II UZP 1/09
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPrzedmiotem uchwały Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego było zagadnienie prawne dotyczące tego, czy prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, przyznanej na warunkach określonych w art. 57 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach, ustaje po odpadnięciu przesłanki całkowitej niezdolności do pracy, czy też ulega jedynie zmianie wysokość renty, gdy zachodzi zmiana stopnia niezdolności z całkowitej na częściową. Sąd Najwyższy, po analizie przepisów ustawy oraz rozbieżności w orzecznictwie, podjął uchwałę stwierdzającą, że prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy nabyte na podstawie art. 57 ust. 2 ustawy ustaje, gdy ustanie warunek całkowitej niezdolności do pracy (art. 101 pkt 1 ustawy). Uzasadnienie podkreśla, że art. 57 ust. 2 stanowi odrębny model nabywania prawa do renty, ściśle powiązany z istnieniem całkowitej niezdolności do pracy. Zmiana stopnia niezdolności z całkowitej na częściową powoduje więc ustanie tego prawa, a nie tylko zmianę jego wysokości, co odróżnia tę sytuację od przypadków nabycia renty na zasadach ogólnych (art. 57 ust. 1 ustawy). Sąd rozważył również kwestię stosowania art. 61 ustawy dotyczącego przywrócenia prawa do renty, uznając, że nie ma on zastosowania w sytuacji, gdy prawo do renty nabytej na podstawie art. 57 ust. 2 ustaje z powodu zmiany stopnia niezdolności z całkowitej na częściową, ponieważ przepis ten dotyczy sytuacji ustania prawa z powodu zupełnego odzyskania zdolności do pracy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy nabyte na szczególnych warunkach (art. 57 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach) ustaje wraz z ustaniem całkowitej niezdolności do pracy, nawet jeśli nadal istnieje częściowa niezdolność.
Dotyczy specyficznej sytuacji nabycia prawa do renty na podstawie art. 57 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach.
Zagadnienia prawne (1)
Czy prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, przyznanej na warunkach szczególnych (art. 57 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach), ustaje po odpadnięciu przesłanki całkowitej niezdolności do pracy, czy ulega zmianie jedynie wysokość renty, gdy zachodzi zmiana stopnia niezdolności do pracy z całkowitej na częściową?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy nabyte na podstawie art. 57 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach ustaje, gdy ustanie warunek całkowitej niezdolności do pracy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że art. 57 ust. 2 ustawy stanowi odrębny model nabywania prawa do renty, ściśle powiązany z istnieniem całkowitej niezdolności do pracy. Zmiana stopnia niezdolności z całkowitej na częściową powoduje ustanie tego prawa, a nie tylko zmianę jego wysokości, co odróżnia tę sytuację od przypadków nabycia renty na zasadach ogólnych (art. 57 ust. 1 ustawy).
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Maria U. | osoba_fizyczna | odwołująca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w W. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (11)
Główne
u.e.r. art. 57 § ust. 2
Ustawa o emeryturach i rentach z dnia 17 grudnia 1998 r.
Szczególne warunki nabycia prawa do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy dla osób z długim stażem ubezpieczeniowym.
u.e.r. art. 101 § pkt 1
Ustawa o emeryturach i rentach z dnia 17 grudnia 1998 r.
Prawo do świadczeń ustaje, gdy ustanie którykolwiek z warunków wymaganych do uzyskania tego prawa.
Pomocnicze
u.e.r. art. 57 § ust. 1 pkt 1
Ustawa o emeryturach i rentach z dnia 17 grudnia 1998 r.
Podstawowy warunek nabycia prawa do renty - niezdolność do pracy, bez względu na jej stopień.
u.e.r. art. 57 § ust. 1 pkt 2
Ustawa o emeryturach i rentach z dnia 17 grudnia 1998 r.
Wymagany okres składkowy i nieskładkowy.
u.e.r. art. 57 § ust. 1 pkt 3
Ustawa o emeryturach i rentach z dnia 17 grudnia 1998 r.
Warunek powstania niezdolności do pracy w określonych okresach.
u.e.r. art. 58 § ust. 1
Ustawa o emeryturach i rentach z dnia 17 grudnia 1998 r.
Definicja wymaganego okresu składkowego i nieskładkowego w zależności od wieku.
u.e.r. art. 58 § ust. 2
Ustawa o emeryturach i rentach z dnia 17 grudnia 1998 r.
Dodatkowa przesłanka dla osób po 30. roku życia – 5-letni okres składkowy i nieskładkowy w ostatnim dziesięcioleciu.
u.e.r. art. 107
Ustawa o emeryturach i rentach z dnia 17 grudnia 1998 r.
Zmiana prawa do świadczenia rentowego i jego wysokości w przypadku zmiany stopnia niezdolności do pracy, braku tej niezdolności lub jej ponownego powstania.
u.e.r. art. 61
Ustawa o emeryturach i rentach z dnia 17 grudnia 1998 r.
Przywrócenie prawa do renty utraconej wskutek odzyskania zdolności do pracy.
u.e.r. art. 12 § ust. 1
Ustawa o emeryturach i rentach z dnia 17 grudnia 1998 r.
Definicja niezdolności do pracy.
u.e.r. art. 12 § ust. 2
Ustawa o emeryturach i rentach z dnia 17 grudnia 1998 r.
Definicja całkowitej niezdolności do pracy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy nabyte na podstawie art. 57 ust. 2 ustawy jest odrębnym prawem, ściśle związanym z istnieniem całkowitej niezdolności do pracy. • Zmiana stopnia niezdolności z całkowitej na częściową powoduje ustanie prawa do renty nabytej na podstawie art. 57 ust. 2, zgodnie z art. 101 pkt 1 ustawy. • Przepis art. 61 ustawy o przywróceniu prawa do renty nie ma zastosowania do sytuacji, gdy prawo do renty nabytej na podstawie art. 57 ust. 2 ustaje z powodu zmiany stopnia niezdolności z całkowitej na częściową.
Odrzucone argumenty
Prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy nabyte na podstawie art. 57 ust. 2 jest kontynuacją prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, a zmiana stopnia niezdolności powoduje jedynie zmianę wysokości świadczenia. • Przepis art. 61 ustawy powinien być stosowany również w przypadku zmiany stopnia niezdolności z całkowitej na częściową, umożliwiając przywrócenie prawa do renty.
Godne uwagi sformułowania
Prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy nabyte na podstawie art. 57 ust. 2 ustawy [...] ustaje, gdy ustanie warunek całkowitej niezdolności do pracy. • art. 57 ust. 2 ustawy [...] wyodrębnia kategorię osób, które prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy nabywają po spełnieniu dwóch szczególnych warunków, po pierwsze - posiadania określonego w tym przepisie minimalnego okresu składkowego i nieskładkowego (20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn) oraz po drugie - istnienia całkowitej niezdolności do pracy. • Prawo do renty [...] nabyte na warunkach określonych w art. 57 ust. 2 nie jest tożsame z prawem do renty z tytułu niezdolności do pracy (całkowitej lub częściowej) nabytym wskutek spełnienia wymagań przewidzianych w art. 57 ust. 1 ustawy, a jego istnienie uzależnione jest od utrzymywania się warunku niezdolności do pracy w stopniu kwalifikowanym (sięgającym niezdolności całkowitej).
Skład orzekający
Walerian Sanetra
Prezes SN
Bogusław Cudowski
Sędzia SN
Jerzy Kuźniar
Sędzia SN
Romualda Spyt
Sędzia SN, sprawozdawca
Małgorzata Wrębiakowska-Marzec
Sędzia SN, sprawozdawca, uzasadnienie
Andrzej Wróbel
Sędzia SN
Zbigniew Hajn
Sędzia SN
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy nabyte na szczególnych warunkach (art. 57 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach) ustaje wraz z ustaniem całkowitej niezdolności do pracy, nawet jeśli nadal istnieje częściowa niezdolność."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji nabycia prawa do renty na podstawie art. 57 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia z zakresu prawa ubezpieczeń społecznych, które ma bezpośrednie przełożenie na sytuację wielu osób pobierających renty. Rozstrzygnięcie SN wyjaśnia kluczowe kwestie interpretacyjne przepisów.
“Czy poprawa zdrowia oznacza utratę renty? Kluczowa uchwała Sądu Najwyższego w sprawie rent z tytułu niezdolności do pracy.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.