II UZ 83/01

Sąd Najwyższy2001-11-28
SAOSubezpieczenia społeczneemerytury i rentyŚrednianajwyższy
emerytura wojskowapotrącenieświadczenia nienależnie pobranekasacjadopuszczalnośćSąd Najwyższyprawo procesowe cywilneubezpieczenia społeczne

Sąd Najwyższy oddalił zażalenie na odrzucenie kasacji, wyjaśniając, że pojęcie 'wstrzymanie emerytury' w kontekście dopuszczalności kasacji odnosi się do prawnego wstrzymania świadczenia, a nie do potrącenia nienależnie pobranych kwot.

Sąd Apelacyjny odrzucił kasację Stanisława R. od wyroku dotyczącego potrącenia z emerytury wojskowej kwoty 4.127,64 zł, uznając, że wartość przedmiotu zaskarżenia nie osiągnęła progu 10.000 zł wymaganego dla dopuszczalności kasacji w sprawach majątkowych. Stanisław R. wniósł zażalenie, argumentując, że potrącenie faktycznie wstrzymało świadczenie. Sąd Najwyższy oddalił zażalenie, precyzując, że 'wstrzymanie emerytury' w rozumieniu przepisów procesowych dotyczy prawnego wstrzymania wypłaty, a nie potrąceń nienależnie pobranych świadczeń.

Sprawa dotyczyła zażalenia na postanowienie Sądu Apelacyjnego w Łodzi, który odrzucił kasację Stanisława R. od wyroku dotyczącego prawidłowości potrącenia przez organ rentowy kwoty 4.127,64 zł z jego emerytury wojskowej. Sąd Apelacyjny uznał kasację za niedopuszczalną, ponieważ wartość przedmiotu zaskarżenia (4.127,64 zł) była niższa niż wymagane 10.000 zł dla spraw majątkowych. Pełnomocnik Stanisława R. zarzucił naruszenie przepisów procesowych, twierdząc, że potrącenie kwoty przekraczającej wysokość świadczenia spowodowało faktyczne wstrzymanie emerytury, co powinno uzasadniać dopuszczalność kasacji. Sąd Najwyższy oddalił zażalenie. W uzasadnieniu podkreślono, że pojęcie 'wstrzymanie emerytury lub renty' w kontekście dopuszczalności kasacji (art. 3921 § 1 zdanie drugie KPC) odnosi się do prawnego wstrzymania wypłaty świadczenia, a nie do potrąceń nienależnie pobranych kwot. Sąd wskazał, że potrącenia te odbywają się w ramach ustawowych i nie prowadzą do faktycznego wstrzymania całego świadczenia, a zatem nie wpływają na dopuszczalność kasacji w sytuacji, gdy wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa od wymaganego progu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, pojęcie 'wstrzymanie emerytury' w kontekście dopuszczalności kasacji odnosi się do prawnego wstrzymania wypłaty świadczenia, a nie do potrąceń nienależnie pobranych kwot.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy rozróżnił prawne wstrzymanie świadczenia od potrącenia nienależnie pobranych kwot. Wskazał, że kasacja przysługuje w sprawach o prawne wstrzymanie emerytury, a nie w sprawach wynikających z decyzji o potrąceniu, nawet jeśli kwota potrącenia jest wysoka.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono zażalenie

Strona wygrywająca

Wojskowe Biuro Emerytalne w Ł.

Strony

NazwaTypRola
Stanisław R.osoba_fizycznawnioskodawca
Wojskowe Biuro Emerytalne w Ł.instytucjaorgan rentowy

Przepisy (7)

Główne

KPC art. 3921 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Pojęcie sprawy o wstrzymanie emerytury lub renty obejmuje sprawy wynikające z odwołania od decyzji organu rentowego o wstrzymaniu wypłaty świadczenia, a nie od decyzji o potrąceniu świadczeń nienależnie pobranych. Kasacja przysługuje w sprawach o prawa majątkowe, jeżeli wartość przedmiotu zaskarżenia wynosi co najmniej dziesięć tysięcy złotych, z wyjątkiem spraw o przyznanie lub wstrzymanie emerytury lub renty.

Pomocnicze

KPC art. 3935

Kodeks postępowania cywilnego

Określa niedopuszczalność kasacji w przypadku niespełnienia wymogów formalnych, w tym wartości przedmiotu zaskarżenia.

KPC art. 39319

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa do orzekania przez Sąd Najwyższy w przedmiocie zażalenia.

KPC art. 397 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy postępowania w przedmiocie zażalenia.

KPC art. 385

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa do oddalenia zażalenia.

u.e.r. FUS art. 134

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Możliwe podstawy prawne do wstrzymania wypłaty świadczeń.

u.e.r. FUS art. 138

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Przepisy dotyczące potrącania z emerytur lub rent kwot świadczeń nienależnie pobranych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wartość przedmiotu zaskarżenia (4.127,64 zł) jest niższa niż wymagane 10.000 zł dla dopuszczalności kasacji w sprawach majątkowych. Pojęcie 'wstrzymanie emerytury' w art. 3921 § 1 zd. 2 KPC odnosi się do prawnego wstrzymania wypłaty świadczenia, a nie do potrąceń nienależnie pobranych kwot. Potrącenie nienależnie pobranych świadczeń nie jest równoznaczne z prawnym wstrzymaniem wypłaty emerytury.

Odrzucone argumenty

Potrącenie kwoty 4.127,64 zł spowodowało 'faktyczne wstrzymanie' świadczenia emerytalnego, co powinno uzasadniać dopuszczalność kasacji. Zastosowanie przepisów ustawy z dnia 8 grudnia 2000 r. (która weszła w życie 1 stycznia 2001 r.) do stanu faktycznego z 2000 r. narusza zasadę nieretroakcji.

Godne uwagi sformułowania

Pojęcie sprawy o wstrzymanie emerytury lub renty obejmuje sprawy wy- nikłe z odwołania od decyzji organu rentowego o wstrzymaniu wypłaty świad- czenia, a nie od decyzji o potrąceniu świadczeń nienależnie pobranych nie chodzi tu o nieja- sne skądinąd „wstrzymanie faktyczne”, tylko o „prawne” wstrzymanie świadczenia

Skład orzekający

Andrzej Wasilewski

przewodniczący

Andrzej Kijowski

sprawozdawca

Jerzy Kwaśniewski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'wstrzymanie emerytury' w kontekście dopuszczalności kasacji oraz rozróżnienie między wstrzymaniem świadczenia a potrąceniem nienależnie pobranych kwot."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego przepisu KPC dotyczącego kasacji w sprawach ubezpieczeń społecznych i wartości przedmiotu zaskarżenia.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Orzeczenie precyzuje ważne rozróżnienie między potrąceniem a wstrzymaniem świadczenia w kontekście proceduralnym, co jest istotne dla prawników zajmujących się sprawami ubezpieczeniowymi i postępowaniem kasacyjnym.

Potrącenie z emerytury to nie to samo co jej wstrzymanie – Sąd Najwyższy wyjaśnia zasady kasacji.

Dane finansowe

WPS: 4127,64 PLN

Sektor

ubezpieczenia społeczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Postanowienie z dnia 28 listopada 2001 r. II UZ 83/01 Pojęcie sprawy o wstrzymanie emerytury lub renty obejmuje sprawy wy- nikłe z odwołania od decyzji organu rentowego o wstrzymaniu wypłaty świad- czenia, a nie od decyzji o potrąceniu świadczeń nienależnie pobranych (art. 3921 § 1 zdanie drugie KPC). Przewodniczący SSN Andrzej Wasilewski, Sędziowie SN: Andrzej Kijowski (sprawozdawca), Jerzy Kwaśniewski. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Admini- stracyjnej, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 28 listopada 2001 r. sprawy z wniosku Stanisława R. przeciwko Wojskowemu Biuru Emerytalnemu w Ł. o wyso- kość emerytury wojskowej, na skutek zażalenia wnioskodawcy na postanowienie Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 12 września 2001 r. [...] o d d a l i ł zażalenie. U z a s a d n i e n i e Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi postanowie- niem z dnia 12 września 2001 r. [...] odrzucił kasację, którą Stanisław R. wniósł od wyroku tego Sądu z dnia 12 lipca 2001 r. [...] orzekającego, że prawidłowe było po- trącenie przez organ rentowy kwoty 4.127,64 zł z emerytury wojskowej należnej ubezpieczonemu. W motywach tego postanowienia Sąd Apelacyjny wskazał, że w sprawach o prawa majątkowe, a taki charakter ma przedmiotowa sprawa, kasacja przysługuje, jeżeli wartość przedmiotu zaskarżenia wynosi co najmniej dziesięć tysię- cy złotych (art. 3921 § 1 KPC). Tymczasem wartość ta została przez stronę określona na kwotę 4.127,64 zł, a więc wyraźnie poniżej wspomnianej granicy, co kasację czyni niedopuszczalną (art. 3935 KPC). Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł w imieniu ubezpieczonego jego pełnomocnik - adwokat, zarzucając „naruszenie art. 3931 KPC poprzez przyjęcie, że 2 w sprawie nie doszło do wstrzymania świadczenia emerytalnego” i domagając się na tej podstawie uchylenia zaskarżonego orzeczenia. W uzasadnieniu zażalenia pod- niesiono, że Sąd Apelacyjny uznał, iż „sprawa nie dotyczy przyznania lub wstrzyma- nia emerytury”, chociaż potrącenie kwoty 4.127,64 zł „spowodowało faktyczne wstrzymanie świadczenia emerytalnego”, gdyż „przekracza ona wielokrotnie wyso- kość tego świadczenia”. Poza tym „na marginesie” swych rozważań skarżący „zwrócił uwagę”, że Sąd Apelacyjny zastosował w sprawie przepisy ustawy z dnia 8 grudnia 2000 r., która weszła w życie w dniu 1 stycznia 2001 r., a więc po wydaniu zaskarżo- nej decyzji. Tymczasem stan faktyczny sprawy dotyczył roku 2000, więc „naruszono zasadę nieretroakcji”. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zażalenie jest bezzasadne i podlega oddaleniu. Skarżący nie kwestionuje zresztą tezy Sądu Apelacyjnego, że przedmiotowa sprawa ma charakter sporu o prawo majątkowe, a wartość przedmiotu zaskarżenia nie sięga kwoty dziesięciu ty- sięcy złotych, która według przepisu art. 3921 § 1 KPC stanowi granicę dopuszczal- ności kasacji. Twierdzi natomiast, że decyzja wojskowego organu rentowego o potrą- ceniu z wojskowej emerytury kwoty 4.127,64 zł spowodowała „faktyczne wstrzyma- nie” świadczenia, gdyż „przekracza kilkakrotnie jego wysokość”. Twierdzenie to dla dopuszczalności kasacji nie ma jednak znaczenia. Co prawda przepis art. 3921 § 1 stanowi w zdaniu drugim, że w sporach z za- kresu ubezpieczeń społecznych kasacja niezależnie od wartości przedmiotu zaskar- żenia przysługuje w sprawach o „objęcie obowiązkiem ubezpieczenia społecznego” oraz o „przyznanie” i o „wstrzymanie” emerytury lub renty, lecz nie chodzi tu o nieja- sne skądinąd „wstrzymanie faktyczne”, tylko o „prawne” wstrzymanie świadczenia. Innymi słowy, chodzi o sprawę wynikłą z decyzji o wstrzymaniu wypłaty świadczeń, wydanej w szczególności na podstawie art. 134 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.). Wstrzymanie wypłaty świadczenia nie może też być identyfikowane z potrącaniem z emerytur lub rent kwoty świadczeń nienależnie pobranych (art. 138 i n. ustawy), co zresztą odbywa się w ustawowo określonych ramach i wbrew sugestii skarżącego nie prowadzi do „faktycznego wstrzymania” wypłaty całego świadczenia. 3 Z powyższych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 39319 w związku z art. 397 § 2 i art. 385 KPC orzekł jak w sentencji, bez ustosunkowywania się do uwag wyrażonych „na marginesie” zażalenia, gdyż dla jego rozpoznania były one bez- przedmiotowe. ========================================

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI