II UZ 50/09

Sygn. akt II UZ 50/09 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 20 stycznia 2010 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Roman Kuczyński (przewodniczący, sprawozdawca) 
SSN Katarzyna Gonera 
SSN Jolanta Strusińska-Żukowska 
 
w sprawie z wniosku J. P. 
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych  
o rentę z tytułu niezdolności do pracy, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i 
Spraw Publicznych w dniu 20 stycznia 2010 r., 
zażalenia wnioskodawczyni na postanowienie Sądu Apelacyjnego w  […] 
z dnia 29 września 2009 r.,  
 
 
uchyla zaskarżone postanowienie. 
 
 
Uzasadnienie 
 
Wyrokiem z dnia 5 lutego 2009 r. Sąd Apelacyjny, na skutek rozpoznania 
apelacji J. P. od wyroku Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w 
J. z dnia 21 października 2008 r. oddalającego odwołanie wnioskodawczyni od decyzji 
organu rentowego odmawiającej przyznania jej prawa do renty z tytułu niezdolności do 
pracy, oddalił złożony przez ubezpieczoną środek odwoławczy. Powyższe orzeczenie 
wraz z uzasadnieniem J. P. otrzymała w dniu 6 kwietnia 2009 r., a w dniu następnym 
zwróciła się do Sądu z wnioskiem o przyznanie jej pełnomocnika z urzędu do 
wniesienia w sprawie skargi kasacyjnej. Postanowieniem z dnia 4 maja 2009 r. Sąd 
Apelacyjny przyznał wnioskodawczyni pełnomocnika z urzędu i pismem  
 

 
2
z dnia 20 maja 2009 r. zwrócił się do Okręgowej 
Rady 
Adwokackiej 
o 
wyznaczenie adwokata dla ubezpieczonej. Okręgowa Rada Adwokacka w dniu 25 
maja 2009 r. wyznaczyła dla wnioskodawczyni pełnomocnika z urzędu w osobie 
adwokata S. W., którego w dniu 29 maja 2009 r. poinformowała o terminie otrzymania 
przez J. P. orzeczenia z uzasadnieniem. Skarga kasacyjna została złożona w dniu 15 
lipca 2009 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia, w 
uzasadnieniu którego adwokat R. W., substytut S. W. wskazał, że pełnomocnik 
dowiedział się o sprawie dopiero 29 maja 2009 r., przy czym sama wnioskodawczyni 
zgłosiła się do kancelarii po upływie terminu do wniesienia skargi. Do pisma została 
załączona kserokopia zwolnienia lekarskiego adwokata S. W., z którego wynika, że 
przebywał on na zwolnieniu lekarskim od dnia 20 maja 2009 r. do 9 lipca 2009 r. 
Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 29 września 2009 r. oddalił wniosek 
o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej i odrzucił skargę kasacyjną. 
Mając na uwadze, że wnioskodawczyni otrzymała wyrok Sądu Apelacyjnego wraz z 
uzasadnieniem w dniu 6 kwietnia 2009 r., w związku z czym termin do wniesienia 
skargi kasacyjnej upłynął dnia 6 czerwca 2009 r., skarga kasacyjna została złożona po 
terminie dopiero w dniu 15 lipca 2009 r. Po analizie materiału dowodowego Sąd 
Apelacyjny doszedł do przekonania, że nie zostały spełnione przesłanki przepis art. 
168 k.p.c., a tym samym brak było w sprawie podstaw do przywrócenia 
wnioskodawczyni terminu do złożenia skargi kasacyjnej. A. S. W. otrzymał wiadomość 
o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu w dniu 29 maja 2009 r., a zatem w 
okresie, kiedy przebywał na zwolnieniu lekarskim. Powyższa informacja powinna 
zobowiązać pełnomocnika do dołożenia niezbędnej zawodowej staranności, by 
odpowiednio i należycie zastąpić stronę, tym bardziej, że niebawem upływał termin do 
wniesienia skargi kasacyjnej. Pełnomocnik wnioskodawczyni wiedział już w momencie 
doręczenia zawiadomienia z Rady Adwokackiej o tym, że przebywa na długim 
zwolnieniu lekarskim. Wyznaczony pełnomocnikiem z urzędu S. W. nie tylko nie 
powiadomił Okręgowej Rady Adwokackiej o przebywaniu na zwolnieniu lekarskim i 
swojej chorobie, ale także nie podjął jakichkolwiek innych czynności, które 
prowadziłyby do zachowania ustawowego terminu do złożenia środka zaskarżenia, 
czy też tylko nieznacznego jego  
 

 
3
przekroczenia. 
Zdaniem 
Sądu Apelacyjnego w okolicznościach sprawy 
wyznaczony obrońca z urzędu, powiadomiony dodatkowo o terminie otrzymania przez 
J. P. orzeczenia z uzasadnieniem, a więc uprzedzony niejako o upływającym terminie 
do wniesienia skargi, winien - jeśliby doszedł do przekonania, że stan jego zdrowia nie 
pozwala na podjęcie odpowiednich działań - zawiadomić Okręgową Radę Adwokacką 
o swoim stanie uniemożliwiającym reprezentowanie strony. Jeżeli zaś powyższego nie 
uczynił, jego obowiązkiem było takie zorganizowanie czynności, by złożyć skargę 
kasacyjną w terminie, np. powinien niezwłocznie ustanowić swojego substytuta do jej 
sporządzenia, tym bardziej, że złożony środek zaskarżenia został sporządzony przez 
działającego w zastępstwie S. W. - adwokata R. W. W konsekwencji oddalenia 
przedmiotowego wniosku Sąd Apelacyjny na mocy art. 3986 § 2 k.p.c. odrzucił złożoną 
po terminie skargę kasacyjną. 
Na powyższe postanowienie wnioskodawczyni wniosła zażalenie przyjmując 
za podstawę: naruszenie prawa procesowego - art. 3986 § 2 k.p.c. w związku z art. 
168 § 1 k.p.c. i 169 § 1 k.p.c. poprzez odrzucenie skargi kasacyjnej jako spóźnionej, w 
wyniku niezasadnego oddalenia wniosku o przywrócenie terminu do jej złożenia, 
pomimo wykazania okoliczności świadczących o braku winy strony w uchybieniu temu 
terminowi i złożenia przedmiotowego wniosku przed upływem tygodnia od czasu 
ustania przyczyny uchybienia oraz naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 45 
ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej i art. 6 Konwencji o Ochronie Praw 
Człowieka i Podstawowych Wolności, w wyniku pozbawienia wnioskodawczyni prawa 
do sądu, w sytuacji gdy wykazała ona brak swojej winy w uchybieniu terminowi do 
złożenia skargi kasacyjnej, a mimo tego, wniosek o jego przywrócenie został 
oddalony, zaś skarga kasacyjna odrzucona, jako złożona po terminie. Mając na 
uwadze powyższe zarzuty, wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia wraz z 
poprzedzającym je postanowieniem o oddaleniu wniosku o przywrócenie terminu do 
wniesienia przez wnioskodawczynię skargi kasacyjnej i przekazanie sprawy Sądowi 
Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania i zasądzenie od organu rentowego na 
rzecz 
wnioskodawczyni kosztów postępowania zażaleniowego 
według norm 
przepisanych. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
 

 
4
Według poglądu sformułowanego przez Sąd Najwyższy w postanowieniu z 
dnia 11 sierpnia 1998 r., II CKN 415/98 (nie publ.), że ustanie przyczyny uchybienia 
terminowi do złożenia kasacji przez stronę, dla której pełnomocnika z urzędu 
ustanowiono dopiero podczas biegu terminu do złożenia kasacji, następuje z chwilą 
zawiadomienia go o ustanowieniu i gdy wyczerpie czas niezbędny do zapoznania się z 
aktami sprawy oraz do opracowania i wniesienia kasacji. Podzielił go Sąd Najwyższy 
w postanowieniu z dnia 27 czerwca 2000 r., I CZ 62/00, przyjmując, że przyczyna 
uchybienia terminowi do wniesienia kasacji przez pełnomocnika ustanowionego przez 
sąd ustaje w dniu, w którym miał on rzeczywistą możliwość wniesienia kasacji, a nie w 
dniu dowiedzenia się przez niego o wyznaczeniu go pełnomocnikiem, nie później 
jednak niż miesiąc od dnia zawiadomienia o ustanowieniu go pełnomocnikiem. Sąd 
Najwyższy podkreślił, że wobec tego, iż w typowej sytuacji procesowej ustawa 
przewiduje dla tych czynności termin miesięczny (obecnie na podstawie art. 3985 § 1 
termin dwumiesięczny), skrócenie tego okresu stronie, dla której ustanowiono 
pełnomocnika, byłoby ograniczeniem jej uprawnień. Kontynuacją tej linii orzeczniczej 
były postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 4 marca 2005 r., II UZ 72/04 (OSNP 
2005, nr 20, poz. 325) i z dnia 26 września 2005 r., II UZ 53/05 (OSNP 2006, nr 15-16, 
poz. 255). Ten kierunek wykładni jest zgodny z przyjętym już wcześniej w 
orzecznictwie Sądu Najwyższego (postanowienia dnia 10 września 1971 r., I CZ 
138/71, OSPiKA 1972, nr 3, poz. 50 oraz z dnia 24 czerwca 1999 r., II CKN 349/99, 
nie publ.) ogólniejszym poglądem, że w razie zastępowania strony przez 
pełnomocnika procesowego, tygodniowy termin przewidziany w art. 169 § 1 k.p.c. liczy 
się od czasu, w którym pełnomocnik dowiedział się o uchybieniu terminowi i mógł 
dokonać zamierzonej czynności procesowej. 
Mając na uwadze powyższe poglądy oraz stan faktyczny niniejszej sprawy, 
w którym Okręgowa Rada Adwokacka dopiero w dniu 25 maja 2009 r. wyznaczyła dla 
wnioskodawczyni pełnomocnika z urzędu w osobie adwokata S. W. w okresie, kiedy 
przebywał on na zwolnieniu lekarskim (od 20 maja 2009 r. do 9 lipca 2009 r.) - uznać 
należy, iż złożenie skargi kasacyjnej w dniu 15 lipca 2009 r. wraz z wnioskiem o 
przywrócenie terminu do jej wniesienia po upływie sześciu dni od zakończenia 
choroby S. W., będącej usprawiedliwioną przeszkodą w podjęciu obowiązków 

 
5
pełnomocnika 
wnioskodawczyni 
jest usprawiedliwione i stanowi przesłankę 
przywrócenia terminu z art. 168 k.p.c. 
Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji 
postanowienia.