II UZP 18/05
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy orzekł, że od zaległości Polskich Kolei Państwowych S.A. z tytułu składek na ubezpieczenie emerytalne, podlegających spłacie ratalnej w latach 2003-2006, nie należą się odsetki za zwłokę.
Sprawa dotyczyła pytania, czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest uprawniony do naliczania odsetek za zwłokę od nieopłaconych przez PKP S.A. składek na ubezpieczenie emerytalne, które zostały wyłączone z restrukturyzacji i miały być spłacane ratalnie w latach 2003-2006. Sąd Najwyższy, rozstrzygając zagadnienie prawne przekazane przez Sąd Apelacyjny, uznał, że od tych zaległości nie należą się odsetki, a jedynie opłata prolongacyjna, zgodnie z wolą ustawodawcy i analogią do przepisów Ordynacji podatkowej.
Sąd Najwyższy rozpoznał zagadnienie prawne dotyczące naliczania odsetek za zwłokę od zaległych składek na ubezpieczenie emerytalne przez PKP S.A. Zgodnie z art. 22 ust. 3 ustawy o komercjalizacji PKP, składki te, wyłączone z restrukturyzacji, miały być spłacane w równych ratach w latach 2003-2006. Sąd Najwyższy, analizując przepisy ustawy o komercjalizacji PKP oraz ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, stwierdził, że rozłożenie płatności na raty wyklucza opóźnienie dłużnika i obowiązek zapłaty odsetek. Podkreślono, że nawet w przypadku braku szczegółowej umowy określającej raty, termin spełnienia świadczenia został zastrzeżony na korzyść dłużnika, a dopiero nieuiszczenie rat mogłoby skutkować naliczeniem odsetek. W związku z tym, uchwalono, że od zaległości PKP S.A. z tytułu składek na ubezpieczenie emerytalne, spłacanych ratalnie w latach 2003-2006, nie należą się odsetki za zwłokę.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Nie, od zaległości Polskich Kolei Państwowych S.A. z tytułu składki na ubezpieczenie emerytalne, wyłączonych z restrukturyzacji i podlegających spłacie w równych ratach w latach 2003-2006, nie należą się odsetki na podstawie art. 23 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że rozłożenie zaległości na raty w latach 2003-2006, wynikające ze zmienionego art. 22 ust. 3 ustawy o komercjalizacji PKP, wyklucza opóźnienie dłużnika i obowiązek zapłaty odsetek. Wskazano, że nawet luka konstrukcyjna w przepisie nie wywołuje kwestii należności odsetek, a jedynie problem sposobu konkretyzacji spłaty. Podkreślono, że nowa płatność ratalna przenosi termin wymagalności zaległych składek na koniec 2006 r., co wyłącza możliwość naliczania odsetek od dnia 25 maja 2003 r.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchwała
Strona wygrywająca
Polskie Koleje Państwowe SA w W.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Polskie Koleje Państwowe SA w W. | spółka | wnioskodawca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. | instytucja | organ |
Przepisy (4)
Główne
ustawa o komercjalizacji PKP art. 22 § ust. 3
Ustawa o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego „Polskie Koleje Państwowe”
Zaległości z tytułu składki na ubezpieczenie emerytalne, wyłączone z restrukturyzacji, podlegają spłacie w równych ratach w latach 2003-2006, co wyklucza naliczanie odsetek za zwłokę.
Pomocnicze
ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych art. 23 § ust. 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Przepis ten stanowi podstawę do naliczania odsetek za zwłokę od nieuiszczonych w terminie składek, jednakże w niniejszej sprawie jego zastosowanie zostało wyłączone przez specyficzne uregulowanie spłaty zaległości PKP.
ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych art. 29 § ust. 1a
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Dotyczy możliwości zawarcia umowy o odroczenie terminu płatności należności z tytułu składek lub rozłożenie ich na raty, co wiąże się z opłatą prolongacyjną zamiast odsetek.
Ordynacja podatkowa art. 57 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Reguluje kwestię opłaty prolongacyjnej w przypadku rozłożenia zaległości na raty, co jest analogiczne do sytuacji PKP.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Rozłożenie zaległości PKP S.A. na raty w latach 2003-2006 wyklucza naliczanie odsetek za zwłokę. Zmiana stanu prawnego nie spowodowała natychmiastowej wymagalności długu. Analogia do przepisów Ordynacji podatkowej i ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych dotyczących rozkładania należności na raty.
Odrzucone argumenty
Naliczanie odsetek za zwłokę na podstawie art. 23 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych od zaległości PKP S.A.
Godne uwagi sformułowania
Od zaległości Polskich Kolei Państwowych S.A. z tytułu składki na ubezpieczenie emerytalne, wyłączonych z restrukturyzacji i podlegających spłacie w równych ratach w latach 2003-2006 [...] nie należą się odsetki. ustawowe rozłożenie płatności nierestrukturyzowanej zaległości z tytułu części składki emerytalnej na raty powoduje skutek przeniesienia terminu wymagalności zaległych składek emerytalnych na koniec 2006 r., wyłączający możliwość naliczania odsetek od dnia 25 maja 2003 r.
Skład orzekający
Jerzy Kuźniar
przewodniczący
Beata Gudowska
sprawozdawca
Zbigniew Korzeniowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących restrukturyzacji zadłużeń przedsiębiorstw państwowych, w szczególności PKP, oraz zasady naliczania odsetek od zaległych składek ubezpieczeniowych w przypadku rozłożenia płatności na raty."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej PKP S.A. w okresie restrukturyzacji i prywatyzacji, ale zasady interpretacji przepisów mogą mieć szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia finansowego dla dużego przedsiębiorstwa państwowego i jego relacji z ZUS, z istotnymi konsekwencjami dla interpretacji przepisów o restrukturyzacji i odsetkach.
“PKP SA bez odsetek od zaległych składek? Sąd Najwyższy rozstrzyga kluczową kwestię.”
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyUchwała z dnia 9 marca 2006 r. II UZP 18/05 Przewodniczący SSN Jerzy Kuźniar, Sędziowie: SN Beata Gudowska (spra- wozdawca), SA Zbigniew Korzeniowski. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 marca 2006 r. sprawy z wniosku Polskich Kolei Państwowych SA w W. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń SpołecznychOddziałowi w C. o składki, na skutek zagadnienia prawnego przekaza- nego przez Sąd Apelacyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 25 października 2005 r. [...] „Czy w świetle przepisu art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o ko- mercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego „Polskie Koleje Państwowe" (Dz.U. Nr 84, poz. 948 ze zm.) Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest uprawniony do naliczania odsetek za zwłokę, o których mowa w art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 137, poz. 887 ze zm.), od nieopłaconych przez PKP S.A. składek na ubezpiecze- nie emerytalne, a jeśli tak - to za jaki okres odsetki te należałoby naliczyć ?" p o d j ą ł uchwałę: Od zaległości Polskich Kolei Państwowych S.A. z tytułu składki na ubez- pieczenie emerytalne, wyłączonych z restrukturyzacji i podlegających spłacie w równych ratach w latach 2003-2006 na podstawie art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsię- biorstwa państwowego „Polskie Koleje Państwowe” (w brzmieniu nadanym od dnia 25 maja 2003 r. ustawą z dnia 28 marca 2003 r., Dz.U. Nr 80, poz. 720) nie należą się odsetki na podstawie art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr. 137, poz. 887 ze zm.). 2 U z a s a d n i e n i e Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w C. decyzją z dnia 30 czerwca 2004 r. domagał się od PKP SA, Zakładu Taboru w K. w likwidacji niezwłocznej za- płaty zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenie emerytalne za okres od kwietnia 1999 r. do czerwca 2000 r. i od sierpnia 2000 r. do grudnia 2000 r., które na dzień 15 czerwca 2004 r. wyniosło kwotę 8.502.262,00 zł, z należnymi odsetkami. Dłużnik, nie kwestionując należności głównej, lecz podnosząc, że nie jest jeszcze wymagalna, wniósł o ustalenie obowiązku jej zapłaty z uwzględnieniem - w miejsce odsetek - opłaty prolongacyjnej liczonej od dnia 25 maja 2003 r. Sąd Okręgowy-Sąd Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie wyrokiem z dnia 16 czerwca 2005 r. oddalił odwołanie, gdyż przyjął, że odsetki należą się z mocy art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 137, poz. 887 ze zm.) w związku z ustawowym określeniem terminu spłaty zaległości w art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, re- strukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego „Polskie Koleje Pań- stwowe” w brzmieniu obowiązującym od dnia 25 maja 2003 r. nadanym ustawą z dnia 28 marca 2003 r. (Dz.U. Nr 80, poz. 720), wykluczającym zawarcie umowy o rozłożeniu długu na raty, a w związku z tym także ustalenie opłaty prolongacyjnej. Przy rozpoznaniu apelacji PKP SA w W., która po wstąpieniu do sprawy w miejsce Zakładu Taboru w K. podtrzymała stanowisko prawne poprzednika, Sąd Apelacyjny w Warszawie przedstawił Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia za- gadnienie prawne ujęte w postanowieniu z dnia 25 października 2005 r. Do jego sformułowania skłoniły Sąd wątpliwości wynikające ze zmiany stanu prawnego regu- lowanego ustawą z dnia z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego „Polskie Koleje Państwowe” (Dz.U. Nr 84, poz. 948 - dalej ustawa o komercjalizacji PKP), wprowadzone z dniem 25 maja 2003 r. ustawą z dnia 28 marca 2003 r. o zmianie ustawy o komercjalizacji, restruktu- ryzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego „Polskie Koleje Państwowe” oraz o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. Nr 80, poz. 720 - da- lej ustawa zmieniająca). W szczególności Sąd miał na względzie, że istniejące w dniu 30 czerwca 2000 r. zobowiązania pieniężne PKP wobec Funduszu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu należnych składek na ubezpieczenie społeczne, obejmujące zobowiązania główne, odsetki oraz opłatę prolongacyjną, podlegały - zgodnie z pier- 3 wotnym brzmieniem art. 22 ust. 1 ustawy o komercjalizacji PKP - restrukturyzacji fi- nansowej. Restrukturyzacja mogła polegać na umorzeniu zobowiązań w całości lub części, odroczeniu terminu spłaty zobowiązań na czas określony, rozłożeniu spłaty zobowiązań na raty lub zamianie podlegających spłacie zobowiązań na akcje lub udziały spółek. Restrukturyzacja tych konkretnych zobowiązań - stosownie do art. 24 ust. 1 ustawy - polegała na odroczeniu terminu spłaty zobowiązań głównych do dnia 31 grudnia 2000 r. i ich spłaty w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grud- nia 2005 r. przez zapłatę 20% zobowiązań głównych w 24 równych miesięcznych ratach od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2002 r. oraz zapłaty 80% zobo- wiązań głównych w 36 równych miesięcznych ratach od dnia 1 stycznia 2003 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Jeżeli do dnia spłaty zobowiązań głównych spełnione zostały warunki, o których mowa w art. 28 ust. 1, odsetki oraz opłata prolongacyjna od zo- bowiązań głównych podlegały umorzeniu w całości. Warunkami tymi było nieprzekra- czanie przyrostu przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia powyżej średnioroczne- go wskaźnika wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych założonego na dany rok w ustawie budżetowej, terminowe regulowanie zobowiązań z tytułu podatku docho- dowego od osób fizycznych, ubezpieczeń społecznych, składki na Fundusz Pracy oraz wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, począw- szy od dnia wpisu PKP SA do rejestru handlowego, nieudzielanie poręczeń i gwa- rancji, niedokonywanie pewnych darowizn. Zobowiązania z tytułu składek powstałych od dnia 1 lipca 2000 r. do dnia wpisu PKP SA do rejestru handlowego miały być spłacane ratalnie w sposób okre- ślony w umowach zawartych pomiędzy PKP lub PKP SA a Funduszem Ubezpieczeń Społecznych i od nich naliczana była wyłącznie opłata prolongacyjna (art. 24 ust. 2 ustawy o komercjalizacji PKP). Przepisy art. 24 i 25 ustawy o komercjalizacji PKP utraciły moc z dniem 25 maja 2003 r. (art. 1 ustawy zmieniającej), a wynikające z nowego art. 22 ust. 1 ustawy o komercjalizacji PKP zasady restrukturyzacji zobowiązań objęły znane na dzień 31 grudnia 2001 r. zaległości wobec Funduszu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu składek należnych do dnia 31 grudnia 1998 r. - w całości, oraz z tytułu składek należnych za okres od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 31 grudnia 2001 r. - w części finansowanej przez płatnika. Od dnia 25 maja 2003 r. zaległości z tytułu składki na ubezpieczenie emerytalne nie podlegały restrukturyzacji, lecz spłacie w równych ra- tach w latach 2003-2006 (art. 22 ust. 3 ustawy). 4 Do zmiany ustawy termin płatności restrukturyzowanych składek na ubezpie- czenie emerytalne jeszcze nie upłynął, nie należały się więc jeszcze odsetki. Składki nie stały się także - wobec rozłożenia płatności na równe raty w latach 2003-2006 - natychmiast wymagalne w dniu 25 maja 2003 r. Mimo to w zmienionym stanie praw- nym organy ubezpieczeń społecznych - jak dostrzegł Sąd Apelacyjny - wydawały decyzje, w których ustalały zadłużenie jednostek organizacyjnych PKP z tytułu skła- dek na ubezpieczenie emerytalne wraz z odsetkami albo też doliczały opłatę prolon- gacyjną lub wzywały do zapłaty całej należności bez dodatkowych opłat i odsetek. Ta praktyka i niejasność regulacji art. 22 ust. 3 ustawy o komercjalizacji PKP po jej zmianie zrodziła wątpliwość Sądu Apelacyjnego co do prawidłowości którego- kolwiek z tych rozwiązań. Sąd stwierdził bowiem, że w poprzednim stanie prawym ostateczny termin zapłaty podlegających restrukturyzacji składek na ubezpieczenie emerytalne upływał dopiero z końcem 2005 r., zatem nie można wcześniej naliczać odsetek za zwłokę w ich spłacie. Jednocześnie jednak, na podstawie art. 4 ustawy zmieniającej, z dniem wszczęcia postępowania restrukturyzacyjnego w trybie tej ustawy, postępowanie restrukturyzacyjne toczące się w trybie przepisów art. 22-24 ustawy o komercjalizacji PKP, obowiązujących przed dniem 25 maja 2003 r., ulegało umorzeniu. Skutki umorzenia postępowania restrukturyzacyjnego nie zostały w usta- wie zmieniającej określone, więc Sąd Apelacyjny sięgnął do regulacji dotyczącej po- dobnych zobowiązań ujętej w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz.U. Nr 155, poz. 1287 ze zm.) i wywiódł z niej, że zakończenie restrukturyzacji przez umorzenie po- stępowania nie zmienia sytuacji dłużnika istniejącej przed wszczęciem tego postę- powania, co oznacza obowiązek uregulowania zaległości wraz z odsetkami. Takiego skutku nie przyjął jednak dla zobowiązań z tytułu składek na ubezpieczenie emery- talne, gdyż ich niespłacenie nie wynikało z niespełnienia przez dłużnika warunków restrukturyzacji, lecz wyłącznie ze zmiany stanu prawnego. Zwrócił także uwagę na niedopuszczalność uznania natychmiastowej wymagalności składek emerytalnych także w zmienionym stanie prawnym, skoro wyłączenie ich z restrukturyzacji zostało połączone z jednoczesnym rozłożeniem na równe raty płatne w latach 2003-2006. W konsekwencji Sąd Apelacyjny stwierdził, że art. 22 ust. 3 ustawy o komer- cjalizacji PKP może być tłumaczony w ten sposób, że ustawodawca udzielił swoistej ulgi w spłacie zobowiązań z tytułu składek na ubezpieczenie emerytalne przez rozło- żenie ich na raty, jednak brak bliższego określenia ich warunków i nieodniesienie się 5 do rozwiązań przewidzianych w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych, wzbu- dził kolejną jego wątpliwość co do możliwości stosowania art. 29 tej ustawy, przewi- dującego rozłożenie należności na raty na wniosek dłużnika. Sąd Apelacyjny uwzględnił także spójną regulację ustawy o systemie ubezpie- czeń społecznych (art. 29 ust. 4) i art. 57 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Or- dynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), łączącą z instytucją rozłożenia na raty pojęcie opłaty prolongacyjnej, a nie odsetek. Swoje stanowisko, skłaniające się do uwzględnienia tej właśnie opłaty w odniesieniu do długu PKP z tytułu składek na ubezpieczenie emerytalne, wymagalnych w całości dopiero z końcem 2006 r., wsparł wynikającą ze stenogramów posiedzenia Sejmu z dnia 26 lutego 2003 r. wolą ustawodawcy, by od zaległości płaconych po 2004 r. naliczany był „dodatkowy po- datek w wysokości 7,5%”, równy opłacie prolongacyjnej, która w tym czasie wynosiła 50% stawki odsetek od zaległości podatkowych. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Przedstawione zagadnienie prawne dotyczy wykładni art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębior- stwa państwowego „Polskie Koleje Państwowe” w brzmieniu obowiązującym od dnia 25 maja 2003 r. nadanym ustawą z dnia 28 marca 2003 r. (Dz.U. Nr 80, poz. 720), który stanowi, że zaległości z tytułu składki na ubezpieczenie emerytalne nie podle- gają restrukturyzacji, lecz spłacie w równych ratach w latach 2003-2006. Podstawo- we znaczenie dla jego rozstrzygnięcia ma ustalenie niedookreślonej treści tego prze- pisu w zakresie wyznaczenia zakresu długu składkowego i rozgraniczenie, w jakiej części podlegał restrukturyzacji, a w jakiej - od dnia 25 maja 2003 r. - stosownie do tego przepisu - restrukturyzacji nie podlega. Należy przy tym pamiętać, że do zobo- wiązań restrukturyzowanych nie zaliczały się należności z tytułu składek finansowa- nych z własnych środków przez ubezpieczonych, ustalanych na podstawie przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, a więc między innymi - jak stanowi art. 16 ust. 1 w związku z art. 22 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 137, poz. 887 ze zm.) - połowa z 19,52% podstawy ich wymiaru. Ta część składki była płatna na bieżąco, za każdy miesiąc kalendarzowy (art. 46 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Wyłą- czenie jej z restrukturyzacji wynikało z art. 22 ust. 2 ustawy o komercjalizacji PKP w 6 jego brzmieniu pierwotnym (Dz.U. Nr 84, poz. 948), nawiązującym do art. 30 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, usuwającym stosowanie art. 28 i 29 ustawy i możliwość umorzenia lub rozłożenia na raty składek finansowanych przez ubezpie- czonych niebędących płatnikami składek. Odczytanie art. 22 ust. 3 ustawy w jego obecnym brzmieniu wprost, tak jak zo- stał sformułowany, musiałoby - w świetle przytoczonych regulacji - prowadzić do stwierdzenia sprzeczności i wzajemnego wykluczania się tego przepisu w części od- noszącej się do spłacania składek na ubezpieczenie emerytalne w równych ratach w latach 2003-2006 z art. 30 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Interpretator zakładający racjonalność ustawodawcy musi takie stwierdzenie odrzucić. Najprost- sze rozwiązanie wypływa ze stwierdzenia, że w art. 22 ust. 3 ustawy zmieniającej ustawodawca odniósł się tylko do tej części składki na ubezpieczenie emerytalne, która dotychczas restrukturyzacji podlegała, czyli składek niefinansowanych z wła- snych środków przez ubezpieczonych, lecz tylko tych, które obciążają płatnika. Na- wiązuje to do wskazanych przez Sąd Apelacyjny decyzji Zakładu Ubezpieczeń Spo- łecznych ustalających zadłużenie jednostek organizacyjnych PKP z tytułu składek na ubezpieczenie emerytalne tylko w części finansowanej przez płatnika i ogranicza za- kres odpowiedzi do tej tylko części składki na ubezpieczenie emerytalne. Po tym stwierdzeniu należy uwzględnić, że do dnia 25 maja 2003 r. przedmiot restrukturyzacji, wszczętej z mocy art. 22 ust. 1 ustawy, dotyczył także powstałych przed dniem 30 czerwca 2000 r. zobowiązań z tytułu części składek na ubezpiecze- nie emerytalne jako należności głównych, odsetek od nich oraz opłaty prolongacyj- nej. Restrukturyzacja polegała na ich umorzeniu, odroczeniu terminu spłaty na czas określony albo rozłożeniu spłaty zobowiązań na raty. Uszczegóławiał ją art. 24 ust. 1 ustawy, stanowiąc, że termin spłaty zobowiązań głównych podlega odroczeniu do dnia 31 grudnia 2000 r., a spłata następuje w równych miesięcznych ratach w okre- sie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Stosownie do art. 25 ustawy, w okresie odroczenia terminu spłaty do tych zobowiązań nie miały zastoso- wania przepisy art. 57 § 1-4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), nakazujące ustalanie opłaty prolongacyjnej wyno- szącej 50 % ogłaszanej na podstawie art. 56 § 3 stawki odsetek za zwłokę od kwoty zaległości. Opłatą prolongacyjną, a nie odsetkami obłożone były natomiast - z mocy art. 24 ust. 2 ustawy - należności główne wobec Funduszu Ubezpieczeń Społecz- nych powstałe po dniu 1 lipca 2001 r. do dnia wpisu PKP S.A. do rejestru handlowe- 7 go, dlatego że stosownie do art. 24 ust. 3 podlegały ratalnej spłacie w sposób okre- ślony w umowach zawartych między PKP lub PKP S.A. a Funduszem. Zważywszy, że odsetki od sumy pieniężnej należą się tylko wtedy, gdy wynika to z czynności prawnej albo z ustawy, z orzeczenia sądu lub z decyzji innego właści- wego organu (art. 359 § 1 k.c.), a w więc w wypadku należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne - stosownie do art. 23 ust. 1 ustawy o systemie ubezpie- czeń społecznych - od składek nieuiszczonych w terminie, to konieczne staje się ustalenie terminu płatności składek emerytalnych zaległych na dzień 30 czerwca 2000 r., spłacanych w równych miesięcznych ratach z prolongatą spłaty ostatniej raty do końca 2005 r. oraz należnych po dniu 1 lipca 2000 r. i spłacanych na podstawie układów ratalnych. Sąd Apelacyjny zasadnie odrzucił stanowisko, że termin ten upływał w dniu 25 maja 2003 r., gdyż z mocy art. 22 ust. 3 ustawy o komercjalizacji PKP wyłączono z restrukturyzacji składki na ubezpieczenie emerytalne oraz przez skreślenie art. 25 ustawy wyłączono opłatę prolongacyjną. Trafnie natomiast przyjął, że zmiana tego przepisu nie może być rozumiana w ten sposób, że zaległość stała się natychmiast wymagalna i zwłoka w jej uiszczeniu powoduje naliczenie odsetek na zasadach ogólnych przewidzianych w art. 23 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, odsyłających do zasad i wysokości określonych w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Przepis art. 22 ust. 3 w nowym brzemieniu nie nakazuje natychmiastowej spłaty długu, lecz wprowadza rozłożenie go na równe raty płatne w latach 2003 - 2006, przez co wyklucza opóźnienie dłużnika i obowiązek zapłaty odsetek. Należy wprawdzie podzielić pogląd Sądu Apelacyjnego, że bez sprecyzowania konkretnych kwot i terminów płatności przepis ten zawiera lukę konstrukcyjną, lecz nie wywołuje ona kwestii należności odsetek, a jedynie problem, czy ustawowe rozłożenie zaległo- ści z tytułu składki na raty wystarcza do przyjęcia, że należy pobierać opłatę prolon- gacyjną po zawarciu stosownej umowy, przewidzianej w obowiązującym od dnia 17 lutego 2001 r. art. 29 ust.1a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W tej kwe- stii Sąd Apelacyjny trafnie wskazał, że ustawowe rozłożenie zaległości składkowej na raty powinno pozostawać w zgodzie ze znaną w systemie prawnym konstrukcją roz- kładania zaległości publicznoprawnych na raty oraz skutkami, jakie z tego faktu wyni- kają. Rozwiązanie takie można znaleźć zarówno w art. 57 ustawy - Ordynacja podat- kowa, art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz.U. Nr 155, poz. 1287), jak i w 8 art. 29 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Istota takiej spłaty sprowadza się do ustalenia nowych terminów płatności, co sprawia, że o zwłoce uzasadniającej naliczanie odsetek można mówić dopiero wówczas, gdy terminy te zostaną przekro- czone. Trudno przyjąć, aby w przypadku restrukturyzacji długów PKP ustawodawca zamierzał odstąpić od takiej zasady. Jest to motyw prowadzący do stwierdzenia, że ustawowe rozłożenie płatności nierestrukturyzowanej zaległości z tytułu części składki emerytalnej na raty powoduje skutek przeniesienia terminu wymagalności zaległych składek emerytalnych na ko- niec 2006 r., wyłączający możliwość naliczania odsetek od dnia 25 maja 2003 r. Do podobnego wniosku prowadzą rozważania dotyczące skutków czynności prawnych podejmowanych w celu skonkretyzowania warunków ratalnej spłaty tej za- ległości, uzasadnione jest bowiem stosowanie art. 29 ust. 1a w związku z art. 2 i 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zgodnie z którym odroczenie terminu płatności należności z tytułu składek oraz rozłożenie należności na raty następuje w formie umowy. Od składek tych, począwszy od wpływu wniosku o udzielenie ulgi w spłacie, nie pobiera się odsetek za zwłokę (art. 29 ust. 2), lecz opłatę prolongacyjną na zasadach ustawy - Ordynacja podatkowa. W tym kontekście trzeba też przyjąć, że konkretyzacja warunków spłaty zaległości powinna następować w formie umowy, a nawet w razie jej niezawarcia uznać, że termin spełnienia świadczenia oznaczony przez ustawodawcę zastrzeżony został na korzyść dłużnika, a spełnienie świadcze- nia następować będzie częściami, które co do terminów płatności i wysokości rat może być ustalone przez ZUS w drodze oświadczenia złożonego dłużnikowi we wła- ściwym czasie (por. art. 456 k.c.). Dopiero nieuiszczenie rat w ustalonym terminie powodować może natychmiastową wymagalność pozostałej kwoty wraz z odsetkami za zwłokę naliczanymi na zasadach określonych w ustawie - Ordynacja podatkowa, zgodnie z art. 29 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Uzasadnia to odpowiedź jak w sentencji uchwały. ========================================
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI