II UZ 49/15

Sąd Najwyższy2016-02-25
SAOSubezpieczenia społeczneemerytury i rentyWysokanajwyższy
ubezpieczenia społeczneemeryturawartość przedmiotu zaskarżeniaskarga kasacyjnaSąd Najwyższypostanowieniezażalenieświadczenia powtarzające się

Sąd Najwyższy uchylił postanowienie Sądu Apelacyjnego o odrzuceniu skargi kasacyjnej, uznając, że wartość przedmiotu zaskarżenia w sprawie o świadczenia powtarzające się powinna być liczona inaczej niż przyjął sąd niższej instancji.

Wnioskodawczyni S. M. zaskarżyła decyzję ZUS dotyczącą wysokości emerytury, określając wartość przedmiotu zaskarżenia jako sumę różnic między otrzymywaną a żądaną kwotą przez 32 miesiące. Sąd Apelacyjny odrzucił skargę kasacyjną, przyjmując, że wartość przedmiotu zaskarżenia stanowi suma świadczeń za jeden rok. Sąd Najwyższy, rozpoznając zażalenie, uchylił postanowienie sądu niższej instancji, wskazując na błędne zastosowanie przepisów dotyczących ustalania wartości przedmiotu sporu w sprawach o świadczenia powtarzające się.

Sprawa dotyczyła ustalenia prawidłowej wartości przedmiotu zaskarżenia w skardze kasacyjnej dotyczącej świadczenia emerytalnego. Wnioskodawczyni S. M. obliczyła wartość przedmiotu zaskarżenia jako różnicę między otrzymywaną a żądaną emeryturą, pomnożoną przez liczbę miesięcy, za które świadczenie było wypłacane. Sąd Apelacyjny odrzucił skargę kasacyjną, opierając się na utrwalonym poglądzie Sądu Najwyższego, że w sprawach o świadczenia powtarzające się wartość przedmiotu zaskarżenia stanowi suma świadczeń za jeden rok. Sąd Najwyższy w niniejszym postanowieniu uchylił zaskarżone postanowienie. Argumentacja Sądu Najwyższego opierała się na odmiennej interpretacji przepisów dotyczących wartości przedmiotu sporu. Sąd wskazał, że w przypadku świadczeń powtarzających się, które nie były wypłacane lub były wypłacane w niższej kwocie, powstaje zaległość, która stanowi przedmiot sporu zgodnie z art. 19 § 1 k.p.c. Sąd podkreślił, że skarga kasacyjna dotyczyła wyłącznie świadczeń za okres przeszły, a nie świadczeń przyszłych, co uzasadniało zastosowanie innych przepisów przy ustalaniu wartości przedmiotu sporu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Wartość przedmiotu zaskarżenia w sprawach o świadczenia powtarzające się, gdy przedmiotem sporu są świadczenia zaległe, ustala się na podstawie art. 19 § 1 k.p.c., a nie art. 22 k.p.c. dotyczącego świadczeń przyszłych.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy rozróżnił świadczenia przyszłe od świadczeń zaległych. Świadczenia zaległe stanowią globalną, zsumowaną kwotę, która jest przedmiotem żądania, a nie świadczeniem „powtarzającym się w przeszłości”. Dlatego należy stosować przepisy dotyczące świadczeń zaległych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie

Strona wygrywająca

wnioskodawczyni

Strony

NazwaTypRola
S. M.osoba_fizycznawnioskodawczyni
Zakład Ubezpieczeń Społecznychinstytucjaorgan rentowy

Przepisy (10)

Główne

k.p.c. art. 19 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

W sprawach o świadczenia zaległe, wartość przedmiotu sporu stanowi suma tych świadczeń.

k.p.c. art. 394¹ § § 3

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa orzekania w przedmiocie zażalenia.

k.p.c. art. 398¹⁶

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa orzekania w przedmiocie zażalenia na postanowienie odrzucające skargę kasacyjną.

Pomocnicze

k.p.c. art. 20

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 21

Kodeks postępowania cywilnego

Stosowany w razie jednoczesnego dochodzenia świadczeń przyszłych i zaległych.

k.p.c. art. 22

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy świadczeń przyszłych.

k.p.c. art. 24

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 368 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Przepisy o wartości przedmiotu sporu stosuje się odpowiednio do oznaczenia wartości przedmiotu zaskarżenia.

k.p.c. art. 398² § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy wartości przedmiotu zaskarżenia w skardze kasacyjnej.

k.p.c. art. 398²¹

Kodeks postępowania cywilnego

Przepisy o wartości przedmiotu sporu stosuje się odpowiednio do oznaczenia wartości przedmiotu zaskarżenia.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wartość przedmiotu zaskarżenia w sprawie o świadczenia powtarzające się, obejmującej świadczenia zaległe, powinna być ustalana na podstawie przepisów dotyczących świadczeń zaległych (art. 19 § 1 k.p.c.), a nie świadczeń przyszłych (art. 22 k.p.c.). Skarga kasacyjna dotyczyła wyłącznie świadczeń za okres przeszły, co uzasadnia odmienne traktowanie wartości przedmiotu zaskarżenia.

Odrzucone argumenty

Wartość przedmiotu zaskarżenia w sprawach o świadczenia powtarzające się stanowi suma świadczeń za jeden rok (pogląd przyjęty przez Sąd Apelacyjny).

Godne uwagi sformułowania

Z punktu widzenia przepisów o wartości przedmiotu sporu w ogóle nie może być mowy o świadczeniach „powtarzających się” w przeszłości. Skoro zobowiązany nie świadczył lub świadczył w kwotach niższych od należnych, świadczenia te nie „powtarzały się”, lecz stały się globalną, zsumowaną (skapitalizowaną) zaległością, która jest przedmiotem żądania.

Skład orzekający

Romualda Spyt

przewodniczący

Beata Gudowska

sprawozdawca

Jolanta Strusińska-Żukowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie wartości przedmiotu zaskarżenia w sprawach o świadczenia powtarzające się, zwłaszcza gdy obejmują one świadczenia zaległe."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji ustalania wartości przedmiotu zaskarżenia w skardze kasacyjnej w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa jest interesująca dla prawników procesowych i specjalistów od ubezpieczeń społecznych ze względu na precyzyjne rozstrzygnięcie kwestii proceduralnej dotyczącej wartości przedmiotu zaskarżenia.

Jak prawidłowo obliczyć wartość przedmiotu zaskarżenia w sprawie o emeryturę? Kluczowe rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego.

Dane finansowe

WPS: 12 190,08 PLN

Sektor

ubezpieczenia społeczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt II UZ 49/15 POSTANOWIENIE Dnia 25 lutego 2016 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Romualda Spyt (przewodniczący) SSN Beata Gudowska (sprawozdawca) SSN Jolanta Strusińska-Żukowska w sprawie z wniosku S. M. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych o wysokość świadczenia, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 25 lutego 2016 r., zażalenia wnioskodawczyni na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 15 lipca 2015 r., uchyla zaskarżone postanowienie. UZASADNIENIE W skardze kasacyjnej od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 11 lutego 2015 r. w sprawie o wysokość świadczenia ubezpieczona S. M. oznaczyła wartość przedmiotu zaskarżenia jako różnicę między otrzymywaną emeryturą (1.678,22 zł) a żądaną jej kwotą (2.059,16 zł), która wyniosła 380,94 zł. Tę kwotę pomnożyła przez liczbę miesięcy przypadających przed wydaniem przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzji z dnia 18 kwietnia 2013 r., tj. przez 32 miesiące. Uzyskana w ten sposób kwota wyniosła 12.190,08 zł. Sąd Apelacyjny, zgodnie z poglądem wyrażonym przez Sąd Najwyższy w postanowieniach z dnia 21 kwietnia 2005 r., I UZ 76/04 (OSNP 2006 nr 3-4, poz. 66) i z dnia 15 kwietnia 2010 r., II UZ 5/10 (niepubl.), przyjął, że w sprawach o 2 świadczenia powtarzające się wartość przedmiotu zaskarżenia stanowi suma świadczeń za jeden rok i postanowieniem z dnia 15 lipca 2015 r. - po ustaleniu wartości przedmiotu zaskarżenia na kwotę 4.571, 28 zł - odrzucił skargę kasacyjną. W zażaleniu, wnosząc o uchylenie postanowienia Sądu Apelacyjnego, ubezpieczona zarzuciła obrazę art. 19 § 1 k.p.c. przez niezastosowanie i błędne zastosowanie art. 22 k.p.c. w związku z art. 3982 § 1 k.p.c. Podniosła, że przedmiotem zaskarżenia jest wartość świadczenia emerytalnego ustalonego na podstawie decyzji z dnia 18 kwietnia 2013 r. o jego wypłacie za zamknięty okres od dnia 1 sierpnia 2010 r. do dnia 31 marca 2013 r., stwierdzając, że taki sposób wyliczenia wartości przedmiotu sporu wskazał Sąd Najwyższy w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 18 października 2012 r., III UZP 3/12 (OSNP 2013 nr 9-10, poz. 112). Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Przepisy o wartości przedmiotu sporu, stosowane odpowiednio do oznaczenia wartości przedmiotu zaskarżenia (art. 368 § 2 k.p.c. i art. 39821 k.p.c.), zobowiązują stronę wnoszącą do oznaczenia wartości przedmiotu zaskarżenia z uwzględnieniem art. 20-24 k.p.c.). Gdy przedmiotem sporu z zakresu ubezpieczeń społecznych jest zmiana wysokości świadczenia powtarzającego się, wartość przedmiotu zaskarżenia (art. 3982 § 1 zdanie pierwsze i drugie k.p.c.) ustala się na podstawie art. 22 k.p.c. w odniesieniu do świadczeń przyszłych, a w odniesieniu do świadczeń zaległych - na podstawie art. 19 § 2 k.p.c. W razie jednoczesnego dochodzenia świadczeń przyszłych i zaległych, stosuje się art. 21 k.p.c. (por. uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 18 października 2012 r., III UZP 3/12, OSNP 2013 nr 9-10, poz. 112). Z punktu widzenia przepisów o wartości przedmiotu sporu w ogóle nie może być mowy o świadczeniach „powtarzających się” w przeszłości. Skoro zobowiązany nie świadczył lub świadczył w kwotach niższych od należnych, świadczenia te nie „powtarzały się”, lecz stały się globalną, zsumowaną (skapitalizowaną) zaległością, która jest przedmiotem żądania. Ta kwota jest przedmiotem sporu zgodnie z art. 19 § 1 k.p.c. (por. uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 18 3 kwietnia 1958 r., I Co 5/58, OSN 1958 nr 3, poz. 61 oraz uchwałę tego Sądu z dnia 16 marca 1936 r., C I 1659/35, Zb. Orz. 1936, poz. 408). Co do przedmiotu skargi kasacyjnej, to S. M. nie objęła nią żądania na przyszłość, lecz tylko wysokość świadczeń za okres od dnia od dnia 1 sierpnia 2010 r. do dnia 31 kwietnia 2013 r., wymagalnych na mocy decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dniu 18 kwietnia 2013 r. Wartość tych świadczeń może być dokładnie obliczona i stanowić wartość przedmiotu sporu. Z tych względów orzeczono na podstawie art. 3941 § 3 w związku z art. 39816 k.p.c., jak w sentencji. kc

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI