II UZ 48/10

Sygn. akt II UZ 48/10 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 22 lutego 2011 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Zbigniew Myszka (przewodniczący, sprawozdawca) 
SSN Bogusław Cudowski 
SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec 
 
w sprawie z wniosku M. Ż.  
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych  
o rentę z tytułu niezdolności do pracy, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń 
Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 22 lutego 2011 r., 
zażalenia wnioskodawczyni na postanowienie Sądu Apelacyjnego w […] 
z dnia 10 listopada 2010 r.,  
 
 
oddala zażalenie i przyznaje adwokat Z. G. od Skarbu Państwa 
(kasa Sądu Okręgowego) kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych, 
powiększoną o podatek od towarów i usług, tytułem zwrotu 
kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. 
 
 
Uzasadnienie 
 
Postanowieniem z dnia 10 listopada 2010 r. Sąd Apelacyjny Wydział Pracy i 
Ubezpieczeń Społecznych odrzucił skargę kasacyjną wnioskodawczyni M. Ż. od 
wyroku tego Sądu z dnia 1 marca 2010 r. oddalającego apelację wnioskodawczyni 
od wyroku Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 20 
października 2009 r. oddalającego jej odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń 

 
 
2 
Społecznych z dnia 23 grudnia 2008 r. odmawiającej jej prawa do renty z tytułu 
niezdolności do pracy. 
W 
uzasadnieniu 
Sąd 
Apelacyjny 
stwierdził, 
że 
skarga 
kasacyjna 
wnioskodawczyni wniesiona 30 października 2010 r. przez jej pełnomocnika z 
urzędu (ustanowionego postanowieniem Sądu Okręgowego z dnia 3 sierpnia 2010 
r.) została złożona z uchybieniem terminu określonego w art. 3985 § 5 k.p.c., który 
w sprawie upływał w dniu 22 maja 2010 r. Warunkiem rozpoczęcia biegu terminu 
do złożenia skargi kasacyjnej od dnia doręczenia pełnomocnikowi ustanowionemu 
z urzędu odpisu wyroku sądu drugiej instancji z uzasadnieniem (w sprawie 
nastąpiło to 30 sierpnia 2010 r.), o którym mowa w art. 124 § 3 k.p.c. jest złożenie 
wniosku przed upływem terminu do złożenia skargi kasacyjnej. Wnioskodawczyni 
otrzymała odpis uzasadnienia zaskarżonego wyroku w dniu 22 marca 2010 r., 
zatem wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu powinna była złożyć do dnia 
22 maja 2010 r. Tymczasem wniosek ten nadała przesyłką pocztową w dniu 18 
maja 2010 r. (wraz ze skargą kascyjną) bezpośrednio do Sądu Najwyższego, który 
przekazał go do Sądu Apelacyjnego w dniu 25 maja 2010 r. Zatem tę datę (25 maja 
2010 r.) należało uznać za datę wpływu wniosku o ustanowienie pełnomocnika z 
urzędu, co oznaczało, że wniosek taki został złożony po upływie terminu do 
wniesienia skargi kasacyjnej. Wnioskodawczyni nie dochowała zatem warunku z 
art. 124 § 3 k.p.c., pozwalającego na liczenie terminu do wniesienia skargi 
kasacyjnej od daty doręczenia pełnomocnikowi z urzędu odpisu wyroku z 
uzasadnieniem.  
W zażaleniu na to postanowienie wnioskodawczyni domagała się jego 
uchylenia i “polecenia Sądowi Apelacyjnemu nadania biegu skardze kasacyjnej 
powódki z dnia 30 października 2010 r.” oraz zasądzenia na rzecz jej pełnomocnika 
z urzędu “zwrotu nieopłaconych kosztów zastępstwa adwokackiego według norm 
przepisanych”. Zdaniem wnoszącej zażalenie, datą wpływu wniosku o ustanowienie 
pełnomocnika z urzędu był 18 maja 2010 r. a nie 25 maja 2010 r., a zatem “wniosek 
został złożony w ustawowym dwumiesięcznym terminie z art. 124 § 3 k.p.c. i 
naruszenie tego przepisu przez powódkę nie miało miejsca”. Powodem skierowania 
wniosku bezpośrednio do Sądu Najwyższego było to, że znosząca zażalenie “miała 
zaufanie do tego Sądu zaś utraciła zaufanie do Sądu Apelacyjnego, gdzie przegrała 

 
 
3 
swoją sprawę w II instancji”, a poza tym jako osoba “starsza, schorowana, 
posiadająca wykształcenie medyczne, gdzie zasadą jest dążenie do celu w sposób 
najszybszy bo to często ratuje życie ludzkie, mogła w pełni nie zrozumieć 
pouczenia, udzielonego jej przez Sąd dnia 1 marca 2010 r. bezpośrednio po 
odczytaniu wyroku”. W ocenie wnoszącej zażalenie w fakcie przesłania przez Sąd 
Najwyższy wniosku do rozpoznania do sądów niższej instancji “mieści się (...) 
domniemanie, że Jego intencją było nadanie wnioskowi normalnego biegu”. 
Ponadto “doszło do błahego w istocie naruszenia procedury cywilnej, które to 
naruszenie nie może rodzić tak poważnego skutku jak pozbawienie strony 
możliwości skorzystania z postępowania kasacyjnego przed Sadem Najwyższym”. 
       
Sąd Najwyższy zważył, co następuje. 
       
Zażalenie należało uznać za nieuzasadnione, ponieważ Sąd Apelacyjny 
prawidłowo zastosował art. 124 § 3 k.p.c., który uzależnia terminowe i skuteczne 
wniesienie skargi kasacyjnej przez ustanowionego dla strony przez Sąd pierwszej 
instancji pełnomocnika z urzędu w postępowaniu kasacyjnym od złożenia wniosku 
o ustanowienie pełnomocnika w postępowaniu kasacyjnym przed upływem terminu 
do wniesienia skargi kasacyjnej przez stronę. Tymczasem w rozpoznawanej 
sprawie było niesporne, że wnoszącej zażalenie (wnioskodawczyni) w dniu 22 
marca 2010 r. doręczono odpis wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 20 października 
2009 r. wraz z uzasadnieniem. W dniu 18 maja 2010 r. przed upływem 2-
miesiecznego terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od tego wyroku 
wnioskodawczyni złożyła bezpośrednio w Sądzie Najwyższym sporządzoną przez 
siebie skargę kasacyjną wraz wnioskiem o ustanowienie dla niej pełnomocnika z 
urzędu. Do Sądu Apelacyjnego, za którego pośrednictwem skarga kasacyjna 
powinna być wniesiona (art. 369 § 1 k.p.c. w związku z art. 39821 k.p.c.), skarga 
oraz dołączony do niej wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu dotarły 
jednak już po upływie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej przez stronę, która 
składając bezpośrednio w Sądzie Najwyższym wniosek o ustanowienie adwokata z 
urzędu w postępowaniu kasacyjnym niewątpliwie uchybiła terminowi z art. 124 § 3 
k.p.c. Przepis ten uzależnia terminowe i skuteczne wniesienie skargi kasacyjnej 
przez ustanowionego pełnomocnika procesowego z urzędu od zgłoszenia takiego 
wniosku przed upływem terminu do wniesienia skargi kasacyjnej przez stronę (por. 

 
 
4 
uchwałę połączonych Izb Sądu Najwyższego: Izby Cywilnej i Administracyjnej oraz 
Izby Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia298 listopada 1987 r. III CZP 33/87, 
OSNC 19888 nr 6, poz. 73).  
      
W przypadku zgłoszenia po raz pierwszy wniosku o ustanowienie adwokata 
lub radcy prawnego w postępowaniu apelacyjnym lub kasacyjnym Sąd drugiej 
instancji postanowieniem z dnia 25 czerwca 2010 r., wydanym na podstawie z art. 
117 § 6 k.p.c., przekazał wniosek strony o ustanowienie pełnomocnika z urzędu w 
celu 
sporządzenia 
skargi 
kasacyjnej 
Sądowi 
pierwszej 
instancji, 
który 
postanowieniem z dnia 3 sierpnia 2010 r. „nierozważnie” uwzględnił spóźniony 
przecież wniosek strony (wnioskodawczyni) o ustanowienie dla niej pełnomocnika z 
urzędu w postępowaniu kasacyjnym, który i tak  - wobec imperatywnego warunku z 
art. 124 § 3 k.p.c. - nie mógł skutecznie wnieść skargi kasacyjnej. Wprawdzie 
ustanowiona pełnomocnik z urzędu wniosła skargę kasacyjną w dniu 30 
października 2010 r. (data nadania przesyłki poleconej), z argumentacją, że 
doręczono jej odpis wyroku Sądu Apelacyjnego wraz z uzasadnieniem 30 sierpnia 
2010 r., ale tę skargę prawidłowo odrzucił Sąd Apelacyjny. W argumentacji tego 
Sądu okoliczność,  iż Sąd pierwszej instancji ustanowił pełnomocnika z urzędu nie 
zmienia oceny, że skoro wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu został 
złożony (wpłynął do właściwego sądu drugiej instancji) po upływie terminu do 
wniesienia skargi kasacyjnej przez stronę, to skarga sporządzona przez 
ustanowionego 
z 
urzędu 
pełnomocnika 
procesowego 
została 
złożona 
z 
uchybieniem terminu z art. 124 § 3 k.p.c., niezależnie od tego, że Sąd pierwszej 
instancji nie uwzględnił tej okoliczności (spóźnionego złożenia przez stronę wniosku 
o ustanowienie pełnomocnika z urzędu w postępowaniu kasacyjnym) przy 
rozpoznaniu wniosku strony, który wpłynął do Sądu drugiej instancji z uchybieniem 
przez stronę terminu kasacyjnego zaskarżenia wyroku tego Sądu. Ujawniona 
sytuacja doprowadziła do kolizji dwóch orzeczeń: jednego niezaskarżalnego (a 
contrario art. 394 § 1 pkt 2 k.p.c.) postanowienia Sądu pierwszej instancji o 
ustanowieniu dla strony pełnomocnika z urzędu w postępowaniu kasacyjnym, który 
utrzymywał, że w terminie kasacyjnym wywiódł skargę kasacyjna (art. 124 § 3 k.p.c. 
w związku z art. 3985 § 1 k.p.c.), a ponadto drugiego zaskarżonego zażaleniem  
postanowienia Sądu drugiej instancji o odrzuceniu wniesionej skargi kasacyjnej 

 
 
5 
przez ustanowionego z urzędu pełnomocnika wnioskodawczyni z powodu jej 
wniesiona z uchybieniem terminu z art. 124 § 3 k.p.c., dlatego że wniosek strony o 
ustanowienie pełnomocnika z urzędu wpłynął po upływie terminu do wniesienia 
skargi kasacyjnej (przez stronę).  W ocenie składu orzekającego, niezaskarżalne (a 
contrario art. 394 § 1 pkt 2 k.p.c.) postanowienie o ustanowieniu przez sąd 
pierwszej instancji pełnomocnika z urzędu w celu wniesienia skargi kasacyjnej dla 
strony, która zgłosiła taki wniosek po raz pierwszy w postępowaniu kasacyjnym (art. 
117 § 6 k.p.c.), nie oznacza, że ustanowiony pełnomocnik, który z przyczyn 
wskazywanych w zażaleniu nie wnioskował o przywrócenie stronie terminu do 
złożenia wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu dla celów kasacyjnych, 
wywiódł skargę kasacyjną w terminie określonym w art. 124 § 3 k.p.c., ponieważ 
przepis ten imperatywnie warunkuje terminowe wniesienie skargi kasacyjnej przez 
ustanowionego pełnomocnika procesowego z urzędu od uprzedniego zgłoszenia 
wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu przed upływem terminu do 
wniesienia skargi kasacyjnej przez stronę, co w rozpoznawanej sprawie nie miało 
miejsca.    
   
Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji na 
podstawie art. 3941 § 3 k.p.c. w związku z art. 39814 k.p.c.