II UZ 55/23Uchylenie wyroku ZUS nieprawidlowa interpretacja przepisu
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 3 października 2023 r. oddalił zażalenie J. M., Z. N. i J. Z. na wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 6 marca 2023 r. Sąd Apelacyjny uchylił wyrok Sądu Okręgowego w Bydgoszczy, który wcześniej uchylił decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o ustaleniu wysokości nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne oraz przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi rentowemu. Sąd Okręgowy uznał, że decyzja ZUS została wydana z rażącym naruszeniem przepisów o postępowaniu, ponieważ nie zawierała sposobu obliczenia składek ani informacji o tym, których pracowników dotyczy. Sąd Apelacyjny uznał jednak, że Sąd Okręgowy nie rozpoznał istoty sprawy, błędnie stosując przepis art. 477¹⁴ § 2¹ k.p.c. Sąd Najwyższy podzielił to stanowisko, podkreślając, że wspomniany przepis ma zastosowanie wyłącznie do decyzji nakładających na ubezpieczonego zobowiązanie, ustalających jego wymiar lub obniżających świadczenie, a płatnik składek nie posiada statusu 'ubezpieczonego' w rozumieniu tego przepisu. W związku z tym, Sąd Apelacyjny zasadnie uchylił wyrok Sądu Okręgowego na podstawie art. 386 § 4 k.p.c. Sąd Najwyższy oddalił zażalenie, zasądzając od odwołujących się solidarnie na rzecz ZUS kwotę 5400 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja i zakres stosowania art. 477¹⁴ § 2¹ k.p.c. w sprawach dotyczących składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, zwłaszcza w kontekście rozróżnienia między 'ubezpieczonym' a 'płatnikiem składek'.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z art. 477¹⁴ § 2¹ k.p.c. i może mieć ograniczone zastosowanie do innych przepisów proceduralnych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy przepis art. 477¹⁴ § 2¹ k.p.c. ma zastosowanie do decyzji organu rentowego ustalających wysokość zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne wobec płatnika składek?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepis art. 477¹⁴ § 2¹ k.p.c. nie ma zastosowania do decyzji organu rentowego ustalających wysokość zobowiązania z tytułu składek wobec płatnika składek, ponieważ płatnik składek nie posiada statusu 'ubezpieczonego' w rozumieniu tego przepisu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołując się na wcześniejsze orzecznictwo, w tym wyrok z dnia 19 maja 2022 r. (I USKP 130/21), wyjaśnił, że art. 477¹⁴ § 2¹ k.p.c. ma zastosowanie wyłącznie do decyzji nakładających na ubezpieczonego zobowiązanie, ustalających jego wymiar lub obniżających świadczenie. Płatnik składek, będący stroną w sprawie, nie jest 'ubezpieczonym' w rozumieniu tego przepisu, a zatem nie może być adresatem decyzji, o której mowa w tym przepisie. W związku z tym, Sąd Okręgowy błędnie zastosował ten przepis, co skutkowało nierozpoznaniem istoty sprawy.
Czy błędne zastosowanie przez Sąd Okręgowy przepisu art. 477¹⁴ § 2¹ k.p.c. stanowi podstawę do uchylenia jego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd Apelacyjny na podstawie art. 386 § 4 k.p.c. z powodu nierozpoznania istoty sprawy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, błędne zastosowanie przez Sąd pierwszej instancji przepisu art. 477¹⁴ § 2¹ k.p.c., skutkujące nierozpoznaniem istoty sprawy, stanowi podstawę do uchylenia jego wyroku przez sąd drugiej instancji.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy potwierdził, że pojęcie 'nierozpoznania istoty sprawy' obejmuje sytuacje, w których sąd pierwszej instancji wydaje orzeczenie, które nie odnosi się do przedmiotu sprawy lub zaniecha zbadania materialnej podstawy żądania z powodu bezpodstawnego przyjęcia przesłanki procesowej lub materialnoprawnej. W niniejszej sprawie, błędna wykładnia i zastosowanie art. 477¹⁴ § 2¹ k.p.c. przez Sąd Okręgowy doprowadziło do nierozpoznania istoty sprawy, co uzasadniało uchylenie jego wyroku przez Sąd Apelacyjny.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. M. | osoba_fizyczna | powód |
| Z. N. | osoba_fizyczna | powód |
| J. Z. | osoba_fizyczna | powód |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Bydgoszczy | instytucja | pozwany |
Przepisy (12)
Główne
k.p.c. art. 477¹⁴ § § 2¹
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis ten zezwala na uchylenie decyzji organu rentowego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi rentowemu, ale tylko w ściśle określonych sytuacjach: gdy decyzja nakłada na ubezpieczonego zobowiązanie, ustala jego wymiar lub obniża świadczenie, i została wydana z rażącym naruszeniem przepisów o postępowaniu. Kluczowe jest, że dotyczy to wyłącznie 'ubezpieczonego', a nie 'płatnika składek'.
Pomocnicze
k.p.c. art. 386 § § 4
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji może uchylić zaskarżony wyrok i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania, jeżeli istniała konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości.
k.p.c. art. 108 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji, uchylając wyrok sądu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania, pozostawia temu sądowi rozstrzygnięcie o kosztach instancji odwoławczej.
k.p.c. art. 98 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony.
k.p.c. art. 108 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd rozstrzyga o kosztach w każdym orzeczeniu kończącym sprawę w instancji.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
W postępowaniu apelacyjnym sąd drugiej instancji orzeka o kosztach sądowych w oparciu o zasady obowiązujące przy rozpoznawaniu sprawy w pierwszej instancji.
k.p.c. art. 398²¹
Kodeks postępowania cywilnego
Do kosztów związanych z wniesieniem i rozpoznaniem skargi kasacyjnej stosuje się odpowiednio przepisy o kosztach w sprawach wywiedzionych przed sądem pierwszej instancji.
k.p.c. art. 394 § ¹
Kodeks postępowania cywilnego
Zażalenie przysługuje na postanowienia sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie, a w innych przypadkach na postanowienia sądu pierwszej instancji, gdy ustawa szczególna tak stanowi.
k.p.c. art. 394 § ¹
Kodeks postępowania cywilnego
Zażalenie przysługuje na postanowienia sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie, a w innych przypadkach na postanowienia sądu pierwszej instancji, gdy ustawa szczególna tak stanowi.
k.p.c. art. 398¹⁴
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy oddala skargę kasacyjną, jeżeli zaskarżone orzeczenie narusza prawo lub uzasadnia oddalenie skargi kasacyjnej.
k.p.c. art. 476 § § 5
Kodeks postępowania cywilnego
Definicja 'ubezpieczonego' w kontekście spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych.
k.p.c. art. 477 § ¹¹
Kodeks postępowania cywilnego
Definicja stron postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd Apelacyjny prawidłowo uznał, że Sąd Okręgowy nie rozpoznał istoty sprawy z powodu błędnego zastosowania art. 477¹⁴ § 2¹ k.p.c. • Przepis art. 477¹⁴ § 2¹ k.p.c. nie ma zastosowania do płatników składek, a jedynie do ubezpieczonych. • Decyzja organu rentowego ustalająca wysokość zobowiązania z tytułu składek nie jest decyzją nakładającą na ubezpieczonego zobowiązanie w rozumieniu art. 477¹⁴ § 2¹ k.p.c.
Odrzucone argumenty
Sąd Okręgowy prawidłowo uchylił decyzję ZUS z powodu rażącego naruszenia przepisów postępowania. • Wyrok Sądu Okręgowego zawierał wystarczającą podstawę prawną. • Sąd Okręgowy rozpoznał istotę sprawy.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Najwyższy wskazał, iż art. 477¹⁴ § 2¹ k.p.c. w ujęciu przedmiotowym odnosi się do nieznacznej ilości spraw rozpoznawanych przez sądy ubezpieczeń społecznych. • Płatnik składek będący adresatem wydanej z urzędu decyzji w przedmiocie ustalenia istnienia bądź nieistnienia obowiązku ubezpieczenia w postępowaniu przed sądem ubezpieczeń społecznych nie ma statusu 'ubezpieczonego'. • Pojęcie 'nierozpoznania istoty sprawy' interpretowane jest jako wadliwość rozstrzygnięcia polegającą na wydaniu przez Sąd pierwszej instancji orzeczenia, które nie odnosi się do tego, co było przedmiotem sprawy, bądź na zaniechaniu zbadania materialnej podstawy żądania albo merytorycznych zarzutów strony z powodu bezpodstawnego przyjęcia, że istnieje przesłanka materialnoprawna lub procesowa unicestwiająca roszczenie.
Skład orzekający
Leszek Bielecki
przewodniczący
Robert Stefanicki
członek
Renata Żywicka
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja i zakres stosowania art. 477¹⁴ § 2¹ k.p.c. w sprawach dotyczących składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, zwłaszcza w kontekście rozróżnienia między 'ubezpieczonym' a 'płatnikiem składek'."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z art. 477¹⁴ § 2¹ k.p.c. i może mieć ograniczone zastosowanie do innych przepisów proceduralnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego przepisu proceduralnego (art. 477¹⁴ § 2¹ k.p.c.) i jego interpretacji przez Sąd Najwyższy, co jest kluczowe dla praktyków prawa ubezpieczeń społecznych. Pokazuje, jak kluczowe jest prawidłowe rozumienie statusu stron postępowania.
“Sąd Najwyższy wyjaśnia: Kto naprawdę jest 'ubezpieczonym' w sporach z ZUS?”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.