II UZP 10/09

Uchwała Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego 
z dnia 17 lutego 2010 r. 
II UZP 10/09 
 
Przewodniczący Prezes SN Walerian Sanetra, Sędziowie SN: Zbigniew Hajn, 
Zbigniew Korzeniowski (sprawozdawca), Roman Kuczyński (sprawozdawca, uza-
sadnienie), Zbigniew Myszka, Jolanta Strusińska-Żukowska, Andrzej Wróbel. 
 
Sąd Najwyższy, z udziałem Prokuratora Prokuratury Krajowej Piotra Wiśniew-
skiego, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym w dniu 17 lutego 2010 r. sprawy z 
wniosku Jana M. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w W. o 
emeryturę, na skutek zagadnienia prawnego przedstawionego do rozpoznania po-
stanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 16 listopada 2009 r. [...] 
 
„Czy art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i ren-
tach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2009 r. Nr 153, 
poz. 1227), w brzmieniu sprzed zmiany dokonanej art. 2 ustawy z dnia 5 grudnia 
2008 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy o eme-
ryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. Nr 8, poz. 38), wyłą-
czał nabycie prawa do emerytury z ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu 
Ubezpieczeń Społecznych przez żołnierza zawodowego także wówczas, gdy okresy 
składkowe, o których mowa w tym przepisie nie zostały uwzględnione przy obliczeniu 
emerytury żołnierza zawodowego ?” 
 
p o d j ą ł   uchwałę: 
 
Przepis art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach 
i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2004 r. 
Nr 39, poz. 353 ze zm.), w brzmieniu sprzed zmiany dokonanej art. 2 ustawy z 
dnia 5 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych 
oraz ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych 
(Dz.U. z 2009 r. Nr 8, poz. 38), nie wyłączał nabycia prawa do emerytury z 
ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych przez 

 
2
żołnierza zawodowego, jeżeli okresy składkowe, o których mowa w tym przepi-
sie, nie zostały uwzględnione przy obliczeniu emerytury żołnierza zawodowe-
go. 
 
U z a s a d n i e n i e 
 
 
Postanowieniem z dnia 16 listopada 2009 r. [...] Sąd Najwyższy przekazał na 
podstawie art. 39817 § 1 k.p.c. składowi powiększonemu Sądu Najwyższego zagad-
nienie prawne: „Czy art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emerytu-
rach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2009 r. 
Nr 153, poz. 1227) w brzmieniu sprzed zmiany dokonanej art. 2 ustawy z dnia 5 
grudnia 2008 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy 
o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2009 r. Nr 8, 
poz. 38), wyłączał nabycie prawa do emerytury z ustawy o emeryturach i rentach z 
Funduszu Ubezpieczeń Społecznych przez żołnierza zawodowego także wówczas, 
gdy okresy składkowe o których mowa w tym przepisie nie zostały uwzględnione 
przy obliczaniu emerytury żołnierza zawodowego?” 
W stanie faktycznym przedmiotowej sprawy wnioskodawcy Janowi M., leka-
rzowi, urodzonemu 22 maja 1941 r., decyzją Wojskowego Biura Emerytalnego w W. 
ustalono od dnia 1 stycznia 1990 r. prawo do emerytury wojskowej wobec posiadania 
30 lat, 4 miesięcy i 4 dni zawodowej służby wojskowej, wynoszącej 75% podstawy jej 
wymiaru. W dniu ukończenia 64 roku życia (22 maja 2005 r.) wnioskodawca wystąpił 
do Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z wnioskiem o emeryturę z 
Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, którego to świadczenia organ rentowy mu od-
mówił (pierwotnie decyzją z dnia 31 maja 2005 r., a następnie decyzją zamienną z 
dnia 12 października 2005 r., wobec przeliczenia okresów składkowych i nieskładko-
wych), ponieważ wnioskodawca w dacie wydania decyzji nie legitymował się wiekiem 
65 lat i okresami składkowymi i nieskładkowymi, wynoszącymi - z wyłączeniem okre-
sów zawodowej służby wojskowej - 25 lat (okresy te, na przestrzeni lat 1970 - 22 
kwietnia 2005 r. organ rentowy, zliczając dodatkowe zatrudnienie równoczesne ze 
służbą wojskową w dopuszczalnym wymiarze, przyjął na 21 lat, 8 miesięcy i 19 dni). 
Nie spełniał również prawa do wcześniejszej emerytury, pomimo spełnienia warunku 
wieku - 60 lat, wobec braku 25-letniego okresu składkowego i nieskładkowego z jed-
noczesną całkowitą niezdolnością do pracy oraz przy wzięciu pod uwagę pracy w 

 
3
szczególnych warunkach - wobec braku 15 lat pracy w takich warunkach, przy udo-
kumentowaniu przez wnioskodawcę tylko 13 lat, 9 miesięcy i 8 dni takiej pracy.  
Wyrokiem z dnia 11 kwietnia 2006 r. Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń 
Społecznych oddalił odwołanie wnioskodawcy od decyzji Oddziału ZUS w W. z dnia 
12 października 2005 r., zaś Sąd Apelacyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 22 
czerwca 2007 r. oddalił apelację wnioskodawcy od wyroku Sądu pierwszej instancji z 
uzasadnieniem, że wnioskodawca od 1 stycznia 1990 r. był emerytem wojskowym 
pobierającym wojskową emeryturę (art. 2 pkt 1a ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o 
zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin (jednolity tekst: Dz.U. z 
2004 r. Nr 8, poz. 66 ze zm.) i stosownie do przepisu art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 17 
grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych 
mógłby nabyć prawo do świadczeń z tej ostatniej ustawy tylko wówczas, gdyby nie 
spełniał warunków do nabycia świadczeń określonych w przepisach o zaopatrzeniu 
emerytalnym żołnierzy i innych funkcjonariuszy wymienionych w tym przepisie. Z ko-
lei do stażu emerytalnego z ustawy o emeryturach i rentach z FUS nie mogą być do-
liczone okresy służby wojskowej, jeżeli z ich tytułu ustalono prawo do świadczeń pie-
niężnych określonych w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym osób, o których 
mowa w art. 2 ust. 2 (tj. m.in. żołnierzy zawodowych). 
Ponowny wniosek o emeryturę z FUS wpłynął do Oddziału ZUS w W. 13 lute-
go 2007 r. i decyzją z dnia 21 grudnia 2007 r. organ rentowy odmówił wnioskodawcy 
prawa do emerytury na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy o emeryturach i rentach z 
Funduszu Ubezpieczeń Społecznych z uzasadnieniem, iż ze względu na ustalone 
prawo wnioskodawcy do emerytury wojskowej nie może on nabyć prawa do emery-
tury z FUS. 
Wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2008 r. Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń 
Społecznych w Jeleniej Górze oddalił odwołanie wnioskodawcy, podzielając stanowi-
sko organu rentowego. Stwierdził, że w stosunku do wyroku Sądu Apelacyjnego we 
Wrocławiu z dnia 22 czerwca 2007 r. nie występuje powaga rzeczy osądzonej, po-
nieważ wnioskodawca posiada po 22 kwietnia 2005 r. (pierwszy wniosek o emeryturę 
z FUS) dalsze okresy zatrudnienia do 31 grudnia 2007 r., a poza tym przedstawił 
pismo Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 17 stycznia 2007 r. DUS - 07 - 765 - 
WB/06 adresowane do Marszałka Senatu RP wyrażające pogląd, że w razie spełnie-
nia przez emeryta wojskowego także warunków do emerytury z FUS może mu przy-
sługiwać prawo do obu świadczeń - aczkolwiek uznał je za bez znaczenia w sprawie. 

 
4
Sąd Apelacyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 23 października 2008 r. oddalił 
apelację wnioskodawcy, ponieważ stwierdził, że wnioskodawca nie posiada 25 lat 
okresów składkowych i nieskładkowych, wykazał bowiem jedynie 18 lat i 26 dni okre-
sów składkowych od 6 grudnia 1989 r. do 31 grudnia 2007 r. Natomiast praca od 1 
sierpnia 1970 r. do 5 grudnia 1989 r. nie może być uwzględniona, ponieważ była wy-
konywana w wymiarze niższym niż połowa wymiaru czasu pracy (art. 6 ust. 2 pkt 1 
lit. „a” ustawy o emeryturach i rentach z FUS). Po zaliczeniu okresu nieskładkowego 
studiów w Wojskowej Akademii Medycznej w Ł. łączny okres wyniósłby 24 lata i 26 
dni okresów składkowych i nieskładkowych, wobec czego zaskarżony wyrok Sądu 
pierwszej instancji odpowiadał prawu mimo błędnej wykładni art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z 
dnia 15 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 137, 
poz. 187 z zm.) w związku z art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. 
Zdaniem Sądu drugiej instancji żołnierze zawodowi mający ustalone prawo do eme-
rytury wojskowej nie nabywają prawa do emerytury z FUS tylko wtedy, gdy do obli-
czenia emerytury wojskowej uwzględniono okresy składkowe, o jakich mowa w art. 6 
ust. 1 pkt 1-3, 5 i 7-10 oraz w ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Zdaniem 
Sądu Apelacyjnego, skoro wnioskodawca nie złożył do wojskowego organu rentowe-
go wniosku o zaliczenie do wysługi emerytalnej okresów zatrudnienia po zwolnieniu 
ze służby wojskowej, a przed dniem stycznia 1999 r. w wymiarze nie niższym niż ½ 
etatu i wobec opłacania składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe po 31 grud-
nia 1998 r. - mógłby się ubiegać, przy spełnieniu warunków z art. 27 ustawy o eme-
ryturach i rentach z FUS o taką emeryturę; Sąd drugiej instancji przywołał w tej kwe-
stii wyrok Sąd Najwyższego z dnia 3 kwietnia 2007 r., II UK 165/06 (OSNP 2008 nr 
9-10, poz. 140). 
Pismem z dnia 1 czerwca 2006 r. [...] Wojskowe Biuro Emerytalne w W. poin-
formowało wnioskodawcę, że nie może uwzględnić jego wniosku o doliczenie do wy-
sługi emerytalnej okresów zatrudnienia przed 1 stycznia 1999 r. i opłacania składek 
na ubezpieczenie emerytalne i rentowe po dniu 31 grudnia 1998 r., ponieważ jego 
emerytura wynosi 75% podstawy jej wymiaru, a zgodnie z art. 14 ust. 2 pkt 1 ustawy 
doliczenie może mieć miejsce, gdy emerytura jest niższa niż 75% podstawy jej wy-
miaru. Tymczasem wnioskodawca już w dacie zwolnienia ze służby legitymował się 
okresem służby wynoszącym od 1 sierpnia 1959 r. do 5 grudnia 1989 r. 30 lat, 4 mie-
siące i 5 dni, przez co otrzymał emeryturę wojskową w maksymalnej 75%-wej wyso-
kości. 

 
5
Rozpoznając skargę kasacyjną wnioskodawcy od wymienionego wyżej wyroku 
Sądu Apelacyjnego, Sąd Najwyższy doszedł do przekonania, że dla oceny zasadno-
ści skargi konieczne jest rozstrzygnięcie przytoczonego na wstępie zagadnienia 
prawnego, uznając iż na gruncie wykładni art. 2 ust. 1 pkt 1 o emeryturach i rentach z 
Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w brzmieniu obowiązującym od 1 października 
2003 r. do 5 lutego 2009 r. wystąpiła w orzecznictwie Sądu Najwyższego rozbież-
ność: w wyrokach z dnia 3 kwietnia 2007 r., II UK 165/06 (OSNP 2008 nr 9-10, poz. 
14), z dnia 17 lipca 2007 r., II UK 272/06 (niepublikowny) i z dnia 9 czerwca 2008 r. II 
UK 308/07 (OSNP 2009 nr 21-22, poz. 293). Sąd Najwyższy, odnośnie do wykładni 
art. 2 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS w brzmieniu obowiązującym od 
dnia 1 października 2003 r. (Dz.U. z 2003 r. Nr 186, poz. 1609 - art. 10 ustawy zmie-
niającej) do dnia 4 lutego 2009 r. (Dz.U. z 2009 r. Nr 8, poz. 38 - art. 2 ustawy zmie-
niającej) stał na stanowisku, iż po pierwsze - świadczenia na warunkach określonych 
w tej ustawie przysługują ubezpieczonemu z wyjątkiem tych ubezpieczonych, którzy 
mają ustalone prawo do emerytury określonej w przepisach o zaopatrzeniu emerytal-
nym żołnierzy zawodowych (funkcjonariuszy Policji i innych, tzw. służb munduro-
wych, obliczonej z uwzględnieniem okresów składkowych, o których mowa w art. 6 
ust. 1 pkt 1-3, 5 i 7-10 oraz w art. 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, po drugie 
- uwzględnienie tych okresów następowało w oparciu o przepisy emerytalne dotyczą-
ce służb mundurowych (np. art. 14 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy 
zawodowych i ich rodzin) po ukończeniu przez emeryta wskazanego wieku (mężczy-
zna - 55 lat) i tylko wówczas, gdy bez doliczenia tych okresów emerytura „munduro-
wa” wynosiłaby mniej niż 75% jej wymiaru. Natomiast w wyrokach z dnia 9 paździer-
nika 2008 r., II UK 48/08 (LEX nr 490387) i z dnia 6 stycznia 2009 r., II UK 178/08 
(LEX nr 490375) Sąd Najwyższy uznał, że w sytuacji przepracowania przez emeryta 
wojskowego, wymaganego do emerytury przez przepisy ustawy o rentach i emerytu-
rach z FUS, okresu (składkowego i zwolnionego z opłacania składki ubezpieczenio-
wej) oraz legitymowania się wymaganym przez tę ustawę wiekiem emerytalnym - 
może on ubiegać się o emeryturę przewidzianą w tej ustawie, jeżeli okresy służby i 
ubezpieczenia nie zazębiają się, okres ubezpieczenia po ustaniu służby nie został 
(wymagany jest wniosek emeryta wojskowego) doliczony do wojskowej wysługi eme-
rytalnej, a zatem każdy z tych okresów z osobna jest wystarczający do nabycia 
prawa do emerytury w określonym systemie. 
 

 
6
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
 
Podejmując próbę rozważenia przedstawionego zagadnienia należy, ze 
względu chociażby na „zamknięcie” wykładni okresem obowiązywania art. 2 ust. 1 
pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. od 1 października 2003 r. do 5 lutego 2009 r., 
ze szczególną uwagą prześledzić stany faktyczne spraw, w których zapadały orze-
czenia przytoczone w uzasadnieniu zagadnienia jak i w przedmiotowej sprawie. 
Wskazany wyżej przepis stanowił, że świadczenia na warunkach i w wysokości okre-
ślonych w ustawie przysługują ubezpieczonym w razie spełnienia warunków do na-
bycia prawa do świadczeń pieniężnych z ubezpieczeń emerytalnego i rentowych 
Funduszu Ubezpieczeń Społecznych z wyjątkiem ubezpieczonych, którzy mają 
ustalone prawo do emerytury określonej w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym 
żołnierzy zawodowych oraz w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariu-
szy Policji, Urzędu Ochrony Państwa, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, 
Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, 
Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Pań-
stwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej, obliczonej z uwzględnieniem okresów 
składkowych, o których mowa w art. 6 ust. 1, pkt 1-3, 5 i 7-10 oraz w ust. 2. 
Zauważyć zatem należy, że wnioskujący o emeryturę z powszechnego syste-
mu ubezpieczeń społecznych, uważający siebie za spełniających warunek 25 lat 
okresów składkowych i nieskładkowych oraz warunek wieku 65 lat musieli być - po 
pierwsze - już emerytami wojskowymi (policyjnymi), po drugie - do ich wysługi eme-
rytalnej (mundurowej) „ich” organy rentowe nie doliczyły (z braku wniosku) okresu 
zatrudnienia przed dniem 1 stycznia 1999 r. (w wymiarze pracy nie niższym niż po-
łowa pełnego wymiaru czasu pracy) bądź opłacania składek na ubezpieczenia eme-
rytalne i rentowe po dniu 31 grudnia 1998 r., lub nieopłacania składek z powodu 
przekroczenia w trakcie roku kalendarzowego kwoty rocznej podstawy wymiaru skła-
dek na te ubezpieczenia; dalszym, aczkolwiek równorzędnym wymaganiem jest nie-
osiągnięcie 75% podstawy wymiaru emerytury mundurowej i przekroczenie przez 
emeryta 55 roku życia (mężczyzna) i 50 lat (kobieta) - art. 14 ust. 1 i 2 ustawy o za-
opatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin. 
W przedmiotowej sprawie, jak i w pozostałych powołanych w uzasadnieniu 
zagadnienia prawnego wyrokach wnioskodawcy podlegali reżimowi art. 2 ust. 1 pkt 1 
ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. w jego brzmieniu w latach 2003-2009 i ustawie o 

 
7
zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin w brzmieniu tekstu 
jednolitego (Dz.U. z 2004 r. Nr 7, poz. 1 ze zm.), z jednym wyjątkiem wnioskodawcy 
policjanta (ale uregulowania ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emery-
talnym funkcjonariuszy Policji, jednolity tekst: Dz.U. z 2008 r. Nr 8, poz. 6 ze zm., nie 
odbiegają od dotyczących żołnierzy zawodowych), a odnośnie do uprawnień do eme-
rytury mundurowej jednobrzmiącym przepisom art. 12, 14, 15, 16 ustaw o zaopatrze-
niu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz funkcjonariuszy Policji (i pozostałych 
służb mundurowych). Wszyscy też wnioskodawcy zostali emerytami „mundurowymi”, 
a wcześniej nie mieli ustalonego prawa do emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Spo-
łecznych. Przepis art. 14 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych 
stanowi bowiem, że emerytura wojskowa przysługuje żołnierzowi zawodowemu 
zwolnionemu z zasadniczej służby wojskowej, który z dniem zwolnienia z tej służby 
posiada 15 lat służby wojskowej w Wojsku Polskim (z zaliczeniem okresu urlopu wy-
chowawczego w wymiarze nie większym niż 3 lata - art. 12a) z wyjątkiem żołnierza, 
który ma ustalone prawo do emerytury określonej w ustawie o emeryturach i rentach 
z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, obliczonej z uwzględnieniem okresów służby 
wojskowej w Wojsku Polskim i okresów równorzędnych z tą służbą. Okres służby 
wojskowej jest bowiem zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy z 17 grudnia 1998 r., 
okresem składkowym. 
Do okresu wojskowej wysługi emerytalnej żołnierzom spełniającym warunki z 
art. 12 ustawy o zaopatrzeniu żołnierzy zawodowych zalicza się, przy obliczaniu 
emerytury na podstawie art. 15 tej ustawy, posiadane przed powołaniem do zawo-
dowej służby wojskowej okresy składkowe i nieskładkowe w rozumieniu ustawy o 
rentach i emeryturach z FUS. Z powyższej normy wynika więc, że zaliczenie tych 
okresów następuje z mocy prawa, a nie na wniosek żołnierza. Natomiast do obliczo-
nej w ten sposób emerytury wojskowej (z art. 15) dolicza się na wniosek emeryta 
(art. 14 ust. 1 pkt 1 i 2) okresy zatrudnienia przed 1 stycznia 1999 r. i opłacania skła-
dek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe po dniu 31 grudnia 1998 r. przypadające 
po zwolnieniu ze służby, jeżeli emerytura wynosi mniej niż 75% podstawy jej wymiaru 
oraz emeryt ukończył 55 lat życia.  
Nie ulega zatem wątpliwości, że powyższe okresy zatrudnienia (składkowe i 
nieskładkowe) sprzed powołania do służby wojskowej a zaliczone do wojskowej wy-
sługi lat nie mogą być doliczone do stażu ubezpieczeniowego w powszechnym sys-
temie emerytalnym w razie ubiegania się przez emeryta wojskowego o emeryturę z 

 
8
FUS po ukończeniu 65 roku życia. Nie może też być emerytom wojskowym ubiega-
jącym się o emeryturę z FUS zaliczana do stażu ubezpieczeniowego służba woj-
skowa; stanowi ona, razem z zatrudnieniem sprzed służby, łączną wojskową wysługę 
lat. Przepis art. 2 ust. 1 pkt 1 in fine należy jednak interpretować ściśle. Jeżeli zatem 
emeryt wojskowy legitymuje się wyłącznie okresem służby wojskowej wystarczają-
cym do emerytury wojskowej (co najmniej 15 lat), czyli obliczonej bez uwzględnienia 
okresów, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1-3, 5 i 7-10 ustawy z dnia 17 grudnia 
1998 r., gdyż - na przykład jak w przedmiotowej sprawie, w ogóle takich okresów nie 
posiada (studia na Wojskowej Akademii Medycznej były służbą wojskową), to w razie 
legitymowania się 25 letnim ubezpieczeniem po zakończeniu zawodowej służby woj-
skowej po ukończeniu 65 roku życia i przy niedoliczeniu go w trybie art. 14 ustawy o 
zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy (to zaś, wobec niemożności przekroczenia przez 
emeryturę wojskową 75% podstawy jej wymiaru wydaje się niecelowe), nie można 
wykluczyć możliwości pozytywnego rozpatrzenia wniosku o emeryturę z Funduszu 
Ubezpieczeń Społecznych i pozostawienia wnioskodawcy prawa wyboru świadcze-
nia (art. 7 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych, art. 95 ust. 2 
ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych). Zaś samo 
funkcjonowanie wyżej wymienionych przepisów w obrocie prawnym dowodzi, iż ex 
lege nie są wykluczone przypadki nabycia przez emeryta wojskowego (policyjnego, 
innego „mundurowego”) uprawnień emerytalnych z dwóch odrębnych systemów - 
zaopatrzeniowego i ubezpieczeniowego. 
Na gruncie art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy emerytalnej (w brzmieniu z okresu obję-
tego pytaniem) decyduje alternatywa rozłączna (albo/albo). Emeryci wojskowi, którzy 
mieli obliczoną emeryturę z uwzględnieniem wymienionych okresów cywilnego ubez-
pieczenia nie mają więc prawa do emerytury powszechnej, mimo iż pozostałe okresy 
nie zwiększą już ich emerytury wojskowej ze względu na ograniczenia przyjęte w 
ustawie z 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych 
oraz ich rodzin (art. 14 ust. 2). Zatem emeryci wojskowi, którzy nie mają tak obliczo-
nej emerytury, nie mogą być pozbawieni prawa do emerytury powszechnej. W stanie 
prawnym do 1 października 2003 r. każde prawo do emerytury (mundurowej i pow-
szechnej) ustalało się niezależnie, tj. według reguł danej ustawy (systemu) i następ-
nie żołnierz mógł dokonać wyboru świadczenia. Problem nie istnieje także po zmia-
nie art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawą z 5 grudnia 2008 r., wskazaną w pytaniu. Aktualnie 
emeryt wojskowy który, ze względu na art. 2 ust. 1 pkt 1, nie mógł wybrać emerytury 

 
9
powszechnej, może wykorzystać składki i kapitał ubezpieczeniowy, jeżeli wybierze 
emeryturę cywilną. 
 
Skoro więc przed 1 października 2003 r. i później od 5 lutego 2009 r. rozwią-
zania nie były i nie są tak restrykcyjne, to tym bardziej uprawniona jest ścisła wykład-
nia art. 2 ust. 1 pkt 1 (zresztą właściwa dla tego systemu), która nie pozwala wpro-
wadzać ograniczenia prawa do emerytury powszechnej, które literalnie nie zostało w 
nim zawarte. Od 1 października 2003 r. do 5 lutego 2009 r. prawa do emerytury po-
wszechnej nie mieli żołnierze zawodowi uprawnieni do emerytury wojskowej, którym 
tę emeryturę obliczono z „okresami cywilnymi” wymienionymi w art. 2 ust. 1 pkt 1 
ustawy emerytalnej. W regulacji art. 2 ust. 1 ust. 1 nie chodziło o osoby, które rozpo-
częły zawodową służbę wojskową po 1 stycznia 1999 r., gdyż z braku wymaganej 
wysługi (15 lat) do chwili obecnej nie mogli nabyć jeszcze emerytury wojskowej. 
Różne mogły być przyczyny wprowadzenia od 1 października 2003 r. zmiany art. 2 
ust. 1 pkt 1. Ustawodawca dążył niewątpliwie do uporządkowania sytuacji emerytal-
nej tych żołnierzy, którzy po 1 stycznia 1999 r. zdecydowali się na ustalenie emerytu-
ry wojskowej z „okresami cywilnymi” lub na późniejsze doliczenie tych okresów do 
emerytury wojskowej. Nie bez znaczenia mogło być ograniczenie transferu składek 
związanych z odejściem 1 października 2003 r. od systemu powszechnego i powro-
tem żołnierzy zawodowych do systemu zaopatrzeniowego. Element takiego uporząd-
kowania został wprowadzony wówczas do ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żoł-
nierzy w art. 15a. W relacji do art. 15 przepisy te pokazują, że żołnierzy dzieli się na 
dwie grupy, tych w służbie przed 1 stycznia 1999 r. i tych którzy zawodową służbę 
wojskową rozpoczęli po tej dacie. Pierwszym do emerytury wojskowej zalicza się 
służbę wojskową i „okresy cywilne”, choć te ostatnie także na wniosek (art. 14). Dru-
gim do emerytury wojskowej zalicza się tylko okresy służby i zapewniono im prawo 
wyboru systemu emerytalnego. Wprowadzona równocześnie zmiana art. 2 ust. 1 pkt 
1 ustawy emerytalnej łączyła się z tą sytuacją i petryfikowała wybór, gdyż żołnierz, 
któremu zaliczono do emerytury wojskowej „okresy cywilne” pozostawał już w syste-
mie zaopatrzeniowym i nie miał prawa do emerytury w systemie powszechnym. Po-
wstała więc sytuacja, w której żołnierz któremu przyznano emeryturę mundurową, 
obliczoną z uwzględnieniem „cywilnej" pracy, nie miał już prawa do emerytury po-
wszechnej. Odwrotna, choć tożsama sytuacja obowiązywała już wcześniej na grun-
cie ustawy wojskowej, gdyż osoba, która uzyskała emeryturę powszechną, obliczoną 

 
10
z uwzględnieniem okresów zawodowej służby nie mogła wystąpić o emeryturę mun-
durową (art. 12). 
Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy podjął uchwałę, iż przepis art. 2 
ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu 
Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.), w 
brzmieniu sprzed zmiany dokonanej art. 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zmianie 
ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy o emeryturach i rentach z 
Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. Nr 8, poz. 38), nie wyłączał nabycia 
prawa do emerytury z ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń 
Społecznych przez żołnierza zawodowego, jeżeli okresy składkowe, o których mowa 
w tym przepisie, nie zostały uwzględnione przy obliczeniu emerytury żołnierza zawo-
dowego. 
========================================