II UZ 61/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa rozpoczęła się od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) z 20 czerwca 2022 r., którą odmówiono wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowienia z 22 kwietnia 2022 r. Postanowieniem tym ZUS odmówił spółce T. sp. z o.o. wydania uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy, powołując się na brak ważnego interesu strony. Spółka wniosła odwołanie od decyzji ZUS. Sąd Okręgowy w Olsztynie oddalił to odwołanie, uznając, że ZUS prawidłowo odmówił wszczęcia postępowania, a właściwą formą rozstrzygnięcia była decyzja, od której przysługuje odwołanie do sądu. Sąd Okręgowy powołał się na art. 83b ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz uchwałę SN I UZP 3/10. Sąd Apelacyjny w Białymstoku uchylił wyrok Sądu Okręgowego i poprzedzającą go decyzję, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania organowi rentowemu. Sąd Apelacyjny uznał, że odmowa wydania uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy powinna być rozstrzygnięta postanowieniem, a nie decyzją, ponieważ nie jest to postanowienie kończące postępowanie w sprawie w rozumieniu art. 83b ust. 1 ustawy systemowej. Sąd Najwyższy, rozpoznając zażalenie ZUS, uchylił wyrok Sądu Apelacyjnego. Sąd Najwyższy podkreślił, że kontrola w postępowaniu zażaleniowym ma charakter formalny i skupia się na przesłankach uchylenia orzeczenia sądu pierwszej instancji. Stwierdził, że Sąd Apelacyjny błędnie zinterpretował przepisy dotyczące formy rozstrzygnięcia o odmowie wszczęcia postępowania (art. 61a § 1 k.p.a.) i jego konsekwencje dla drogi odwoławczej. Zgodnie z art. 83b ustawy systemowej, jeśli przepisy k.p.a. przewidują postanowienie kończące postępowanie, ZUS wydaje decyzję. Sąd Najwyższy uznał, że postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania jest postanowieniem kończącym postępowanie, a zatem ZUS słusznie wydał decyzję. Sąd Najwyższy stwierdził, że Sąd Apelacyjny nie wykazał przesłanek z art. 386 § 2 lub § 4 k.p.c. do uchylenia wyroku Sądu Okręgowego i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi rentowemu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących formy rozstrzygnięć ZUS (decyzja vs. postanowienie) w sprawach o stwierdzenie nieważności i odmowę wydania odpisów z akt, a także zakres kontroli Sądu Najwyższego w postępowaniu zażaleniowym.
Dotyczy specyficznej procedury administracyjnej i sądowej w sprawach ubezpieczeń społecznych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy odmowa wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowienia o odmowie wydania uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy powinna być wydana w formie decyzji czy postanowienia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Odmowa wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowienia, na które służy zażalenie, jest postanowieniem kończącym postępowanie w sprawie, a zgodnie z art. 83b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, w takich przypadkach ZUS wydaje decyzję.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności jest postanowieniem kończącym postępowanie. W związku z tym, na mocy art. 83b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, organ rentowy powinien wydać w tej sprawie decyzję, a nie postanowienie, co otwiera drogę do kontroli sądowej.
Czy Sąd Apelacyjny prawidłowo uchylił wyrok Sądu Okręgowego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi rentowemu na podstawie art. 477^14a k.p.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, Sąd Apelacyjny nie wykazał przesłanek z art. 386 § 2 lub § 4 k.p.c. do uchylenia wyroku Sądu Okręgowego i zastosowania art. 477^14a k.p.c.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że Sąd Apelacyjny ograniczył się do rozważań dotyczących formy rozstrzygnięcia, nie wykazując, że Sąd Okręgowy nie rozpoznał istoty sprawy lub zaszła inna przesłanka z art. 386 § 2 lub § 4 k.p.c. Zastosowanie art. 477^14a k.p.c. wymaga spełnienia tych warunków.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| T. sp. z o.o. w O. | spółka | wnioskodawca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Olsztynie | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (23)
Główne
k.p.a. art. 61a § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
ustawa systemowa art. 83a § ust. 2
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
ustawa systemowa art. 83b § ust. 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
k.p.c. art. 477 § 14a
Kodeks postępowania cywilnego
Pomocnicze
k.p.a. art. 73 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 74 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 126
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 156 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 61
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 61 § § 5
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 157 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
ustawa systemowa art. 83b
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
ustawa systemowa art. 83
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
ustawa systemowa art. 83 § ust. 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
ustawa systemowa art. 83 § ust. 2
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
k.p.c. art. 386 § § 4
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 386 § § 6
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 394 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 394 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Kontrola formalna, skupiająca się na przesłankach uchylenia orzeczenia sądu pierwszej instancji.
k.p.c. art. 386 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 476 § § 4
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398 § 15
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 394 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zastosowanie w związku z art. 398^15 § 1 k.p.c.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd Apelacyjny błędnie zinterpretował przepisy dotyczące formy rozstrzygnięcia o odmowie wszczęcia postępowania. • Zastosowanie art. 477^14a k.p.c. wymaga spełnienia przesłanek z art. 386 § 2 lub § 4 k.p.c., które nie zostały wykazane. • Odmowa wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności jest postanowieniem kończącym postępowanie, a zatem ZUS powinien wydać decyzję.
Odrzucone argumenty
Argumenty Sądu Apelacyjnego dotyczące formy rozstrzygnięcia i dopuszczalności drogi odwoławczej. • Przekonanie Sądu Apelacyjnego o konieczności uchylenia wyroku Sądu Okręgowego i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi rentowemu.
Godne uwagi sformułowania
kontrola dokonywana w ramach tego środka powinna mieć charakter formalny, skupiający się na przesłankach uchylenia orzeczenia sądu pierwszej instancji, bez wkraczania w kompetencje sądu in merito • art. 477^14a k.p.c. nie ma samodzielnego bytu i jego zastosowanie wymaga w pierwszej kolejności spełnienia warunków z art. 386 § 2 lub § 4 k.p.c. • Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji wraz z poprzedzającą go decyzją i przekazanie sprawy do rozpoznania organowi rentowemu ograniczone jest jednak do wyjątkowych przypadków • Sprawa ma więc charakter wyłącznie formalny.
Skład orzekający
Jolanta Frańczak
przewodniczący
Halina Kiryło
sprawozdawca
Maciej Pacuda
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących formy rozstrzygnięć ZUS (decyzja vs. postanowienie) w sprawach o stwierdzenie nieważności i odmowę wydania odpisów z akt, a także zakres kontroli Sądu Najwyższego w postępowaniu zażaleniowym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej procedury administracyjnej i sądowej w sprawach ubezpieczeń społecznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy proceduralnych zawiłości postępowania przed ZUS i sądami, co jest kluczowe dla praktyków prawa ubezpieczeń społecznych. Pokazuje, jak ważne są formalne aspekty rozstrzygnięć.
“ZUS wydał decyzję zamiast postanowienia? Sąd Najwyższy wyjaśnia, kiedy to błąd.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.