II UZ 48/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy uchylił postanowienie Sądu Apelacyjnego, uznając, że sprawa o emeryturę powinna zostać rozpoznana przez sąd, a nie przekazana z powrotem do organu rentowego.
Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie organu rentowego na wyrok Sądu Apelacyjnego, który uchylił wcześniejsze orzeczenia i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi rentowemu. Sąd Najwyższy uznał, że Sąd Apelacyjny błędnie przyjął, iż istota sprawy nie została rozpoznana przez sąd pierwszej instancji, i że przekazanie sprawy do organu rentowego miało na celu wymuszenie zmiany jego stanowiska.
Sąd Najwyższy w składzie Maciej Pacuda (przewodniczący), Romualda Spyt (sprawozdawca) i Krzysztof Staryk, rozpoznał zażalenie organu rentowego na wyrok Sądu Apelacyjnego z dnia 8 kwietnia 2016 r. Sąd Apelacyjny uchylił wyrok Sądu Okręgowego oraz decyzje organu rentowego, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania organowi rentowemu, argumentując, że sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty sprawy, błędnie przyznając prawo do emerytury w powszechnym wieku emerytalnym zamiast wcześniejszej. Organ rentowy zaskarżył to postanowienie, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 477¹⁴a k.p.c., twierdząc, że istota sporu została rozpoznana, a kwestia obliczenia świadczenia na podstawie art. 26 w związku z art. 55 ustawy emerytalnej jest sporna. Sąd Najwyższy, powołując się na utrwalone orzecznictwo, stwierdził, że wyrok sądu odwoławczego uchylający wyrok sądu pierwszej instancji i przekazujący sprawę do rozpoznania organowi rentowemu jest zaskarżalny zażaleniem, a Sąd Najwyższy bada jedynie prawidłowość zastosowania art. 386 § 2 lub § 4 k.p.c. Sąd Najwyższy nie podzielił poglądu Sądu Apelacyjnego, że istota sprawy nie została rozpoznana, wskazując, że spór dotyczył możliwości ustalenia wysokości emerytury na podstawie art. 55 w związku z art. 26 ustawy emerytalnej, a orzeczenie sądu pierwszej instancji ten spór rozstrzygnęło. Sąd Najwyższy uznał, że przekazanie sprawy do organu rentowego zmierzało do „wymuszenia” zmiany jego stanowiska, co jest niedopuszczalne. W konsekwencji, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, wyrok taki jest zaskarżalny zażaleniem, a sąd odwoławczy nieprawidłowo zastosował art. 477¹⁴a k.p.c. w związku z art. 386 § 4 k.p.c., ponieważ istota sprawy została rozpoznana przez sąd pierwszej instancji.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że wyrok sądu odwoławczego uchylający wyrok sądu pierwszej instancji i przekazujący sprawę do rozpoznania organowi rentowemu jest zaskarżalny zażaleniem. Sąd Najwyższy bada jedynie prawidłowość zastosowania art. 386 § 2 lub § 4 k.p.c., a nie prawidłowość zastosowania przepisów prawa materialnego. W niniejszej sprawie sąd pierwszej instancji rozpoznał istotę sporu, która dotyczyła możliwości ustalenia wysokości emerytury na podstawie art. 55 w związku z art. 26 ustawy emerytalnej. Przekazanie sprawy do organu rentowego miało na celu wymuszenie zmiany jego stanowiska, co jest niedopuszczalne.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylenie i przekazanie do ponownego rozpoznania
Strona wygrywająca
J. S.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. S. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w W. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (9)
Główne
k.p.c. art. 394 § 1 § 1 pkt 1
Kodeks postępowania cywilnego
Wyrok sądu odwoławczego uchylający wyrok sądu pierwszej instancji i poprzedzającą go decyzję organu rentowego z przekazaniem sprawy do rozpoznania bezpośrednio organowi rentowemu jest zaskarżalny zażaleniem.
k.p.c. art. 389 § 15 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do orzeczenia przez Sąd Najwyższy.
Pomocnicze
k.p.c. art. 386 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Warunek uzasadniający uwzględnienie apelacji przez uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji (nieważność postępowania).
k.p.c. art. 386 § § 4
Kodeks postępowania cywilnego
Warunek uzasadniający uwzględnienie apelacji przez uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji (wydanie wyroku kończącego spór wymagałoby przeprowadzenia przez sąd odwoławczy postępowania dowodowego w całości lub nie rozpoznano istoty sprawy).
k.p.c. art. 477 § 14a
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący rozpoznania sprawy przez sąd odwoławczy.
ustawa emerytalna art. 27
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
ustawa emerytalna art. 53
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
ustawa emerytalna art. 26
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
ustawa emerytalna art. 55
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wyrok sądu odwoławczego uchylający wyrok sądu pierwszej instancji i przekazujący sprawę do rozpoznania organowi rentowemu jest zaskarżalny zażaleniem. Sąd Najwyższy bada jedynie prawidłowość zastosowania art. 386 § 2 lub § 4 k.p.c. Sąd pierwszej instancji rozpoznał istotę sprawy, która dotyczyła możliwości ustalenia wysokości emerytury na podstawie art. 55 w związku z art. 26 ustawy emerytalnej. Przekazanie sprawy do organu rentowego przez sąd odwoławczy miało na celu wymuszenie zmiany jego stanowiska.
Odrzucone argumenty
Sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty sprawy. Sąd Apelacyjny prawidłowo zastosował art. 477¹⁴a k.p.c. w związku z art. 386 § 4 k.p.c.
Godne uwagi sformułowania
art. 477¹⁴a k.p.c. nie ma samodzielnego bytu i jego zastosowanie wymaga w pierwszej kolejności spełnienia warunków z art. 386 § 2 lub § 4 k.p.c. Sąd Najwyższy bada wyłącznie prawidłowość zastosowania art. 386 § 2 lub 4 k.p.c. i nie rozpoznaje żadnych innych zarzutów. przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania bezpośrednio organowi rentowemu zmierza do „wymuszenia” na organie rentowym zmiany jego stanowiska odnośnie do omawianej kwestii, a więc do zmiany rozstrzygnięcia co do istoty sprawy.
Skład orzekający
Maciej Pacuda
przewodniczący
Romualda Spyt
sprawozdawca
Krzysztof Staryk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Prawidłowa kontrola instancyjna orzeczeń uchylających i przekazujących sprawę do ponownego rozpoznania organowi rentowemu, a także interpretacja art. 477¹⁴a k.p.c. w kontekście rozpoznania istoty sprawy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Orzeczenie SN dotyczące prawidłowości procedowania przez sądy niższych instancji w sprawach o świadczenia emerytalne, z naciskiem na kontrolę instancyjną i rozpoznanie istoty sprawy.
“Sąd Najwyższy: Sąd Apelacyjny nie mógł przekazać sprawy emerytalnej z powrotem do ZUS!”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt II UZ 48/16 POSTANOWIENIE Dnia 29 listopada 2016 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Maciej Pacuda (przewodniczący) SSN Romualda Spyt (sprawozdawca) SSN Krzysztof Staryk w sprawie z wniosku J. S. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w W. o emeryturę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 29 listopada 2016 r., zażalenia organu rentowego na wyrok Sądu Apelacyjnego z dnia 8 kwietnia 2016 r., sygn. akt III AUa (…), uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania zażaleniowego. UZASADNIENIE Sąd Apelacyjny, w sprawie J. S. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych, I Oddziałowi w W. o emeryturę, na skutek apelacji organu rentowego, wyrokiem z dnia 8 kwietnia 2016 r. uchylił wyrok Sądu Okręgowego w W. z dnia 23 grudnia 2014 r. i poprzedzające go decyzje organu rentowego z dnia 5 czerwca 2014 r. oraz z dnia 18 lipca 2014 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi rentowemu. Sąd Apelacyjny wskazał, że Sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty sprawy, bowiem błędnie przyjął, że ubezpieczonemu - decyzją z dnia 20 sierpnia 2009 r. - przyznano prawo do emerytury w powszechnym wieku emerytalnym, a tymczasem była to emerytura wcześniejsza. W związku z tym wniosek ubezpieczonego z dnia 30 maja 2014 r. był pierwszym wnioskiem o przyznanie emerytury z tytułu osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego i obowiązkiem organu rentowego było obliczenie należnej emerytury na podstawie art. 27 w związku z art. 53 i na podstawie art. 26 w związku z art. 55 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz. U. z 2016 r., poz. 887 ze zm.; dalej jako ustawa emerytalna) i przyznanie wyższego świadczenia. W konkluzji stwierdził, że „skoro bezspornym ustaleniem jest, że zaskarżone decyzje nie uwzględniają wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia wniosków ubezpieczonego, okoliczności faktycznych oraz regulacji prawnych, rozstrzygnięcie zapadło na podstawie art. 477 14a k.p.c.”. Organ rentowy zaskarżył ten wyrok zażaleniem w całości, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, tj.: art. 477 14a k.p.c. w związku z art. 386 § 4 k.p.c., przez ich niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji uchylenie zaskarżonego wyroku i poprzedzającej go decyzji organu rentowego oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania bezpośrednio organowi rentowemu, podczas gdy w niniejszej sprawie istota sporu została rozpoznana, a zasadność dokonania korzystniejszego wyliczenia świadczenia ubezpieczonego w oparciu o art. 26 w związku z art. 55 ustawy emerytalnej, wskazanego w wytycznych uzasadnienia wyroku, jest w istocie między stronami kwestią sporną. W uzasadnieniu organ rentowy podkreślił, że w niniejszej sprawie zaistniał spór między stronami, bowiem stanowisko organu rentowego w zakresie stosowania do sytuacji ubezpieczonego art. 55 ustawy emerytalnej jest odmienne niż stanowisko judykatury wypracowane jeszcze przed nowelizacją ustawy emerytalnej dokonanej ustawą z dnia 5 marca 2015 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. poz. 552), która weszła w życie 1 maja 2015 r. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, że wyrok sądu odwoławczego uchylający wyrok sądu pierwszej instancji i poprzedzającą go decyzję organu rentowego z przekazaniem sprawy do rozpoznania bezpośrednio organowi rentowemu jest zaskarżalny zażaleniem w trybie art. 394 1 § 1 1 k.p.c. W utrwalonym orzecznictwie przyjmuje się również, że art. 477 14a k.p.c. nie ma samodzielnego bytu i jego zastosowanie wymaga w pierwszej kolejności spełnienia warunków z art. 386 § 2 lub § 4 k.p.c., czyli zaistnienia przesłanek uzasadniających uwzględnienie apelacji przez uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 17 października 2011 r., I UZ 33/11 , OSNP 2012 nr 21- 22, poz. 274; z 30 października 2012 r., II UZ 50/12 , OSNP 2013 nr 23-24, poz. 289; z 19 listopada 2013 r., I UZ 40/13 , LEX nr 1555391; z 27 listopada 2014 r., III UZ 12/14 , LEX nr 1628950). W konsekwencji, przy rozpoznaniu zażalenia, o którym mowa w art. 394 1 § 1 1 k.p.c., Sąd Najwyższy bada wyłącznie prawidłowość zastosowania art. 386 § 2 lub 4 k.p.c. i nie rozpoznaje żadnych innych zarzutów (por. np. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 25 października 2012 r., I CZ 143/12 , LEX nr 1265545; z dnia 25 października 2012 r., I CZ 144/12 , LEX nr 1265546; z dnia 21 maja 2015 r., IV CZ 10/15 , LEX nr 1730602; z dnia 20 maja 2015 r., I CZ 44/15 , LEX nr 1747843; z dnia 29 kwietnia 2015 r., IV CZ 3/15 , LEX nr 1678970). W szczególności ocena Sądu Najwyższego nie dotyczy prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Dlatego też kontroli wynikającej z art. 394 1 § 1 1 k.p.c. podlega wyłącznie to, czy w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji nie rozpoznano istoty sprawy albo czy wydanie wyroku kończącego spór wymagałoby przeprowadzenia przez sąd odwoławczy postępowania dowodowego w całości ( art. 386 § 4 k.p.c.), względnie czy nie doszło w tym postępowaniu do nieważności postępowania ( art. 386 § 2 k.p.c.). Sąd Najwyższy nie podziela poglądu Sądu drugiej instancji, że Sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty sprawy. W niniejszej sprawie istota sprawy dotyczyła możliwości ustalenia wysokości emerytury ubezpieczonego z tytułu osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego na podstawie art. 55 w związku z art. 26 ustawy emerytalnej (o czym negatywnie przesądził organ rentowy), a orzeczenie Sądu pierwszej instancji ten spór rozstrzygało zgodnie z wnioskiem ubezpieczonego. Ze stanowiska Sądu drugiej instancji wyartykułowanego w uzasadnieniu orzeczenia wynika obowiązek zastosowania wykładni art. 55 ustawy emerytalnej przyjętej przez Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 4 lipca 2013 r., II UZP 4/13 (OSNP 2013 nr 21-22, poz. 257) i w późniejszych wyrokach: z dnia 10 lipca 2013 r., II UK 424/12 (LEX nr 1341674) oraz z dnia 7 listopada 2013 r., II UK 143/12 (niepublikowany); z dnia 9 września 2013 r., II UK 23/13 (LEX nr 1375193); z dnia 19 marca 2014 r., I UK 345/13 (LEX nr 14552280; z dnia 18 września 2014 r., I UK 27/14 (LEX nr 1537287) oraz z dnia 8 lipca 2015 r. (M. P.Pr. 2015 nr 10, s. 549-550) , z którą organ rentowy się nie zgadza. Zatem w istocie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania bezpośrednio organowi rentowemu zmierza do „wymuszenia” na organie rentowym zmiany jego stanowiska odnośnie do omawianej kwestii, a więc do zmiany rozstrzygnięcia co do istoty sprawy. Mając na uwadze powyższe Sąd Najwyższy na podstawie art. 389 15 § 1 k.p.c. w związku z art. 394 1 § 3 k.p.c. orzekł jak w sentencji. r.g.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI