II UZ 83/99

Postanowienie z dnia 27 lipca 1999 r. II UZ 83/99 Dopuszczalność kasacji w sprawie wszczętej na skutek odwołania od decyzji ustalającej wysokość składki na ubezpieczenie społeczne adwokatów niepełnosprawnych zależy od wartości przedmiotu zaskarżenia (art. 393 pkt 1 KPC). Przewodniczący: SSN Barbara Wagner, Sędziowie SN: Maria Tyszel, Beata Gudowska (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 lipca 1999 r. sprawy z wniosku Witolda A. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecz- nych-Oddziałowi w W. o wysokość składki na ubezpieczenie społeczne, na skutek zażalenia wnioskodawcy na postanowienie Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 9 czerwca 1999 r. [...] p o s t a n o w i ł: o d d a l i ć zażalenie. U z a s a d n i e n i e Oddział Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. decyzją z dnia 10 marca 1998 r., skierowaną do adwokata Witolda A., odmówił ustalenia ze skutkiem od dnia 1 stycznia 1998 r. składki na jego ubezpieczenie społeczne z tytułu prowadzenia in- dywidualnej kancelarii w wysokości 50 % składki należnej. Powołując się na zmiany w prawie, wprowadzone przez ustawę z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawo- dowej i społecznej oraz o zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. Nr 123, poz. 776), stwierdził, że uprawnienie z art. 25 powołanej ustawy przysługuje wyłącznie pracownikom, zatem nie może z niego skorzystać adwokat prowadzący indywidualną kancelarię. 2 Odwołanie ubezpieczonego od tej decyzji uwzględnił Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie wyrokiem z dnia 10 października 1998 r., zaś Sąd Apelacyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 lutego 1999 r. uwzględnił apelację organu ubezpieczeń społecznych i - zmieniając zaskarżony nią wyrok - oddalił odwołanie. Kasacja Witolda A. została oparta na podstawie naruszenia prawa materialne- go przez błędną wykładnię przepisu art. 25 przytoczonej ustawy o rehabilitacji zawo- dowej, w związku z art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokatu- rze (Dz.U. Nr 16, poz. 124 ze zm.) oraz art. 60 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz.U. Nr 40, poz. 267 ze zm.). Na tej podstawie skarżący wnosił o zmianę wyroku Sądu drugiej instancji i oddalenie apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Postanowieniem Sądu Apelacyjnego z dnia 9 czerwca 1999 r. kasacja została odrzucona. Sąd drugiej instancji dostrzegł, że spór dotyczy wysokości składki na ubezpieczenie społeczne, a wskazana przez ubezpieczonego wartość przedmiotu zaskarżenia zamyka się kwotą około 2000 zł. W zażaleniu opartym na zarzucie "oczywiście błędnego" ustalenia przedmiotu sporu (zaskarżenia), ubezpieczony zawarł wniosek o uchylenie zaskarżonego posta- nowienia wskazując, że "jego proces dotyczy ustalenia prawidłowej interpretacji przepisu art. 25 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i spo- łecznej oraz o zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. Nr 123, poz. 776)". Opi- sał spór jako żądanie ustalenia, że cytowany przepis nie wyłącza adwokatów-inwali- dów I lub II grupy z nabytych uprzednio uprawnień do opłacania składki na ubezpie- czenie społeczne z 50% zniżką, a nie o jakąkolwiek kwotę sporną z tego tytułu, gdyż żadna kwota pieniężna ani termin jej opłacania nie był przedmiotem rozważań Sądu Apelacyjnego. Przyjęcie, że sprawa dotyczy świadczeń pieniężnych uznał za niedo- puszczalne. Tłumaczył, że wprawdzie określił wartość przedmiotu zaskarżenia, lecz tylko na żądanie Sądu, z jednoczesnym zastrzeżeniem, że w jego sprawie wartość ta nie ma znaczenia procesowego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Przedmiot sporu i zakres jego rozpoznania przez Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyznacza treść zaskarżonej decyzji. W sprawie niniejszej decyzja z 3 dnia 10 marca 1998 r., od której ubezpieczony się odwołał, dotyczyła ustalenia wyso- kości składki na ubezpieczenie społeczne, należnej od dnia 1 stycznia 1998 r. Z tre- ści odwołania od tej decyzji wynika, że skarżący kwestionuje zaniechanie poboru składki w połowie wysokości, dokonywanego dotychczas na podstawie art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 1991 r. o zatrudnieniu i rehabilitacji zawodowej osób niepełno- sprawnych (Dz.U. Nr 46, poz. 201 ze zm.), wprowadzonego ustawą z dnia 10 paź- dziernika 1991 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i rehabilitacji zawodowej osób nie- pełnosprawnych (Dz.U. Nr 110, poz. 472), o treści: "Składka na ubezpieczenie spo- łeczne osób niepełnosprawnych zaliczonych do inwalidów I lub II grupy, z wyjątkiem zatrudnionych w zakładach pracy, o których mowa w art. 4 ust. 1, wynosi 50% składki na ubezpieczenie społeczne określonej w odrębnych przepisach". Inaczej mówiąc, skarżący kwestionuje wymiar składki ustalony od 1 stycznia 1998 r. w 100% wysokości według art. 25 ustawy z dnia 27 maja 1997 r. rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz o zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Także w kasacji ubezpie- czony domaga się zmiany wyroku Sądu drugiej instancji w odniesieniu do ustalenia, w jakiej wysokości powinien pokrywać składki na ubezpieczenie społeczne. Żądanie to można zinterpretować tylko tak, jak zostało sformułowane, czyli jako domaganie się ustalenia składek w niższym wymiarze. Tymczasem w zażaleniu spór został utożsamiony ze sporem o ustalenie stosunku prawnego lub prawa, przy określeniu jego istoty jako sporu o wykładnię prawa. Sprawy rozpoznawane przez sądy mogą dotyczyć świadczenia albo ustalenia lub ukształtowania stosunku prawnego lub prawa. Sądy pracy i ubezpieczeń spo- łecznych rozpoznają natomiast sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych, przez które rozumie się sprawy, w których wniesiono odwołanie od decyzji organów rento- wych, dotyczących ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia rodzinnego, emerytur i rent, świadczeń z funduszu alimentacyjnego, innych świadczeń w sprawach należą- cych do właściwości Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz odszkodowań przysłu- gujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową albo służbą w Milicji Obywatelskiej lub Służbie Więziennej (art. 476 § 2 KPC). Przy rozpoznawaniu tych sporów sądy wykładają prawo w celu jego stosowa- nia, nie dokonują jednak jego wykładni abstrakcyjnej. Oczywiście, że przed zastoso- waniem w sprawie cytowanego przepisu art. 25, Sąd Apelacyjny prowadził konieczne do tego rozumowanie jurydyczne, którego efektem są pewne tezy o charakterze ustalającym zawarte w uzasadnieniu orzeczenia, rozstrzygniecie jednak, dotyczy 4 wyłącznie obowiązku zapłaty całości składki, a więc składki w odpowiedniej, dającej się określić kwotowo wysokości. Reasumując, rozpoznawana sprawa nie dotyczy - wbrew temu, co stara się narzucić skarżący - ustalenia istnienia stosunku prawnego lub prawa, ani też ustale- nia prawa do opłacania składek w określonej wysokości na gruncie przepisu art. 25 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz o za- trudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. Nr 123, poz. 776), lecz jest sporem o świadczenie. O dopuszczalności kasacji w takiej sprawie, wszczętej na skutek od- wołania od decyzji ustalającej 100% składkę na ubezpieczenie społeczne adwokatów niepełnosprawnych, decyduje zatem wartość przedmiotu zaskarżenia (art. 393 pkt 1 KPC), a skoro nie przekracza ona 5000 zł, to zaskarżone postanowienie należy uznać za prawidłowe. W konsekwencji Sąd Najwyższy orzekł na podstawie art. 385 w związku z art. 397 § 2 i art. 39319 KPC, jak w sentencji. ========================================