędąca adwokatem lub radcą prawnym może skutecznie złożyć wniosek o zezwolenie na pociągnięcie prokuratora do odpowiedzialności karnej jako pełnomocnik pokrzywdzonego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, zgodnie z art. 135 § 3 ustawy Prawo o prokuraturze, jedynie adwokat lub radca prawny może skutecznie złożyć taki wniosek jako pełnomocnik.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy oparł się na przepisie szczególnym ustawy Prawo o prokuraturze, który jednoznacznie określa wymogi dotyczące pełnomocnika w postępowaniu o zezwolenie na pociągnięcie prokuratora do odpowiedzialności karnej. Podkreślono, że przepisy Kodeksu postępowania karnego stosuje się w zakresie nieuregulowanym ustawą szczególną.

Czy zażalenie na zarządzenie o odmowie przyjęcia wniosku o zezwolenie na pociągnięcie prokuratora do odpowiedzialności karnej przysługuje osobie, której zarządzenie bezpośrednio dotyczy, nawet jeśli nie jest ona profesjonalnym pełnomocnikiem?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, zażalenie takie przysługuje na podstawie art. 459 § 3 k.p.k. w zw. z art. 466 § 1 k.p.k., gdyż zakwestionowanie legitymacji procesowej w zarządzeniu o odmowie przyjęcia wniosku bezpośrednio oddziałuje na pozycję wnioskodawcy.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że postępowanie zażaleniowe ma na celu ocenę legitymacji procesowej wnioskodawcy, a prawo do merytorycznego rozpoznania zażalenia nie może być odebrane decyzją formalną. Podkreślono, że osoba, której zarządzenie bezpośrednio dotyczy, ma prawo do jego zaskarżenia.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Utrzymać w mocy zaskarżone zarządzenie
Strona wygrywająca
Skarb Państwa (w kontekście utrzymania zarządzenia)

Strony

NazwaTypRola
X. Y.organ_państwowyprokurator Prokuratury Okręgowej w G.
I. N.osoba_fizycznapokrzywdzony (pełnomocnik)
D. W.osoba_fizycznamocodawca

Przepisy (6)

Główne

upp art. 135 § 3

Ustawa Prawo o prokuraturze

Wyłącznie adwokat lub radca prawny może skutecznie złożyć wniosek o pociągnięcie prokuratora do odpowiedzialności karnej jako pełnomocnik.

Pomocnicze

upp art. 135 § 4

Ustawa Prawo o prokuraturze

Podstawa odmowy przyjęcia wniosku z powodu niespełnienia warunków formalnych.

k.p.k. art. 119 § 1

Kodeks postępowania karnego

Ogólne wymogi formalne wniosku.

k.p.k. art. 87 § 1

Kodeks postępowania karnego

Przepis dotyczący reprezentacji, który był przedmiotem sporu.

k.p.k. art. 459 § 3

Kodeks postępowania karnego

Prawo do zażalenia dla osoby, której zarządzenie bezpośrednio dotyczy.

k.p.k. art. 466 § 1

Kodeks postępowania karnego

Stosowanie przepisów o zażaleniach.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zgodnie z art. 135 § 3 ustawy Prawo o prokuraturze, tylko adwokat lub radca prawny może być pełnomocnikiem w sprawie o zezwolenie na pociągnięcie prokuratora do odpowiedzialności karnej. • Przepis szczególny ustawy Prawo o prokuraturze ma pierwszeństwo przed ogólnymi przepisami k.p.k. w zakresie reprezentacji.

Odrzucone argumenty

Pełnomocnik pokrzywdzonego (I. N.) argumentował, że posiada legitymację procesową do złożenia wniosku i zażalenia na podstawie art. 87 § 1 k.p.k.

Godne uwagi sformułowania

Istotą bowiem tego zażalenia jest twierdzenie skarżącego, że przysługuje mu uprawnienie do złożenia wniosku o uchylenie immunitetu. • Do oceny takiej może dojść jedynie na skutek merytorycznego rozpoznania zażalenia, a prawa do tego skarżący nie może być pozbawiony poprzez decyzje o charakterze formalnym. • W postępowaniu dotyczącym wniosku o zezwolenie na pociągniecie do odpowiedzialności karnej prokuratora stosuje się bowiem przepis szczególny, zawarty w ustawie - Prawo o prokuraturze.

Skład orzekający

Wiesław Kozielewicz

przewodniczący

Zbigniew Korzeniowski

sprawozdawca

Barbara Skoczkowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja wymogów formalnych wniosku o pociągnięcie prokuratora do odpowiedzialności karnej oraz zakresu stosowania przepisów k.p.k. w postępowaniach przed Izbą Odpowiedzialności Zawodowej SN."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej procedury związanej z immunitetem prokuratorskim i wymaga reprezentacji przez profesjonalnego pełnomocnika.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu odpowiedzialności prokuratorów i procedury uchylania ich immunitetu, co jest istotne dla prawników zajmujących się tym obszarem prawa. Pokazuje również znaczenie formalnych wymogów procesowych.

Kto może pociągnąć prokuratora do odpowiedzialności karnej? Sąd Najwyższy wyjaśnia kluczowe wymogi formalne.

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst