II W 486/25

UZASADNIENIE T. J. został obwiniony o to, że w dniu 18 lipca 2024 r. o godz. 11.20 we T. , w lokalu przy adresie (...) dokonał uszkodzenia wkładki zamka przy drzwiach wejściowych wraz z zestawem klamkowym, powodując straty na kwotę 220 złotych, czym działał na szkodę B. J. , tj. o wykroczenie z art. 124 § 1 k.w. Wyrokiem z dnia 24 października 2025 r., sygn. akt II W 486/25, Sąd Rejonowy w pkt I uniewinnił obwinionego T. J. od popełnienia zarzucanego mu czynu, a w pkt II kosztami postępowania obciążył Skarb Państwa. Apelację od powyższego wyroku wywiodła oskarżycielka posiłkowa B. J. , zaskarżając wyrok w całości na niekorzyść obwinionego i podnosząc zarzuty obrazy przepisów postępowania mogącej mieć wpływ na treść orzeczenia, a to: 1) 
        naruszenia art. 171 § 1 k.p.k. w zw. z art. 41 § 1 k.p.w. poprzez pozbawienie skarżącej prawa do zadawania pytań obwinionemu, podczas gdy w minucie 27:30 nagrania rozprawy Sąd udzielił obwinionemu prawa do zadawania jej pytań, podczas gdy w minucie 31:50, na pytanie, kiedy skarżąca będzie mogła zadać pytania obwinionemu Sąd stwierdził: „mogłaby pani, ale obwiniony nie musi odpowiadać” i skarżąca nie otrzymała możliwości zadawania pytań, mimo że się o to upomniała; 2) 
        naruszenie art. 167 k.p.k. , polegającego na odmowie dopuszczenia dowodu o fundamentalnym znaczeniu dla sprawy – faktury zakupu drzwi wraz z zestawem zamkowym, które uległy uszkodzeniu – mimo że: w minucie 30:00 nagrania Sąd zapytał o dodatkowe dowody, skarżąca zgłosiła wówczas fakturę, a Sąd odmówił jej przyjęcia bez merytorycznego uzasadnienia; 3) 
        naruszenie art. 143 § 1 i 2 k.p.k. w zw. z art. 38 § 1 k.p.w. poprzez nierzetelne sporządzenie protokołu rozprawy poprzez pominięcie okoliczności odmowy umożliwienia zadawania skarżącej pytań oraz zgłoszenia przez nią dowodu z faktury oraz odmowy jego przyjęcia; 4) 
        naruszenie art. 7 k.p.k. poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę materiału dowodowego, w szczególności poprzez przyjęcie, że wyjaśnienia obwinionego są logiczne, spójne i zasługują na wiarę, mimo że pozostają one w sprzeczności z materiałem dowodowym oraz okolicznościami ujawnionymi na rozprawie; 5) 
        naruszenie art. 410 k.p.k. w zw. z art. 8 k.p.w. poprzez pominięcie części materiału dowodowego mającego istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia, w tym odmowę dopuszczenia dowodu z faktury dokumentującej zakup drzwi, mimo że był to dowód istotny, możliwy do przeprowadzenia na miejscu, wskazujący bezspornie na własność rzeczy; 6) 
        naruszenie art. 5 § 2 k.p.k. w zw. z art. 8 k.p.w. , tj. zasady in dubio pro reo , przez jej nieuprawnione zastosowanie w sytuacji, w której wątpliwości Sądu wynikały nie z materiału dowodowego, lecz z nieuzasadnionego przyjęcia wiarygodności wersji obwinionego oraz z pominięcia dowodów obciążających. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: apelacja była zasadna, a zaskarżony wyrok należało uchylić i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu. Analiza akt postępowania, w tym protokołu oraz nagrania z przebiegu rozprawy w dniu 24 października 2025 r., jak również dowodów przeprowadzonych w postępowaniu odwoławczym, prowadzą do wniosku, że zarzuty podniesione w apelacji, w szczególności zarzut naruszenia art. 167 k.p.k. (a w istocie art. 39 § 1 zdanie pierwsze k.p.w. , który ma zastosowanie w postępowaniu w sprawach o wykroczenia i jest przepisem o identycznej treści jak art. 167 k.p.k. ), jak również art. 410 k.p.k. w zw. z art. 8 k.p.w. , w przeważającej mierze okazały się słuszne. Nie przesądzając bowiem orzeczenia w zakresie winy, decyzja Sądu Rejonowego o uniewinnieniu obwinionego jawi się jako co najmniej przedwczesna. W pierwszej kolejności trzeba podzielić zarzut apelującej, że przedłożone przez nią w toku rozprawy dowód w postaci faktury za zakup drzwi miał istotne znaczenie w niniejszej sprawy, a jednocześnie jej wniosek o dopuszczenie tego dowodu nie został w żaden sposób rozstrzygnięty przez Sąd. Nie jest to wyłącznie kwestia niezaprotokołowania ewentualnego postanowienia o oddaleniu takiego wniosku dowodowego (co samo w sobie stanowiłoby obrazę przepisów postępowania, bowiem art. 37 § 5 pkt 3 k.p.w. wymaga utrwalenia w protokole wydanych na rozprawie postanowień nawet wówczas, gdy przebieg rozprawy jest rejestrowany), ale w ogóle niewydania żadnej decyzji w tym przedmiocie. Jak słusznie podniosła skarżąca, w trakcie rozprawy (czas nagrania od 00:30:05 do 00:30:33) w sposób wyraźny zamanifestowała chęć zgłoszenia dowodu w postaci faktury dotyczącej drzwi. Sąd – bez wydania jakiegokolwiek rozstrzygnięcia w tym przedmiocie – poinformował o tym, że kopia faktury znajduje się w aktach sprawy i dowód ten nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. W rzeczywistości dowód taki (ani faktura, ani jej kopia) nie została na żadnym wcześniejszym etapie dopuszczony i nie znajdował się w aktach sprawy. Być może błędne założenie Sądu co do wcześniejszego przeprowadzenia tego dowodu wynikało stąd, że w aktach znajdowała się kopia innej faktury – dotyczącej usługi awaryjnego otwarcia drzwi (k. 9). Oskarżycielka posiłkowa – co słychać na nagraniu – wyraźnie zgłaszała, że według jej wiedzy dowód taki nie znajduje się w aktach sprawy. W tej sytuacji Sąd powinien był dokładniej zweryfikować tę okoliczność. Tym bardziej, że oskarżycielka nie była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Zamiast tego Sąd, nie rozstrzygnąwszy formalnie jej wniosku dowodowego, zamknął przewód sądowy i wydał wyrok. Powyższe uchybienie Sądu skutkowało poczynieniem błędnych ustaleń faktycznych i przyjęciem, że uszkodzone drzwi oraz zamek były objęte wspólnością małżeńską (k. 113-114), a w konsekwencji – zdaniem Sądu Rejonowego – odpowiedzialność obwinionego z art. 124 § 1 k.w. była a limine wykluczona (co jest zresztą dyskusyjne – zob. uwagi w dalszej części), mimo że Sąd jednocześnie ustalił, iż obwiniony faktycznie podjął próbę samowolnego wejścia do lokalu, powodując uszkodzenie zamka (k. 112v). Na etapie postępowania odwoławczego przeprowadzono ponownie zgłoszony przez oskarżycielkę posiłkową dowód w postaci kopii faktury (...) z 25 września 2008 r., dokumentującej zakup drzwi (k. 122) oraz kopii wyroku Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Śródmieścia we Wrocławiu z dnia 31 października 2006 r., sygn. akt R IIIc 456/06, ustanawiającego rozdzielność majątkową oskarżycielki posiłkowej i obwinionego jeszcze w okresie trwania ich małżeństwa. W świetle tych dowodów jednoznacznie ustalenie przez Sąd Rejonowy, że przedmiotowe drzwi były objęte wspólnością małżeńską jawią się jako wadliwe, skoro już od 2006 r. w małżeństwie stron panował ustrój rozdzielności majątkowej. Trzeba w tym miejscu zaznaczyć, że nie oznacza to bezwzględnie, iż swoim zachowaniem obwiniony wypełnił znamiona zarzucanego wykroczenia z art. 124 § 1 k.w. Obwiniony podnosił bowiem, że wspomniana faktura nie dokumentuje sprzedaży drzwi objętych zarzutem, lecz innych. Niewątpliwie okoliczność ta wymaga dokładnego zbadania, czego jednak zaniechano na skutek przyjęcia poglądu, iż z przyczyn związanych z ustrojem majątkowym małżeńskim stron kwestia ta jest już bezprzedmiotowa. Uwzględnienia wymaga również okoliczność, że lokal w którym doszło do uszkodzenia wkładki zamka, stanowi mienie komunalne, a skoro tak, to trzeba zweryfikować, czy na pewno prawidłowo ustalono tożsamość pokrzywdzonego. Jedynie na marginesie wypada odnieść się do wyrażonego przez Sąd Rejonowy poglądu, który, jak wynika z treści uzasadnienia, przesądził o rozstrzygnięciu i uniewinnieniu obwinionego. Nie można zgodzić się z poglądem, jakoby w małżeństwie, w którym panuje ustrój wspólności majątkowej, wykluczona jest odpowiedzialność każdego z małżonków, czy to z art. 288 § 1 k.k. , czy to z art. 124 § 1 k.w., za zniszczenie mienia objętego tą wspólnością. Wszak mienie takie nie stanowi wyłącznego własności żądnego z małżonków, a skoro tak, to zachowanie takie jest podejmowane także wobec rzeczy „cudzej” (zob. uzasadnienie wyroku Sądu Okręgowego we Wrocławiu z dnia 9 października 2013 r., sygn. akt IV Ka 671/13, LEX nr 1867020, i literatura tam cytowana). Na gruncie niniejszej sprawy nie ma to już nawet znaczenia, bowiem uszkodzone mienie w chwili czynu z pewnością nie było objęte wspólnością małżeńską. Niewątpliwie pominięcie kluczowych dowodów w niniejszej sprawie i oparcie się na niekompletnym materiale dowodowym powoduje konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu sądowego w całości. Dowody te mają bowiem znaczenie tego rodzaju, że mogą istotnie wpłynąć na ocenę całej reszty zgromadzonego materiału dowodowego. Jednocześnie, z uwagi na ograniczenie wynikające z art. 454 § 1 k.p.k. w zw. z art. 109 § 2 k.p.w. , Sąd odwoławczy nie miałby możliwości zmiany zaskarżonego wyroku poprzez wydanie orzeczenia odmiennego co do istoty. Z tych względów konieczne było uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Zasadność podniesionych zarzutów apelacji uzasadniała odstąpienie od rozpoznania zarzutów pozostałych uchybień (tj. zarzutów naruszenia art.7 k.p.k. , art. 171 § 1 k.p.k. w zw. z art. 41 § 1 k.p.w. , art. 5 § 2 k.p.k. w zw. z art. 8 k.p.w. oraz art. 143 § 1 i 2 k.p.k. w zw. z art. 38 § 1 k.p.w. ). Rozpoznanie w tym zakresie jest bowiem wystarczające do wydania orzeczenia, co czyni rozpoznanie pozostałych zarzutów bezprzedmiotowym ( art. 436 k.p.k. w zw. z art. 109 § 2 k.p.w. ). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy priorytetem dla Sądu pierwszej instancji powinno być w szczególności dokładne ustalenie podmiotu, na czyją szkodę doszło do uszkodzenia mienia, w szczególności zbadanie, czyją własność stanowiły wkładka zamka wraz z zestawem klamkowym opisane w zarzucie – z uwzględnieniem dokumentów przedłożonych przez oskarżycielkę w postaci faktury oraz kopii orzeczenia o ustanowieniu rozdzielności majątkowej (w tym zakresie należałoby oprzeć się na odpisie orzeczenia), a także wyjaśnień obwinionego dotyczących kwestii własności drzwi, jak również z uwzględnieniem okoliczności, iż lokal stanowi mienie komunalne, co hipotetycznie także może mieć wpływ na ustalenie w przedmiocie tożsamości pokrzywdzonego. W przypadku ustalenia, że mienie nie stanowiło wyłącznej własności obwinionego, konieczne będzie ponowne rozważenie kwestii odpowiedzialności obwinionego z art. 124 § 1 k.w. W przypadku ewentualnego orzeczenia o naprawieniu szkody niezbędne będzie ponadto dokładne ustalenie jej wysokości – przy uwzględnieniu kosztów poniesionych przez podmiot pokrzywdzony.