II UZ 6/12

Sygn. akt II UZ 6/12 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 4 kwietnia 2012 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Jerzy Kuźniar (przewodniczący) 
SSN Bogusław Cudowski 
SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec (sprawozdawca) 
 
w sprawie z wniosku M. O. 
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych  
o wznowienie postępowania oraz wniosku o przywrócenie terminu do złożenia 
skargi o wznowienie postępowania, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń 
Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 4 kwietnia 2012 r., 
zażalenia wnioskodawcy na postanowienie Sądu Apelacyjnego  
z dnia 30 listopada 2011 r.,  
 
 
I. oddala zażalenie, 
II. 
przyznaje 
adw. 
E. 
H. 
od Skarbu Państwa 
(Sądu 
Apelacyjnego w Poznaniu) tytułem kosztów pomocy prawnej 
udzielonej z urzędu w postępowaniu zażaleniowym kwotę 120 
(sto dwadzieścia) zł powiększoną o obowiązującą stawkę 
podatku od towarów i usług. 
 
UZASADNIENIE 
 
Postanowieniem z dnia 30 listopada 2011 r. Sąd Apelacyjny oddalił wniosek 
M. O. o przywrócenie terminu do złożenia skargi o wznowienie postępowania (pkt 
1) oraz odrzucił skargę z dnia 10 listopada 2011 r. o wznowienie postępowania 

 
 
2 
zakończonego prawomocnym wyrokiem tego Sądu z dnia 23 czerwca 2005 r. (pkt 
2). 
W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że zaskarżony wyrok jest 
prawomocny, gdyż Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 20 czerwca 2006 r. 
odmówił przyjęcia do rozpoznania wniesionej od niego skargi kasacyjnej. 
Wnioskodawca jako podstawy skargi o wznowienie postępowania wskazał 
pozbawienie możności działania i brak należytej reprezentacji, a zatem przesłanki 
określone w art. 408 k.p.c. i umożliwiające wystąpienie ze skargą po upływie pięciu 
lat od uprawomocnienia się wyroku. Uzasadniało to w pierwszej kolejności 
zbadanie, 
czy 
istnieją 
podstawy 
do 
uwzględnienia 
zgłoszonego 
przez 
wnioskodawcę wniosku o przywrócenie trzymiesięcznego terminu do wniesienia 
skargi przewidzianego w art. 407 § 1 k.p.c. W ocenie Sądu Apelacyjnego, skarżący 
o treści zaskarżonego skargą wyroku dowiedział się najpóźniej w dniu złożenia 
skargi kasacyjnej, tj. 24 października 2005 r. i nie wykazał, aby nie dochował 
terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania bez swej winy w 
rozumieniu art. 168 § 1 k.p.c. Z przedstawionej przez wnioskodawcę dokumentacji 
medycznej wynika co prawda, że jest on osobą schorowaną i często przebywa w 
leczeniu szpitalnym, jednakże pomiędzy okresami leczenia szpitalnego są dłuższe 
okresy przerw, w których wnioskodawca miał możliwość zadbania o swoje interesy 
procesowe, a pomimo dolegliwości związanych ze zdrowiem psychicznym posiada 
pełną zdolność do czynności prawnych. W konsekwencji skarga wniesiona po 
upływie przepisanego terminu podlega odrzuceniu z mocy art. 410 § 1 k.p.c. 
W zażaleniu na powyższe postanowienie wnioskodawca zaskarżył je w 
części dotyczącej odrzucenia skargi (pkt 2), wnosząc o jego uchylenie oraz - na 
podstawie art. 380 w związku z art. 39821 k.p.c. - rozpoznanie i zmianę poprzez 
uwzględnienie wniosku - postanowienia w przedmiocie oddalenia wniosku o 
przywrócenie terminu do wniesienia skargi (pkt 1), które to postanowienie 
niewątpliwie miało wpływ na wynik sprawy. 
Postanowieniu o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania skarżący 
zarzucił naruszenie art. 410 § 1 k.p.c., poprzez błędne przyjęcie, że zachodzą 
przewidziane w nim przesłanki, a w konsekwencji jego zastosowanie, powodujące 
odrzucenie skargi. 

 
 
3 
Postanowieniu o oddalenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia 
skargi o wznowienie postępowania zarzucono naruszenie art. 168 § 1 w związku z 
art. 233 k.p.c. polegające na przekroczeniu granic swobodnej oceny dowodów 
przez sprzeczne z zasadami logiki oraz normami społecznymi uznanie, iż 
wnioskodawca, będąc osobą schorowaną fizycznie oraz cierpiącą na dolegliwości 
psychiczne, ponosi winę za przekroczenie ustawowego terminu z art. 407 § 1 k.p.c. 
do wniesienia skargi o wznowienie postępowania. 
W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że wnioskodawca cierpi na szereg 
schorzeń (w tym o podłożu psychiatrycznym powodujących trudności z 
rozeznaniem i zrozumieniem przez niego aktualnej sytuacji), co stanowiło jedyną 
przyczynę zwłoki w złożeniu skargi o wznowienie postępowania. Jak wynika z 
przedłożonej do akt sprawy i niekwestionowanej przez Sąd Apelacyjny 
dokumentacji medycznej, stan zdrowia skarżącego również w okresach pobytu w 
domu był bardzo ciężki i uniemożliwiał mu podjęcie działań w celu ochrony jego 
prawnych interesów osobiście oraz z pomocą innych osób. W ocenie skarżącego, 
Sąd Apelacyjny przekroczył granice swobodnej oceny dowodów uznając, że 
skarżący, przy dolegliwościach czasem wręcz uniemożliwiających normalną 
egzystencję, miał fizyczną możliwość podjęcia prawnych działań w celu ochrony 
swoich interesów, a nadto art. 169 § 2 k.p.c. nakłada na stronę jedynie obowiązek 
uprawdopodobnienia 
okoliczności 
uzasadniających 
wniosek, 
a 
nie 
ich 
udowodnienie. 
 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje. 
 
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. 
Dla dokonania oceny prawidłowości orzeczenia w zakresie odrzucenia skargi 
o wznowienie postępowania istotna jest ocena trafności rozpoznania wniosku o 
przywrócenie terminu do dokonania tej czynności.  
Stosownie do art. 168 § 1 zdanie pierwsze k.p.c., jeżeli strona nie dokonała 
w terminie czynności procesowej bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi 
przywrócenie terminu. W judykaturze Sądu Najwyższego przyjmuje się, że przepis 
ten nie może być interpretowany w sposób rozszerzający, gdyż jest zasadą, że 

 
 
4 
czynności procesowe powinny być dokonywane w terminie. O braku winy strony 
można zatem mówić tylko wtedy, gdy istniała jakaś przyczyna, która spowodowała 
uchybienie terminowi. Przyczyna taka zachodzi wówczas, gdy dokonanie czynności 
w ogóle (w sensie obiektywnym) było wykluczone, jak również w takich 
przypadkach, w których w danych okolicznościach nie można było oczekiwać od 
strony, by zachowała dany termin procesowy. Inaczej rzecz ujmując, brak winy w 
uchybieniu terminowi powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich 
okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik 
staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy i 
przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim 
niedbalstwem. Z tego względu w każdym przypadku przy ocenie braku winy, jako 
przesłanki przywrócenia terminu uchybionego przez stronę dotkniętą nawet ciężkim 
schorzeniem, należy uwzględniać wymaganie dołożenia należytej staranności 
człowieka przejawiającego dbałość o swe własne życiowo ważne sprawy. Choroba 
lub 
schorzenie, 
nawet 
przewlekłe, 
może 
być 
uznana 
za 
okoliczność 
usprawiedliwiającą niezachowanie terminu tylko wówczas, gdy rzeczywiście 
uniemożliwia podjęcie czynności procesowych, choćby przy pomocy osób trzecich. 
Natomiast odczuwane przez stronę dolegliwości lub okresowe zaostrzenia 
przewlekłego schorzenia nie mogą być potraktowane same w sobie jako przyczyna 
usprawiedliwiająca bezczynność strony (por. np. postanowienia z dnia 11 maja 
2006 r., I UZ 7/06, niepublikowane; z dnia 29 maja 2007 r., II UZ 9/07, LEX nr 
532124; z dnia 11 lipca 2007 r., III PZ 3/07, LEX nr 966813; z dnia 11 grudnia 
2008 r., IV CZ 102/08, LEX nr 477573; z dnia 5 maja 2009 r., I UO 3/08, OSNP 
2011 nr 1-2, poz. 23 i orzeczenia w nich powołane). 
W myśl art. 169 k.p.c. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się 
do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu tygodnia od czasu 
ustania przyczyny uchybienia terminu (§ 1), przy czym w piśmie tym należy 
uprawdopodobnić okoliczności uzasadniające wniosek (§ 2). Ocena czy nastąpiło 
uprawdopodobnienie, o którym stanowi art. 169 § 2 k.p.c., należy do sądu 
rozpatrującego wniosek. Chociaż uprawdopodobnienie jest wyjątkiem od reguły 
formalnego przeprowadzenia dowodu, działającym na korzyść strony powołującej 
się na określony fakt, to jednak nie oznacza to, że może ono opierać się tylko na 

 
 
5 
samych 
twierdzeniach 
strony. 
Odróżnienie 
aktu 
uprawdopodobnienia 
od 
przeprowadzenia dowodu polega między innymi na tym, że uprawdopodobnienie 
przeprowadza się za pomocą środków nieskrępowanych wymaganiami stawianymi 
co do formy przez przepisy Kodeksu postępowania cywilnego, jednakże samo 
uprawdopodobnienie nie jest wystarczającą podstawą do uwzględnienia wniosku. 
W 
orzecznictwie 
Sądu 
Najwyższego 
przyjmuje 
się, 
że 
okoliczności 
uprawdopodobnione przez stronę mogą stanowić podstawę do uwzględnienia 
wniosku dopiero wówczas, gdy ich ocena, dokonana przez sąd, wskazuje, że 
strona nie dokonała czynności w terminie bez swojej winy w rozumieniu art. 168 § 1 
k.p.c. Przekonanie sądu o przynajmniej prawdopodobieństwie zaistnienia faktów, 
na które powołuje się strona domagająca się przywrócenia terminu, powinno 
opierać się na obiektywnych przesłankach, wynikających z przytoczonych we 
wniosku twierdzeń (por. między innymi postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 26 
listopada 1996 r., II CKN 23/96, z dnia 13 października 2005 r., IV CZ 91/05, z dnia 
12 maja 2006 r., V CZ 29/06 i z dnia 19 maja 2006 r., III CZ 28/06, niepublikowane). 
Sąd Apelacyjny trafnie ocenił okoliczności przywołane przez skarżącego we 
wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania, 
uznając, że nie ma podstaw do zastosowania art. 168 § 1 k.p.c. Z załączonej przez 
skarżącego dokumentacji medycznej oraz zaświadczeń lekarskich nie wynika, aby 
w całym okresie od dowiedzenia się o wyroku (co - jak przyjął Sąd drugiej instancji - 
nastąpiło w dniu 24 października 2005 r.) do daty wystąpienia ze skargą 
(10 listopada 2011 r.), a więc przez okres ponad 6 lat, stan zdrowia skarżącego nie 
pozwalał mu na dokonanie tej czynności procesowej, chociażby przy pomocy osób 
trzecich. Okoliczności tej nie uprawdopodabnia również zaświadczeniem z dnia 21 
października 2011 r. wystawione przez psychiatryczny zakład opieki zdrowotnej, z 
którego wynika, że pod opieką poradni zdrowia psychicznego skarżący pozostaje 
dopiero od dnia 1 kwietnia 2011 r. 
 
Z powyższych względów zażalenie podlega oddaleniu na podstawie 
art. 39814 w związku z art. 3941 § 3 k.p.c.