II UZ 57/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy oddalił zażalenie ZUS na odrzucenie skargi kasacyjnej z powodu zbyt niskiej wartości przedmiotu sporu, potwierdzając, że sprawy dotyczące ustalenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne, nawet wynikające z art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, podlegają ogólnym zasadom dopuszczalności skargi kasacyjnej.
Sąd Apelacyjny odrzucił skargę kasacyjną ZUS z powodu zbyt niskiej wartości przedmiotu sporu (1.000,37 zł). ZUS w zażaleniu argumentował, że skarga jest dopuszczalna niezależnie od wartości, ponieważ dotyczy objęcia obowiązkiem ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego na podstawie art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Sąd Najwyższy uznał, że sprawa nie należy do wyjątków od ogólnych zasad dopuszczalności skargi kasacyjnej i oddalił zażalenie, podkreślając, że spór dotyczy ustalenia podstawy wymiaru składek, a nie samego obowiązku ubezpieczenia.
Sprawa dotyczyła zażalenia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na postanowienie Sądu Apelacyjnego, który odrzucił skargę kasacyjną ZUS z powodu zbyt niskiej wartości przedmiotu zaskarżenia, wynoszącej 1.000,37 zł. ZUS argumentował, że skarga kasacyjna jest dopuszczalna bez względu na wartość przedmiotu sporu, ponieważ dotyczy objęcia obowiązkiem ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego, powołując się na art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Przepis ten rozszerza pojęcie pracownika na osoby wykonujące pracę na rzecz własnego pracodawcy na podstawie umów cywilnoprawnych. Sąd Najwyższy, analizując sprawę, stwierdził, że nie należy ona do kategorii spraw wymienionych w art. 398^2 § 1 zdanie drugie k.p.c., dla których dopuszczalność skargi kasacyjnej jest szersza. Podkreślono, że przedmiotem sporu było ustalenie podstawy wymiaru składek, a nie samego obowiązku ubezpieczenia. Sąd Najwyższy przywołał ugruntowane orzecznictwo, zgodnie z którym sprawy o opłacenie przez pracodawcę składki w wysokości równej obciążeniu umowy o pracę i zlecenia lub dzieła wykonywanego na rzecz tego pracodawcy dotyczą składki, a przedmiotem postępowania jest jedynie ustalenie właściwej kwoty jej podstawy wymiaru. W związku z tym, że wartość przedmiotu zaskarżenia była niższa niż 10.000 zł, Sąd Najwyższy oddalił zażalenie ZUS i zasądził zwrot kosztów postępowania zażaleniowego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Nie, skarga kasacyjna w takiej sprawie nie jest dopuszczalna niezależnie od wartości przedmiotu zaskarżenia, jeśli przedmiotem sporu jest ustalenie podstawy wymiaru składek.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że sprawa nie należy do kategorii spraw wymienionych w art. 398^2 § 1 zdanie drugie k.p.c., dla których dopuszczalność skargi kasacyjnej jest szersza. Podkreślono, że przedmiotem sporu było ustalenie podstawy wymiaru składek, a nie samego obowiązku ubezpieczenia, co czyni ją podlegającą ogólnym zasadom dopuszczalności skargi kasacyjnej związanym z wartością przedmiotu sporu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalenie zażalenia
Strona wygrywająca
[...] Stowarzyszenia [...] O.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| [...] Stowarzyszenia [...] O. | instytucja | wnioskodawca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. | instytucja | organ rentowy |
| C. Sp. z o.o. Ośrodek [...] Z. | spółka | zainteresowany |
| M. D.-S. | osoba_fizyczna | zainteresowany |
Przepisy (8)
Główne
u.s.u.s. art. 8 § ust. 2a
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Konstrukcja uznająca osobę wykonującą pracę na rzecz własnego pracodawcy za jego pracownika, rozszerzająca pojęcie pracownika na jego dalszą aktywność w ramach umowy cywilnoprawnej, jeżeli w jej ramach świadczy pracę na rzecz swojego pracodawcy.
Pomocnicze
k.p.c. art. 398^6 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398^2 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
u.s.u.s. art. 4 § pkt 2 lit. a
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
k.p.c. art. 398^14
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 394^1 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 98 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
u.ś.o.z. art. 81 § ust. 1
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sprawa nie należy do spraw wymienionych w art. 398^2 § 1 zd. drugie k.p.c., dla których dopuszczalność skargi kasacyjnej jest szersza. Przedmiotem sporu było ustalenie podstawy wymiaru składek, a nie samego obowiązku ubezpieczenia. Wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa od 10.000 zł.
Odrzucone argumenty
Skarga kasacyjna jest dopuszczalna bez względu na wartość przedmiotu zaskarżenia, gdyż została wniesiona w sprawie o objęcie obowiązkiem ubezpieczenia społecznego oraz ubezpieczeniem zdrowotnym na podstawie art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
Godne uwagi sformułowania
Określenie jej przedmiotu jako kwestii podstawy wymiaru składek narusza art. 8 ust. 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. W sytuacjach, do których odnosi się art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, mamy do czynienia z jednym, szeroko ujętym pracowniczym tytułem obowiązkowego podlegania ubezpieczeniom społecznym. Przedmiot sporu stanowiło wyjaśnienie czy ustalony stan faktyczny jest objęty hipotezą i dyspozycją art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i czy wobec tego należy dokonać przypisu składek, a takie określenie przedmiotu sporu w ocenie skarżącego jednoznacznie należy zakwalifikować jako ustalenie obowiązku ubezpieczenia społecznego. Sprawa, w której wniesiono skargę kasacyjną nie należy do spraw wymienionych w art. 398^2 § 1 zdanie drugie k.p.c. Przedmiot sporu wynika z przyjętej w art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych konstrukcji uznania osoby wykonującej pracę na rzecz własnego pracodawcy za jego pracownika, wykładanej w dotychczasowym orzecznictwie Sądu Najwyższego ze względu na gwarancyjny cel opłacania składek na ubezpieczenie społeczne. Umowy cywilnoprawne wymienione w art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, ze względu na posłużenie się szerokim pojęciem „pracownika” pochłania łączący pracodawcę z pracownikiem stosunek pracy; nie stanowią samodzielnych tytułów obowiązkowego podlegania ubezpieczeniom społecznym pracownika. Ugruntowany jest w związku tym pogląd, że sprawa o opłacenie przez pracodawcę składki w wysokości równej obciążeniu umowy o pracę i zlecenia lub dzieła wykonywanego na rzecz tego pracodawcy dotyczy składki, gdyż przedmiotem postępowania jest jedynie ustalenie właściwej kwoty jej podstawy wymiaru.
Skład orzekający
Zbigniew Myszka
przewodniczący
Beata Gudowska
sprawozdawca
Krzysztof Staryk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Dopuszczalność skargi kasacyjnej w sprawach dotyczących ustalenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, w kontekście stosowania art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zastosowania art. 8 ust. 2a u.s.u.s. i wartości przedmiotu sporu poniżej progu ustawowego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Orzeczenie jest interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie ubezpieczeń społecznych i postępowaniu cywilnym, ponieważ precyzuje zasady dopuszczalności skargi kasacyjnej w kontekście specyficznych przepisów dotyczących składek.
“Kiedy ZUS nie może zaskarżyć decyzji? Sąd Najwyższy o dopuszczalności skargi kasacyjnej.”
Dane finansowe
WPS: 1000,37 PLN
zwrot kosztów postępowania zażaleniowego: 120 PLN
Sektor
ubezpieczenia
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt II UZ 57/15 POSTANOWIENIE Dnia 15 marca 2016 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Zbigniew Myszka (przewodniczący) SSN Beata Gudowska (sprawozdawca) SSN Krzysztof Staryk w sprawie z wniosku […] Stowarzyszenia […] z […] O. z/s w W. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w W. z udziałem zainteresowanych C. Sp. z o.o. Ośrodek […] Z. z/s w W. i M. D.-S. o ubezpieczenie społeczne, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 15 marca 2016 r., zażalenia organu rentowego na postanowienie Sądu Apelacyjnego w […]. z dnia 1 lipca 2015 r., sygn. akt III AUa […], 1. oddala zażalenie, 2. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Oddział w W. na rzecz […] Stowarzyszenia […] "O." w W. kwotę 120 zł (sto dwadzieścia) tytułem zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego. UZASADNIENIE W sprawie z wniosku […] Stowarzyszenia Pomocy Dzieciom i Młodzieży „O.” w W. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych, Oddział w W., przy udziale zainteresowanych C. , Spółki z o.o. - Ośrodka […] w W. i M. D.-S., postanowieniem z dnia 1 lipca 2015 r. Sąd Apelacyjny w […] odrzucił skargę kasacyjną Zakładu Ubezpieczeń Społecznych od wyroku tego Sądu z dnia 6 marca 2015 r. ze względu na zbyt niską wartość przedmiotu zaskarżenia. Została ona oznaczona przez skarżącego jako różnica między kwotą składek należnych i opłaconych, wynosząca 1.000,37 zł. W zażaleniu organ ubezpieczeń społecznych, nie kwestionując tej wartości, zarzucił naruszenie art. 398 6 § 2 i art. 398 2 § 1 k.p.c., podnosząc, że skarga kasacyjna jest dopuszczalna bez względu na wartość przedmiotu zaskarżenia, gdyż została wniesiona w sprawie o objęcie obowiązkiem ubezpieczenia społecznego oraz ubezpieczeniem zdrowotnym. Określenie jej przedmiotu jako kwestii podstawy wymiaru składek narusza art. 8 ust. 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz.U. 2015 r., poz. 121 ze zm.). W szczególności skarżący wskazał, że w sytuacjach, do których odnosi się art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, mamy do czynienia z jednym, szeroko ujętym pracowniczym tytułem obowiązkowego podlegania ubezpieczeniom społecznym. Płatnikiem składek, w myśl art. 4 pkt 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, jest pracodawca, zobowiązany uwzględniać w podstawie wymiaru składek za swoich pracowników także przychody uzyskiwane przez nich z tytułu umów cywilnoprawnych, o ile prace w ramach tych umów wykonują w warunkach objętych dyspozycją tego przepisu. Niemniej przedmiot sporu stanowiło wyjaśnienie czy ustalony stan faktyczny jest objęty hipotezą i dyspozycją art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i czy wobec tego należy dokonać przypisu składek, a takie określenie przedmiotu sporu w ocenie skarżącego jednoznacznie należy zakwalifikować jako ustalenie obowiązku ubezpieczenia społecznego. W odpowiedzi na zażalenie […] Stowarzyszenie […] wniosło o jego oddalenie. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Sprawa, w której wniesiono skargę kasacyjną nie należy do spraw wymienionych w art. 398 2 § 1 zdanie drugie k.p.c. Zapoczątkowana została odwołaniem od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydanej na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 8 ust. 2a, art. 18 ust. 1 i 1a i art. 20 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz art. 81 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych w przedmiocie określenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne M. D. – S., podlegającej ubezpieczeniom jako pracownik u płatnika składek Stowarzyszenia „O.”, z uwzględnieniem przychodu uzyskanego z tytułu wykonywania umów cywilnoprawnych zawartych ze spółką C. a wykonywanych na rzecz pracodawcy. Przedmiot sporu wynika z przyjętej w art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych konstrukcji uznania osoby wykonującej pracę na rzecz własnego pracodawcy za jego pracownika, wykładanej w dotychczasowym orzecznictwie Sądu Najwyższego ze względu na gwarancyjny cel opłacania składek na ubezpieczenie społeczne. Uznaje się, że w tym przepisie pojęcie pracownika jest rozszerzone na jego dalszą aktywność w ramach umowy cywilnoprawnej, jeżeli w jej ramach świadczy pracę na rzecz swojego pracodawcy. Także więc w zakresie tej sfery aktywności uznawany jest - na potrzeby ubezpieczeń społecznych - za pracownika tego właśnie pracodawcy i płatnikiem składek z tego tytułu jest pracodawca (art. 4 pkt 2 lit. a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych; por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 2 września 2009 r., II UZP 6/09, OSNP 2010 nr 3-4, poz. 46 oraz wyroki z dnia 22 lutego 2010 r., I UK 259/09, niepubl., z dnia 11 maja 2012 r., I UK 5/12, OSNP 2013 nr 9-10, poz. 117, z dnia 18 października 2011 r., III UK 22/11, OSNP 2012 nr 21-22, poz. 266, z dnia 18 marca 2014 r., II UK 449/13, niepubl. i z dnia 3 kwietnia 2014 r., akt II UK 399/13, niepubl.). Umowy cywilnoprawne wymienione w art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, ze względu na posłużenie się szerokim pojęciem „pracownika” pochłania łączący pracodawcę z pracownikiem stosunek pracy; nie stanowią samodzielnych tytułów obowiązkowego podlegania ubezpieczeniom społecznym pracownika (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 3 kwietnia 2014 r., II UK 399/13, niepubl. i z dnia 6 lutego 2014 r., II UK 279/13, niepubl.). Osoba wykonującą pracę na rzecz swego pracodawcy na podstawie umów cywilnych podlega obowiązkowo ubezpieczeniu społecznemu jako pracownik i na tym kwestia jej ubezpieczenia się wyczerpuje (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 13 marca 1997 r., I PKN 43/97, OSNAPiUS 1997 nr 24, poz. 494, z dnia 3 kwietnia 2014 r., II UK 399/13, niepubl. i z dnia 6 lutego 2014 r., II UK 279/13, niepubl.). Ugruntowany jest w związku tym pogląd, że sprawa o opłacenie przez pracodawcę składki w wysokości równej obciążeniu umowy o pracę i zlecenia lub dzieła wykonywanego na rzecz tego pracodawcy dotyczy składki, gdyż przedmiotem postępowania jest jedynie ustalenie właściwej kwoty jej podstawy wymiaru (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 21 kwietnia 2015 r., II UZ 8/15, niepubl., z dnia 19 sierpnia 2015 r., II UZ 14/15, niepubl.). Uwzględniając, że w sprawie objętej zażaleniem wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa od 10.000 zł, Sąd Najwyższy oddalił zażalenie, jak w sentencji (art. 398 14 w związku z art. 394 1 § 3 k.p.c.). O kosztach postępowania zażaleniowego orzekł na podstawie art. 98 § 1 k.p.c. l.n
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI