II UZP 1/07

Postanowienie z dnia 8 maja 2007 r. II UZP 1/07 Rozpoznając ponownie apelację w tej samej sprawie sąd drugiej instan- cji musi kierować się zajętym uprzednio stanowiskiem prawnym i ewentual- nych wątpliwości w tej kwestii nie może przedstawiać jako zagadnienia praw- nego (art. 390 § 3 k.p.c. Przewodniczący SSN Krystyna Bednarczyk (sprawozdawca), Sędziowie SN: Zbigniew Korzeniowski, Małgorzata Wrębiakowska-Marzec. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 maja 2007 r. sprawy z wniosku Janusza D. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w P. o umorzenie należności likwidowanego funduszu alimentacyjnego, na skutek za- gadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Apelacyjny w Warszawie z dnia 4 stycznia 2007 r. [...] „Czy dopuszczalne jest wydanie decyzji przez jednostkę organizacyjną Zakła- du Ubezpieczeń Społecznych na podstawie art. 63 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 28 listo- pada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) i podpi- sanie jej przez osobę upoważnioną przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecz- nych i w konsekwencji prowadzenie postępowania odwoławczego (sądowego) prze- ciwko jednostce organizacyjnej wymienionego organu ?” o d m ó w i ł podjęcia uchwały. U z a s a d n i e n i e Przedstawione zagadnienie prawne wystąpiło w następującym stanie faktycz- nym. Wnioskodawca Janusz D. złożył do Zakładu Ubezpieczeń-Oddziału w P. wnio- sek o umorzenie należności wobec funduszu alimentacyjnego. Decyzją z dnia 23 marca 2005 r. organ rentowy odmówił uwzględnienia tego wniosku. Po rozpoznaniu odwołania wnioskodawcy Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w 2 Płocku wyrokiem z dnia 21 września 2005 r. zmienił zaskarżoną decyzję i umorzył należności wnioskodawcy wobec funduszu alimentacyjnego. Na skutek apelacji or- ganu rentowego wyrok ten oraz poprzedzająca go decyzja zostały uchylone wyro- kiem Sądu Apelacyjnego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia 30 stycznia 2006 r. i sprawa została przekazana Prezesowi Zakładu Ubezpie- czeń Społecznych - likwidatorowi funduszu alimentacyjnego do ponownego rozpo- znania. Sąd Apelacyjny uznał, że Oddział w P. jako jednostka terenowa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie był właściwy do wydania decyzji dotyczącej zlikwido- wanego mocą ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) funduszu alimentacyjnego, a organem uprawnionym jest likwidator tego funduszu - Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Po ponownym rozpoznaniu sprawy działający z upoważnienia likwidatora funduszu alimentacyjnego zastępca dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych-Oddziału w P. decyzją z dnia 24 marca 2006 r. odmówił umorzenia należności wobec funduszu alimentacyjnego. Od tej decyzji wnioskodawca złożył odwołanie, które zostało uwzględnione przez Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Płocku wyrokiem z dnia 24 paź- dziernika 2006 r. zmieniającym zaskarżoną decyzję i umarzającym zaległe należno- ści. W postępowaniu sądowym organ rentowy był reprezentowany przez osobę legi- tymująca się pełnomocnictwem procesowym dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Spo- łecznych-Oddziału w P., który był upoważniony przez likwidatora funduszu alimenta- cyjnego do działania w jego imieniu. Sąd Okręgowy w Płocku jako stronę postępo- wania traktował Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddziału w P., czego przejawem było zawiadamianie tego organu o terminach rozpraw, dopuszczanie do udziału jego pełnomocników i wreszcie określenie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych-Oddziału w P. jako autora decyzji. Rozpoznając apelację organu rentowego od tego wyroku Sąd Apelacyjny w Warszawie powziął wątpliwości co do tego, czy dopuszczalne jest wydanie decyzji przez jednostkę organizacyjną Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i prowadzenie postępowania sądowego przeciwko tej jednostce. Wprawdzie wydanie decyzji z dnia 24 marca 2006 r. mieści się w granicach udzielonego pełnomocnictwa przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, ale w postępowaniu sądowym zapomniano o tym, kto z mocy prawa jest właściwym organem do wydania tego typu decyzji. Zgod- nie z art. 63 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (obecnie jednolity tekst: Dz.U. z 2006 r. Nr 136, poz. 992 ze zm.) z dniem 1 maja 2004 r. fun- 3 dusz alimentacyjny przeszedł w stan likwidacji, a jego aktywa i pasywa stały się akty- wami i pasywami Skarbu Państwa. Likwidatorem funduszu jest Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, do którego uprawnień, w myśl ar. 68 ust. 1 tej ustawy, należy umorzenie, rozłożenie na raty lub odroczenie płatności należności z tego fun- duszu z tytułu wypłaconych lub bezpodstawnie pobranych świadczeń. W świetle art. 63 ust. 4 wymienionej ustawy Prezes Zakładu może upoważnić innych pracowników Zakładu Ubezpieczeń Społecznych do wykonania określonych czynności związanych z likwidacją funduszu, a więc także do wydawania decyzji w jego imieniu. Nie ozna- cza to jednak, że upoważniony pracownik wydaje takie decyzje w imieniu jednostki organizacyjnej Zakładu. Decyzja wydana na podstawie art. 68 ust. 1 ustawy pozo- staje decyzją podjętą przez Prezesa Zakładu, który może działać przez ustanowio- nego przez siebie pełnomocnika. Argumentem przemawiającym za wyraźną odręb- nością podmiotów właściwych do wydania decyzji w zakresie spraw dotyczących likwidowanego funduszu alimentacyjnego jest treść art. 68 ust. 4 ustawy o świadcze- niach rodzinnych, który stanowi, że odwołanie od decyzji w tym przedmiocie wnosi się do jednostki organizacyjnej wskazanej w tej decyzji. Natomiast zgodnie z art. 83 ust. 5 ustawy z dnia 17 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 137, poz. 887 ze zm.) odwołanie wnosi się na piśmie do tej jednostki orga- nizacyjnej, która wydała decyzję. Z odrębności podmiotu, jakim jest Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, wynikają określone konsekwencje procesowe. Nawet przy stwierdzeniu, że decyzję o odmowie umorzenia należności likwidowanego Fun- duszu Alimentacyjnego wydała właściwa osoba (dysponująca odpowiednim pełno- mocnictwem), a wyrok został wydany przeciwko Oddziałowi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, to sprawa wydaje się zbyt poważna, aby określenie właściwego pod- miotu uprawnionego do wydania decyzji mogło nastąpić w trybie sprostowania nie- dokładności lub innej oczywistej omyłki. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Przepis art. 390 § 1 k.p.c. stanowi, że jeżeli przy rozpatrywaniu apelacji po- wstanie zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości, sąd może przedstawić to zagadnienie do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu. Zgodnie z tą regulacją przedmiotem zagadnienia prawnego może być taki problem prawny, od rozwiązania którego zależy rozstrzygnięcie sprawy rozpoznawanej w wyniku apelacji strony od 4 wyroku sądu pierwszej instancji. Przedstawione przez Sąd Apelacyjny wątpliwości natury proceduralnej dotyczą kwestii niemających wpływu na rozstrzygnięcie. Pierw- sza z tych wątpliwości, dotycząca podmiotu uprawnionego do wydania decyzji w sprawie umorzenia należności likwidowanego funduszu alimentacyjnego, została już przez Sąd Apelacyjny rozstrzygnięta w poprzednim postępowaniu zakończonym wy- rokiem uchylającym wyrok Sądu pierwszej instancji i decyzję organu rentowego. Sąd Apelacyjny wyraził w nim pogląd, że uprawnionym do wydania decyzji tego rodzaju jest Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jako likwidator funduszu alimentacyj- nego. Zgodnie z art. 386 § 6 k.p.c. ocena prawna wyrażona w tym wyroku wiąże sąd drugiej instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Rozpoznając ponownie apela- cję w tej samej sprawie sąd drugiej instancji musi kierować się zajętym uprzednio stanowiskiem prawnym i ewentualnych wątpliwości w tej kwestii nie może przedsta- wiać jako zagadnienia prawnego, które wymaga rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyż- szy. Z uzasadnienia przedstawionego zagadnienia prawnego wynika zresztą, że Sąd Apelacyjny nie ma wątpliwości co do tego, że podmiotem uprawnionym do wydania decyzji jest likwidator funduszu alimentacyjnego, który z mocy art. 63 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych może upoważnić innych pracowników zakładu do wyko- nywania czynności związanych z likwidacją funduszu. Zgodnie z art. 68 ust. 1 tej ustawy decyzje dotyczące między innymi umorzenia należności funduszu alimenta- cyjnego w stosunku do osoby, przeciwko której prowadzona jest egzekucja, wydaje likwidator funduszu. Zaskarżona decyzja została wydana w ponownym postępowaniu przez likwidatora funduszu alimentacyjnego działającego przez upoważnionego przez niego pracownika. Sąd Apelacyjny słusznie stwierdza, że stroną postępowania toczącego się w wyniku odwołania zainteresowanego jest nadal Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jako likwidator funduszu alimentacyjnego. Kwestia kiero- wania pism opatrzonych nagłówkiem czy pieczątką Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie ma żadnego znaczenia procesowego, jeżeli pełnomocnik proceso- wy został prawidłowo ustanowiony przez osobę działającą z upoważnienia likwidato- ra funduszu alimentacyjnego. Natomiast uchybienie Sądu pierwszej instancji w po- staci błędnego oznaczenia podmiotu działającego jako organ rentowy w rozumieniu art. 47711 § 1 k.p.c. może być usunięte w trybie sprostowania na podstawie art. 350 § 3 k.p.c. Drugą kwestię dotyczącą organu, do którego kieruje się odwołanie od decyzji likwidatora funduszu, rozstrzyga jednoznacznie przepis art. 68 ust. 4 ustawy o świad- 5 czeniach rodzinnych. Stanowi on, że odwołanie od decyzji likwidatora wnosi się na piśmie do jednostki organizacyjnej Zakładu wskazanej w decyzji. Jest to regulacja odmienna od zasady ogólnej wyrażonej w art. 4779 § 1 k.p.c., zgodnie z którą odwo- łanie od decyzji organu rentowego wnosi się na piśmie do organu, który wydał decy- zję. W przypadku spraw dotyczących zobowiązań wobec likwidowanego funduszu alimentacyjnego organ wydający decyzję - likwidator funduszu - powinien wskazać organ, do którego wnosi się odwołanie. W każdym przypadku odwołanie przysługuje do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych, z tym że wnosi się je za pośrednictwem właściwego organu. Kwestia ewentualnych nieprawidłowości w postępowaniu odwo- ławczym przed organem rentowym nie ma żadnego znaczenia w sytuacji, gdy od- wołanie wraz z aktami sprawy zostało przekazane do właściwego sądu a sąd ten rozpoznał sprawę merytorycznie. Nie jest to więc kwestia, która wymagałaby roz- strzygnięcia przy rozpoznawaniu apelacji. Z tych przyczyn Sąd Najwyższy na podstawie art. 61 § 1 ustawy z dnia 23 li- stopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym (Dz.U. Nr 240, poz. 2052 ze zm.) odmówił podjęcia uchwały. ========================================