II W 991/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd uniewinnił obwinionego od zarzutu braku maseczki, uznając, że rozporządzenie wprowadzające ten obowiązek nie miało wystarczającego umocowania ustawowego w dacie popełnienia czynu.
Sąd Rejonowy w Jeleniej Górze rozpoznał sprawę J.P. oskarżonego o kradzież, fałszywe zawiadomienie pogotowia i brak maseczki. Obwiniony został uznany za winnego kradzieży i fałszywego zawiadomienia, za co wymierzono mu karę aresztu. Jednakże, sąd uniewinnił go od zarzutu braku maseczki, stwierdzając, że rozporządzenie wprowadzające ten obowiązek nie miało wówczas wystarczającego umocowania ustawowego. Sąd podkreślił, że przepis art. 54 k.w. penalizuje jedynie naruszenie przepisów porządkowych wydanych z upoważnienia ustawy, a w tym przypadku takiego upoważnienia brakowało.
Sąd Rejonowy w Jeleniej Górze wydał wyrok zaoczny w sprawie J.P., obwinionego o kradzież alkoholu, fałszywe zawiadomienie pogotowia ratunkowego o zakażeniu COVID-19 oraz niestosowanie się do obowiązku zakrywania ust i nosa w miejscu publicznym. Sąd uznał obwinionego za winnego popełnienia czynów z art. 119 § 1 k.w. (kradzież) i art. 66 § 1 pkt 1 k.w. (fałszywe zawiadomienie), wymierzając mu łącznie karę 5 dni aresztu. Natomiast w zakresie czynu z art. 54 k.w. (niestosowanie się do obowiązku zakrywania ust i nosa), sąd uniewinnił obwinionego. Uzasadnienie ograniczone zostało do tego ostatniego czynu. Sąd stwierdził, że obwiniony faktycznie nie zakrywał ust i nosa w sklepie, jednakże obowiązek ten wynikał z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 czerwca 2020 roku. Analiza przepisów ustawy z dnia 5 grudnia 2008 roku o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (art. 46a i 46b) wykazała, że w dacie popełnienia czynu (1 lipca 2020 roku) przepisy te nie zawierały wystarczającego umocowania do wprowadzenia przez Radę Ministrów nakazu zakrywania ust i nosa dla osób zdrowych i niepodejrzanych o zachorowanie. Sąd powołał się na późniejsze zmiany w ustawie (wprowadzenie pkt 13 do art. 46b od 29 listopada 2020 roku), które wyraźnie umożliwiły wprowadzenie takiego nakazu. W związku z brakiem ustawowego upoważnienia dla rozporządzenia, sąd uznał, że obwiniony nie popełnił wykroczenia z art. 54 k.w., gdyż nie naruszył przepisu porządkowego wydanego z upoważnienia ustawy. Sąd zwolnił również obwinionego od zapłaty kosztów sądowych.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, w dacie popełnienia czynu (1 lipca 2020 roku) przepisy te nie zawierały wystarczającego umocowania do wprowadzenia takiego obowiązku dla osób zdrowych i niepodejrzanych o zachorowanie.
Uzasadnienie
Sąd analizując art. 46a i 46b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi stwierdził, że nie dawały one podstaw do nałożenia obowiązku zakrywania ust i nosa na osoby zdrowe. Dopiero późniejsze zmiany w ustawie wprowadziły wyraźne upoważnienie do wprowadzenia takiego nakazu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
wyrok zaoczny
Strona wygrywająca
obwiniony J. P. (w części)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. P. | osoba_fizyczna | obwiniony |
| (...) S.A. w K. | spółka | pokrzywdzony |
| Komenda Miejska Policji w J. | instytucja | przedstawiciel |
Przepisy (10)
Główne
k.w. art. 119 § § 1
Kodeks wykroczeń
k.w. art. 66 § § 1
Kodeks wykroczeń
k.w. art. 54
Kodeks wykroczeń
Pomocnicze
k.w. art. 9 § § 2
Kodeks wykroczeń
k.p.s.w. art. 62 § § 3
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
k.p.k. art. 423 § § 1 1a
Kodeks postępowania karnego
k.p.s.w. art. 82 § § 1
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
u.z.z.c. art. 46a
Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
u.z.z.c. art. 46b
Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 19 czerwca 2020 roku w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii art. § 19 ust. 1 pkt 2 lit d
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak wystarczającego umocowania ustawowego dla rozporządzenia Rady Ministrów wprowadzającego obowiązek noszenia maseczek w miejscach publicznych w dacie popełnienia czynu.
Godne uwagi sformułowania
nie znajdował oparcia w ustawie, nie był więc przepisem wydanym z jej upoważnienia Skoro takiego umocowania nie zawierała wcześniejsza wersja ustawy, to trzeba przyjąć, że wówczas rozporządzenie Rady Ministrów takiego nakazu wprowadzić nie mogło.
Skład orzekający
Jarosław Staszkiewicz
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących umocowania ustawowego do wprowadzania nakazów i zakazów w drodze rozporządzeń, zwłaszcza w kontekście stanu epidemii."
Ograniczenia: Dotyczy konkretnego okresu i stanu prawnego obowiązującego przed nowelizacją ustawy z dnia 5 grudnia 2008 roku.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego obowiązku noszenia maseczek w czasie pandemii i pokazuje, jak kluczowe jest prawidłowe umocowanie prawne dla aktów wykonawczych. Pokazuje, że nawet w sytuacjach kryzysowych prawo musi być przestrzegane.
“Czy brak maseczki to wykroczenie, jeśli rozporządzenie nie miało podstawy w ustawie?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygnatura akt II W 991/20 WYROK ZAOCZNY W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ 20 października 2020 roku Sąd Rejonowy w Jeleniej Górze Wydział II Karny w składzie: Przewodniczący: sędzia Jarosław Staszkiewicz Protokolant: Karolina Pałka przy udziale przedstawiciela Komendy Miejskiej Policji w J. – G. T. po rozpoznaniu na rozprawie 20 X 2020 roku sprawy J. P. , syna W. i M. z d. N. , urodzonego (...) w J. , obwinionego o to, że: 1. w dniu 1 lipca 2020 roku, około godziny 11:50 w J. ul. (...) na terenie sklepu (...) dokonał kradzieży alkoholu na kwotę 54,99 zł na szkodę (...) S.A. w K. , tj. o czyn z art. 119 § 1 k.w. 2. w dniu 1 lipca 2020 roku, około godziny 11:50 w J. ul. (...) na terenie sklepu (...) , chcąc wywołać niepotrzebną czynność fałszywą informacją, powiadomił pogotowie ratunkowe o zakażeniu się (...) 19 czym wprowadził w błąd organ zdrowia, tj. o czyn z art. 66 § 1 pkt 1 k.w. 3. w dniu 1 lipca 2020 roku, około godziny 11:50 w J. ul. (...) na terenie sklepu (...) , nie stosował się do obowiązku zakrywania ust i nosa w miejscu ogólnodostępnym, tj. o czyn z art. 54 k.w. I. uznaje obwinionego J. P. za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu, opisanego w punkcie 1 części wstępnej oraz tego, że 1 lipca 2020 roku w J. wprowadził w błąd organ ochrony zdrowia – ratowników medycznych – co do tego, że jest chory na (...) 19, chcąc wywołać niepotrzebną czynność – przybycie jednostki pogotowia ratunkowego i badanie, to jest występków z art. 119 § 1 k.w. i z art. 66 § 1 pkt 1 k.w. i za to, na podstawie art. 119 § 1 k.w. w zw. z art. 9 § 2 k.w., wymierza mu łącznie karę 5 ( pięciu ) dni aresztu; II. uniewinnia obwinionego J. P. od popełnienia czynu opisanego w punkcie 3 części wstępnej; III. zwalnia obwinionego od zapłaty przypadających od niego kosztów sądowych. Sygnatura akt II W 991/20 UZASADNIENIE W związku z tym, że wniosek o uzasadnienie złożono wyłącznie co do czynu, opisanego w punkcie 3 wniosku o ukaranie, zakres uzasadnienia, zgodnie z art. 423 § 1 1a k.p.k. w zw. z art. 82 § 1 k.p.s. w. ograniczono do tego zachowania obwinionego. J. P. przebywający 1 lipca 2020 roku około 11:50 w sklepie (...) przy ulicy (...) w J. , nie miał zakrytych ust, ani nosa. ( dowód: notatka urzędowa z k. 5, zeznania P. J. z k. 11-13 ) Ustalenia faktyczne w sprawie oparto na dowodach z zeznań świadka i sporządzonej przez niego notatki urzędowej. Spójnie przedstawiały one istotne dla sprawy okoliczności, brak było dowodów przeciwnych. Obwinionemu zarzucono popełnienie wykroczenia z art. 54 k.w. Jego zachowanie miało podlegać na niezakrywaniu ust i nosa w miejscu publicznym. Obowiązek takiego postępowania miał wynikać z § 19 ust. 1 pkt 2 lit d rozporządzenia Rady Ministrów z 19 VI 2020 roku w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii. Wspomniane rozporządzenie, co wynika z jego części wstępnej, miało być wydane na podstawie art. 46a i art. 46b pkt 1-6 i 8-12 ustawy z 5 XII 2008 roku o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi . Wspomniany art. 54 k.w. grozi karą za zachowania polegające na wykraczaniu przeciwko wydanym z upoważnienia ustawy przepisom porządkowym o zachowaniu się w miejscach publicznych. Aby zatem wypełnić znamiona z tego przepisu konieczne jest naruszenie przepisu porządkowego o zachowaniu się w miejscach publicznych oraz to, by przepis ten był wydany z upoważnienia ustawy. W niniejszej sprawie pozornie mamy do czynienia z takim przypadkiem – z pewnością rozporządzenie Rady Ministrów jest przepisem. Decydując o ograniczeniach, nakazach i zakazach zawierało ono bez wątpienia przepisy porządkowe dotyczące również zachowania w miejscach publicznych. W powoływanym wstępie rozporządzenie zdaje się wskazywać, że ma upoważnienie ustawowe. Aby jednak ustalić, czy takie upoważnienie rzeczywiście zostało udzielone Radzie Ministrów, należy sięgnąć do wyliczonych w rozporządzeniu przepisów ustawy z 5 XII 2008 roku. Art. 46a tej ustawy zawiera umocowanie do wydania rozporządzenia stanowiąc, że w przypadku wystąpienia stanu epidemii lub stanu zagrożenia epidemicznego o charakterze i w rozmiarach przekraczających możliwości działania właściwych organów administracji rządowej i organów jednostek samorządu terytorialnego, Rada Ministrów może określić, w drodze rozporządzenia, na podstawie danych przekazanych przez ministra właściwego do spraw zdrowia, ministra właściwego do spraw wewnętrznych, ministra właściwego do spraw administracji publicznej, Głównego Inspektora Sanitarnego oraz wojewodów: 1) zagrożony obszar wraz ze wskazaniem rodzaju strefy, na którym wystąpił stan epidemii lub stan zagrożenia epidemicznego, 2) rodzaj stosowanych rozwiązań – w zakresie określonym w art. 46b. Z przepisu tego wynika zatem, że Rada Ministrów może wydać taki akt prawny w razie stanu epidemii lub stanu zagrożenia epidemicznego. Określa w nim obszar jego obowiązywania oraz zakres rozwiązań. Omawiany przepis nie zawiera więc żadnego szczegółowego umocowania, co do treści rozporządzenia, ma ono wynikać z art. 46b. Stanowi on, że w rozporządzeniu, o którym mowa w art. 46a, można ustanowić: 1) ograniczenia, obowiązki i nakazy, o których mowa w art. 46 ust. 4; 2) czasowe ograniczenie określonych zakresów działalności przedsiębiorców; 3) czasową reglamentację zaopatrzenia w określonego rodzaju artykuły; 4) obowiązek poddania się badaniom lekarskim oraz stosowaniu innych środków profilaktycznych i zabiegów przez osoby chore i podejrzane o zachorowanie; 5) obowiązek poddania się kwarantannie; 6) miejsce kwarantanny; 8) czasowe ograniczenie korzystania z lokali lub terenów oraz obowiązek ich zabezpieczenia; 9) nakaz ewakuacji w ustalonym czasie z określonych miejsc, terenów i obiektów; 10) nakaz lub zakaz przebywania w określonych miejscach i obiektach oraz na określonych obszarach; 11) zakaz opuszczania strefy zero przez osoby chore i podejrzane o zachorowanie; 12) nakaz określonego sposobu przemieszczania się. Związek z obowiązkiem zakrywania twarzy można dostrzec w punktach 4 i 12 zacytowanego przepisu. Jednak analiza tych dwóch przypadków wykazuje, że nie upoważniają do ustanowienia nakazu zasłaniania twarzy w miejscach publicznych ludziom zdrowym, nie podejrzanym o zachorowanie. Punkt 4 przepisu ogranicza możliwość nałożenia zobowiązania do stosowania środków profilaktycznych ( do takich należy zakrywanie ust i nosa ) tylko do osób chorych i podejrzanych o zachorowanie. Nie dotyczy to osób zdrowych, nie podejrzewanych o zachorowanie. Zobowiązanie do zasłaniania ust i nosa z pewnością nie mieści się w zakresie „nakazu określonego sposobu przemieszczania się”. Nie dotyczy bowiem wcale reguł ruchu w miejscach publicznych – używania konkretnych środków transportu, czy też stosowania określonych zasad przemieszczania się – a odnosi się do innych aspektów zachowania w miejscach dostępnych dla ogółu. Nadto, gdy uznać obowiązek zasłaniania twarzy za środek profilaktyczny, z pewnością możliwość jego stosowania opisuje wyłącznie omawiany wcześniej punkt 4 art. 46b ustawy. W innym wypadku należałoby przyjąć, że prawodawca najpierw ograniczył możliwość sięgania po takie zobowiązanie w punkcie 4, a potem ustanowił dla niego szersze limity w innym przepisie ( pkt 12 ), chcąc regulować rozwiązania co do sposobu przemieszczania się. Powyższe wnioski wspiera przywołanie zmian dokonanych w art. 46b ustawy, obowiązujących od 29 XI 2020 roku. Wprowadzono do tego przepisu pkt 13, który zawiera upoważnienie do wydania w drodze rozporządzenia „nakazu zakrywania ust i nosa, w określonych okolicznościach, miejscach i obiektach oraz na określonych obszarach, wraz ze sposobem realizacji tego nakazu”. Skoro takiego umocowania nie zawierała wcześniejsza wersja ustawy, to trzeba przyjąć, że wówczas rozporządzenie Rady Ministrów takiego nakazu wprowadzić nie mogło. Przytoczona analiza wskazuje, że w chwili czynu obwinionego wspomniany obowiązek zasłaniania ust i nosa w miejscach publicznych – sklepach, wynikający z rozporządzenia Rady Ministrów, nie znajdował oparcia w ustawie, nie był więc przepisem wydanym z jej upoważnienia. Przypomnieć należy, że naruszenie tylko takich przepisów podlega karze na podstawie art. 54 k.w. Skoro więc obwiniony wykroczył przeciwko nakazowi, który podobnego upoważnienia nie posiadał, to nie wypełnił swoim działaniem znamion z przepisu wskazanego we wniosku o ukaranie. Jego zachowanie nie stanowiło również żadnego innego czynu zabronionego. Musiało to skutkować, w myśl art. 62 § 3 k.p.s. w., uniewinnieniem go od popełnienia czynu, opisanego w punkcie 3 zarzutów.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI