II UZP 5/95

Uchwała z dnia 1 marca 1995 r. II UZP 5/95 Przewodniczący SSN: Maria Tyszel, Sędzia SN: Stefania Szymańska (spra- wozdawca), Sędzia SA: Jerzy Kuźniar, Sąd Najwyższy, przy udziale prokuratora Jana Szewczyka, w sprawie z wniosku Edwarda G. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. o emeryturę, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym dnia 1 marca 1995 r. zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Apelacyjny w Lublinie postanowieniem z dnia 26 stycznia 1995 r., [...] - do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.: Czy inwalida zaliczony do trzeciej grupy w związku ze służbą wojskową i drugiej grupy z ogólnego stanu zdrowia, może przejść na emeryturę na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 1, w zw. z art. 41 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (tekst jedn. Dz. U. Nr 13 z 1983 r., poz. 68 z późn. zm.)" p o d j ą ł następującą uchwałę: Inwalida zaliczony do trzeciej grupy w związku ze służbą wojskową i drugiej grupy z ogólnego stanu zdrowia nie może przejść na emeryturę na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 41 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (jednolity tekst: Dz. U. z 1983 r., Nr 13, poz. 68 ze zm.). U z a s a d n i e n i e Przedstawione zagadnienie prawne powstało na tle następującego stanu faktycznego: Wnioskodawca, urodzony w dniu 20 listopada 1938 r., jest inwalidą trzeciej grupy w związku ze służbą wojskową i z tego tytułu pobiera rentę inwalidzką od dnia 1 lipca 1990 r. W dniu 28 grudnia 1993 r. wnioskodawca złożył wniosek o emeryturę z tego tytułu, że ma okres zatrudnienia wynoszący 34 lata, 2 miesiące i został zaliczony do II grupy inwalidów. Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w B., decyzją z dnia 19 stycznia 1994 r. odmówił wnioskodawcy przyznania emerytury, a także wcześniejszej emerytury z ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 267 ze zm.). Wyrokiem z dnia 24 listopada 1994 r. Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Lublinie oddalił odwołanie. Rozpoznając rewizję wnioskodawcy od tego wyroku, Sąd Apelacyjny uznał, iż w sprawie występuje zagadnienie prawne nasuwające istotne wątpliwości, wymagające rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy. Treść tego zagadnienia została przytoczona w sentencji uchwały. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Bezspornym jest w sprawie, że wnioskodawca ukończył 56 lat życia, udowodnił 34 lata, 2 miesiące zatrudnienia i jest inwalidą trzeciej grupy w związku ze służbą wojskową oraz drugiej grupy z ogólnego stanu zdrowia. Spór sprowadza się zatem do kwestii prawnej, a mianowicie: czy inwalida za- liczony do III grupy w związku ze służbą wojskową i II grupy z ogólnego stanu zdrowia, może przejść na emeryturę na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 41 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (jednolity tekst: Dz. U. z 1983 r., Nr 13, poz. 68 ze zm.). W myśl ww. przepisu, inwalida wojenny, który ma wymagany do uzyskania eme- rytury okres zatrudnienia, może przejść na emeryturę po osiągnięciu 55 lat przez mężczyznę, jeżeli został zaliczony do I lub II grupy inwalidów. Wątpliwość Sądu Apelacyjnego wynika stąd, że w przepisie tym nie określono, że przez inwalidztwo I lub II grupy należy rozumieć inwalidztwo wojenne (wojskowe). Powstaje zatem kwestia, czy zaliczenie inwalidy wojennego (wojskowego) do I lub II grupy inwalidów z ogólnego stanu zdrowia także stanowi przesłankę do zastosowania tego przepisu. Trafnie jednak wywodzi dalej Sąd Apelacyjny, że skoro omawiany przepis znaj- duje się w ustawie regulującej uprawnienia inwalidów wojennych i wojskowych. to zbędne jest powtarzanie w poszczególnych przepisach tej samej ustawy, że chodzi o inwalidztwo wojenne lub wojskowe, a więc powstałe w okolicznościach określonych w art. 9 i 30 tejże ustawy. Za takim stanowiskiem przemawia także wykładnia funkcjonalna omawianego przepisu. Celem zawartego w nim unormowania jest bowiem umożliwienie przejścia (na wniosek) na emeryturę w wieku o 10 lat niższym niż emerytalny wiek powszechny tym inwalidom, u których utrata zdolności do jakiego- kolwiek zatrudnienia powstaje w związku z inwalidztwem wojennym lub wojskowym. Jest to sui generis rekompensata za tak dotkliwe skutki spowodowane inwalidztwem wojennym lub wojskowym. Gdyby ustawodawca zamierzał objąć dobrodziejstwem oma- wianego przepisu także inwalidów zaliczonych tylko do III grupy inwalidów wojennych lub wojskowych, to zaznaczyłby, iż ich inwalidztwo II lub I grupy może być spowodowane ogólnym stanem zdrowia. Słusznie podkreśla Sąd Apelacyjny, iż za takim stanowiskiem przemawia poś- rednio także pogląd Sądu Najwyższego wyrażony w uchwale z dnia 8 listopada 1985 r. - sygn. akt II URN 175/85 (OSNCP 1986 z. 9 poz. 146). W uchwale tej Sąd Najwyższy stwierdził, iż w myśl art. 10 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o z.i.w. wysokość renty inwalidy wojennego zależy od powstałej grupy inwalidzkiej, ustalonej stosownie do art. 9 tej ustawy. Nie może mieć więc wpływu na wysokość renty inwalidy wojennego stwierdzony stopień inwalidztwa z ogólnego stanu zdrowia. Wprawdzie przedmiotem rozważania w ww. sprawie była kwestia wysokości renty inwalidzkiej, tym niemniej argumenty w obu sprawach - z uwagi na przedmiot rozważań - częściowo się pokrywają. Mając powyższe argumenty na uwadze Sąd Najwyższy podjął uchwałę o treści przytoczonej w sentencji. ========================================