II UZ 7/09

Postanowienie z dnia 9 kwietnia 2009 r. II UZ 7/09 Wskazanie przez stronę w skardze kasacyjnej wartości przedmiotu za- skarżenia, która prima facie nie ma oparcia w obiektywnych kryteriach dotyczą- cych sposobu jej obliczenia, stanowi pozorne wypełnienie zobowiązania wyni- kającego z art. 3984 § 2 k.p.c. Oznacza to, iż skarga jest dotknięta brakiem for- malnym, podlegającym uzupełnieniu na wezwanie przewodniczącego w trybie art. 130 § 1 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c. Przewodniczący SSN Romualda Spyt (sprawozdawca), Sędziowie SN: Jerzy Kwaśniewski, Zbigniew Myszka. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 kwietnia 2009 r. sprawy z wniosku Edwarda P.-L. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecz- nych-Oddziałowi w K. o wysokość świadczenia, na skutek zażalenia wnioskodawcy na postanowienie Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 22 grudnia 2008 r. [...] o d d a l i ł zażalenie. U z a s a d n i e n i e Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Szczecinie postano- wieniem z dnia 22 grudnia 2008 r. odrzucił skargę kasacyjną ubezpieczonego Edwarda P.-L. od wyroku tego Sądu z dnia 9 września 2008 r. [...], z odwołania ubezpieczonego od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych-Oddziału w K. z dnia 20 czerwca 2007 r. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że niniejsza sprawa jest sprawą o wysokość świadczenia, zatem o dopuszczalności skargi kasacyjnej, zgodnie z art. 3982 § 1 k.p.c., decyduje wartość przedmiotu zaskarżenia. W skardze określono wartość przedmiotu zaskarżenia na kwotę 51.890 zł. Pełnomocnik skarżącego, we- zwany przez Sąd do sprecyzowania sposobu wyliczenia tej kwoty, oświadczył, że nie jest w stanie samodzielnie uczynić zadość temu zobowiązaniu, a jako wartość 2 przedmiotu zaskarżenia wskazał nieuznaną część zarobków ubezpieczonego. Tym- czasem zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego wartość przed- miotu sporu w sprawie z odwołania od decyzji organu rentowego ustalającej wyso- kość świadczenia stanowi różnica między wysokością świadczenia ustaloną w za- skarżonej decyzji a wysokością żądaną w odwołaniu, pomnożona przez 12 miesięcy (art. 22 k.p.c.). Sąd Apelacyjny stwierdził, że na profesjonalnym pełnomocniku ciąży obowiązek prawidłowego określenia wartości przedmiotu zaskarżenia, stosownie do treści art. 3984 § 2 k.p.c. W ocenie Sądu podanie dowolnej wartości przedmiotu za- skarżenia nie stanowi wykonania obowiązku wynikającego z tej normy prawnej, jak też nie stanowi uzupełnienia braku formalnego skargi. Sąd nie widział też podstaw prawnych do samodzielnego określenia wartości przedmiotu zaskarżenia. Z tych przyczyn na podstawie art. 3986 § 2 k.p.c. Sąd Apelacyjny odrzucił skargę kasacyjną. W zażaleniu na powyższe postanowienie ubezpieczony zarzucił naruszenie art. 25 § 1 k.p.c. i wniósł o jego uchylenie. W uzasadnieniu zażalenia skarżący pod- niósł, że podanie „wątpliwej” wartości zaskarżenia nie stanowi braku formalnego skargi. Sprawdzenie podanej przez stronę wartości przedmiotu zaskarżenia należy do sądu. Ponadto wskazana przez skarżącego wartość przedmiotu zaskarżenia jest prawidłowa, a jeśli Sąd powziął co do tego wątpliwość, to winien był przeprowadzić stosowne postępowanie sprawdzające, w tym zwrócić się do organu rentowego „z zapytaniem o wartość, którą żąda”. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zażalenie jest nieuzasadnione. Przede wszystkim błędny jest pogląd skarżą- cego, że podana wartość przedmiotu zaskarżenia jest prawidłowa. W oparciu o prze- pis art. 22 k.p.c. wartość przedmiotu sporu w niniejszej sprawie (a w konsekwencji i wartość przedmiotu zaskarżenia), będącej sprawą z odwołania od decyzji organu rentowego ustalającej wysokość świadczenia emerytalnego, stanowi różnica między wysokością świadczenia ustaloną w zaskarżonej decyzji a wysokością żądaną w od- wołaniu, pomnożona przez 12 miesięcy. Kwestia ta była już wielokrotnie wyjaśniana przez Sąd Najwyższy (por. np. postanowienia z dnia 18 stycznia 2006 r., II UZ 74/05, OSNP 2007 nr 7-8, poz. 116; z dnia 25 czerwca 2002 r., II UZ 39/02, OSNP - wkładka 2003 nr 1 poz. 9; z dnia 23 marca 2001 r., II UKN 706/00, OSNAPiUS 2002 3 nr 24, poz. 609). Zatem wartość przedmiotu zaskarżenia określona kwotą „nieuzna- nych” przez organ rentowy zarobków skarżącego jest wadliwa. Nie budzi wątpliwości, że wskazana w skardze kasacyjnej wartość przedmiotu zaskarżenia podlega kontroli sądu drugiej instancji w oparciu o przepis art. 25 k.p.c. w związku z art. art. 391 § 1 k.p.c. W postanowieniach z dnia 2 kwietnia 1998 r., II UZ 24/98 (OSNAPiUS 1999 nr 8, poz. 291), z dnia 18 października 2000 r., II UZ 124/00 (OSNAPiUS 2002 nr 12, poz. 294), z dnia 25 października 2001 r., I PZ 78/01 (OSNP 2003 nr 20, poz. 491), z dnia 27 lutego 2002 r., I PKN 305/01 (OSNP 2004 nr 4, poz. 65) - dotyczących co prawda kasacji, ale nadal zachowujących aktualność - Sąd Najwyższy uznał, że sąd drugiej instancji nie może bezkrytycznie przyjmować dowolnych twierdzeń o wartości przedmiotu zaskarżenia i powinien wezwać stronę do uzupełnienia kasacji przez skonkretyzowanie tej wartości, a dopiero następnie ocenić ją z punktu widzenia dopuszczalności kasacji. W rezultacie sąd, do którego wniesiono kasację jest zobowiązany do kontroli jej dopuszczalności, w związku z czym może z urzędu sprawdzić podaną wartość przedmiotu zaskarżenia. A zatem wskazana w kasacji wartość przedmiotu zaskarżenia podlega w uzasadnionych przypadkach kontroli i sprawdzeniu (weryfikacji) przez sąd drugiej instancji na pod- stawie art. 25 k.p.c., który bada, czy jej oznaczenie nastąpiło według reguł określo- nych w art. 19 - 24 k.p.c. Skarżący zarzuca w zażaleniu, że skarga kasacyjna nie była dotknięta bra- kiem formalnym, bowiem zawierała wskazanie wartości przedmiotu zaskarżenia, a Sąd Apelacyjny podjął czynności badania tej wartości, a zatem czynności w trybie art. 25 k.p.c. Ze stanowiskiem tym nie można się zgodzić. Zgodnie z art. 3982 § 1 k.p.c. skarga kasacyjna nie przysługuje w sprawach o prawa majątkowe z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, w których wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż dziesięć tysięcy złotych. Sąd, do którego wniesiona zostaje skarga, zobowiązany jest do kontroli jej dopuszczalności, co wynika jednoznacznie z art. 3986 § 2 k.p.c., który nakazuje odrzucenie skargi kasacyjnej z powodu jej niedopusz- czalności. Przepis ten ma charakter bezwzględny i wyklucza dowolność przy ozna- czeniu wartości przedmiotu zaskarżenia, a więc wyklucza określenie tej wartości w taki sposób, aby uzyskać możliwość skorzystania ze skargi kasacyjnej - w całkowi- tym oderwaniu od przedmiotu zaskarżenia. Stąd też obowiązek wskazania w postę- powaniu kasacyjnym wartości przedmiotu zaskarżenia nie może ograniczać się jedy- nie do wskazania kwoty przekraczającej kwotę decydującą o dopuszczalności skargi, 4 lecz powinien być rozumiany jako zobowiązanie do wykazania podstaw, na których opiera się wyliczenie. Wskazana przez stronę w skardze kasacyjnej wartość przed- miotu zaskarżenia, która prima facie nie ma oparcia w obiektywnych kryteriach doty- czących sposobu jej obliczenia, stanowi w istocie pozorne wypełnienie zobowiązania wynikającego z art. 3894 § 2 k.p.c. Oznacza to, iż skarga taka jest dotknięta brakiem formalnym, podlegającym uzupełnieniu na wezwanie przewodniczącego w trybie art. 130 § 1 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c. Zatem na tym etapie postępowania zo- bowiązanie do przedstawienia sposobu wyliczenia wartości przedmiotu zaskarżenia nie jest jeszcze sprawdzeniem tej wartości w oparciu o przepis art. 25 k.p.c. w związku z art. 3986 § 2 k.p.c., ale wezwaniem do uzupełnienia braku formalnego skargi. Dopiero przedstawienie sposobu obliczenia tej wartości umożliwia jej spraw- dzenie we wskazanym wyżej trybie. W konsekwencji skarga kasacyjna podlega od- rzuceniu, jeżeli mimo wezwania sądu do podania podstawy i sposobu wyliczenia wartości przedmiotu zaskarżenia, strona sposobu tego nie wskazuje bądź wskazuje go niewłaściwie (pozornie), w oderwaniu od obiektywnego kryterium i podstaw, na których winno być oparte obliczenie oraz nieadekwatnie do przedmiotu zaskarżenia skargą kasacyjną (tak również między innymi w postanowieniach Sądu Najwyższego z dnia 19 marca 1999 r., I PKN 6/99, niepublikowane; z dnia 13 maja 2005 r., II UZ 25/05, OSNP 2005 nr 23, poz. 383; z dnia 27 lutego 2007 r., II UZ 67/06, niepubliko- wane oraz z dnia 23 listopada 2007 r., II UZ 30/07, OSNP 2008 nr 3 - 4 poz. 54). W rozpoznawanej sprawie pełnomocnik skarżącego wskazał wartość przed- miotu zaskarżenia, która prima facie nie ma oparcia w obiektywnych kryteriach doty- czących sposobu jej obliczenia, co zresztą potwierdzone zostało w jego piśmie pro- cesowym, będącym odpowiedzią na wezwanie Sądu Apelacyjnego. Wezwanie to dotyczyło przedstawienia sposobu wyliczenia tej wartości, a więc stanowiło wezwa- nie do uzupełniania braku formalnego skargi w rozumieniu przedstawionym wyżej. Odmowa przedstawienia takiego wyliczenia stanowiła zatem nieuzupełnienie braku formalnego skargi i w związku z tym jej odrzucenie znajdowało oparcie w przepisie art. 3986 § 2 k.p.c. Mając na uwadze powyższe Sąd Najwyższy na mocy art. 39814 k.p.c. w związku z art. 3941 § 3 k.p.c. orzekł jak w sentencji. ========================================