II UZ 46/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał zażalenie płatnika składek U. Sp. z o.o. na wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku, który uchylił postanowienie Sądu Okręgowego w Bydgoszczy. Sąd Okręgowy pierwotnie przekazał sprawę Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych do ponownego rozpoznania, uznając, że decyzje ZUS dotyczące ustalenia podstaw wymiaru składek na umowy zlecenia zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ nie doręczono ich ubezpieczonym. Sąd Okręgowy powołał się na art. 477¹⁴ § 2¹ k.p.c., podkreślając konieczność zapewnienia udziału wszystkim stronom w postępowaniu administracyjnym. Sąd Apelacyjny zakwestionował jednak zastosowanie tego przepisu, stwierdzając, że decyzje ZUS dotyczące ustalenia podstawy wymiaru składek nie są decyzjami nakładającymi bezpośrednie zobowiązania na ubezpieczonych ani obniżającymi ich świadczenia, co jest warunkiem zastosowania art. 477¹⁴ § 2¹ k.p.c. Sąd Apelacyjny uznał, że Sąd Okręgowy nie rozpoznał istoty sprawy. Sąd Najwyższy oddalił zażalenie płatnika, podzielając stanowisko Sądu Apelacyjnego. Podkreślono, że postępowanie sądowe jest dwuinstancyjne i Sąd Apelacyjny miał prawo uchylić wyrok Sądu Okręgowego, który nie rozpoznał istoty sprawy. Sąd Najwyższy wyjaśnił, że art. 477¹⁴ § 2¹ k.p.c. dotyczy sytuacji, gdy decyzja organu rentowego nakłada na ubezpieczonego zobowiązanie, ustala jego wymiar lub obniża świadczenie, a decyzje ZUS w tej sprawie miały inny charakter. Brak doręczenia decyzji ubezpieczonym nie stanowił rażącego naruszenia prawa w rozumieniu tego przepisu, a wyrok w sprawie, w której nie uczestniczyli, nie będzie dla nich wiążący. Sąd Najwyższy uznał również, że zarzuty dotyczące naruszenia art. 386 § 4 k.p.c. nie były zasadne.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących przekazywania spraw do ponownego rozpoznania przez sądy ubezpieczeń społecznych, w szczególności stosowania art. 477¹⁴ § 2¹ k.p.c. oraz granic kontroli sądowej nad decyzjami ZUS w zakresie ustalania podstawy wymiaru składek.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której decyzje ZUS nie nakładają bezpośrednich zobowiązań na ubezpieczonych, a kwestia doręczenia decyzji jest sporna. Może nie mieć zastosowania w sprawach, gdzie decyzje ZUS bezpośrednio obciążają ubezpieczonych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy decyzja ZUS ustalająca podstawę wymiaru składek na podstawie umów zlecenia, która nie została doręczona ubezpieczonym, może być podstawą do przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez sąd na podstawie art. 477¹⁴ § 2¹ k.p.c. z powodu rażącego naruszenia prawa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, decyzja ZUS ustalająca podstawę wymiaru składek nie jest decyzją nakładającą bezpośrednie zobowiązanie na ubezpieczonego ani obniżającą jego świadczenie, co jest warunkiem zastosowania art. 477¹⁴ § 2¹ k.p.c. Brak doręczenia decyzji ubezpieczonym nie stanowi rażącego naruszenia prawa w rozumieniu tego przepisu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że art. 477¹⁴ § 2¹ k.p.c. ma zastosowanie tylko do decyzji ZUS nakładających na ubezpieczonego zobowiązanie, ustalających jego wymiar lub obniżających świadczenie. Decyzje dotyczące ustalenia podstawy wymiaru składek nie spełniają tych kryteriów, ponieważ dotyczą sfery faktów i nie nakładają bezpośredniego zobowiązania na ubezpieczonego. Brak doręczenia decyzji ubezpieczonym nie jest zatem rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu tego przepisu.
Czy sąd pierwszej instancji, który nie rozpoznał istoty sprawy, może zostać uchylony przez sąd drugiej instancji i przekazany do ponownego rozpoznania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd drugiej instancji ma prawo uchylić wyrok sądu pierwszej instancji, który nie rozpoznał istoty sprawy, i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania na podstawie art. 386 § 4 k.p.c.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy potwierdził, że postępowanie sądowe jest co najmniej dwuinstancyjne. Jeśli sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty sprawy, sąd drugiej instancji może uchylić jego orzeczenie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania.
Czy brak doręczenia decyzji ZUS ubezpieczonym, którzy nie byli stroną postępowania administracyjnego, uniemożliwia rozpoznanie sprawy przez sąd?
Odpowiedź sądu
Nie, brak doręczenia decyzji ubezpieczonym, którzy nie byli stroną postępowania administracyjnego, nie uniemożliwia rozpoznania sprawy przez sąd, zwłaszcza gdy decyzje te zostały wydane w ich interesie i nie nakładają na nich bezpośrednich zobowiązań.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że ubezpieczeni nie występowali w postępowaniu sądowym jako strony, a sąd rozpoznaje odwołanie od decyzji tej strony, która je wniosła. Decyzje ZUS zostały wydane w interesie ubezpieczonych, a wyrok w sprawie, w której nie uczestniczyli, nie będzie dla nich wiążący. ZUS ma obowiązek zapewnić udział stronom, ale brak wiedzy o adresie ubezpieczonego nie może blokować postępowania.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| U. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością | spółka | odwołująca się |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Bydgoszczy | instytucja | pozwany |
| E.B. | osoba_fizyczna | ubezpieczony |
| T.B. | osoba_fizyczna | ubezpieczony |
| Y.A. | osoba_fizyczna | ubezpieczony |
| S.B. | osoba_fizyczna | ubezpieczony |
| O.A. | osoba_fizyczna | ubezpieczony |
| S.D. | osoba_fizyczna | ubezpieczony |
| T.K. | osoba_fizyczna | ubezpieczony |
| V.K. | osoba_fizyczna | ubezpieczony |
| V.K. | osoba_fizyczna | ubezpieczony |
| Y.K. | osoba_fizyczna | ubezpieczony |
Przepisy (16)
Główne
k.p.c. art. 477 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis ten może być stosowany tylko do decyzji ZUS nakładających na ubezpieczonego zobowiązanie, ustalających jego wymiar lub obniżających świadczenie. Decyzje dotyczące ustalenia podstawy wymiaru składek nie spełniają tych kryteriów.
k.p.c. art. 386 § 4
Kodeks postępowania cywilnego
Umożliwia sądowi drugiej instancji uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, jeśli sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty sprawy.
Pomocnicze
k.p.a. art. 477 § 14
Kodeks postępowania administracyjnego
Wspomniany w kontekście naruszenia prawa w postępowaniu administracyjnym.
k.p.a. art. 61 § 4
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy zawiadomienia o wszczęciu postępowania.
k.p.a. art. 109 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy doręczania decyzji stronom.
k.p.a. art. 145
Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa wznowienia postępowania administracyjnego.
k.p.c. art. 401 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa wznowienia postępowania sądowego.
k.p.c. art. 143
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy ustanowienia kuratora w postępowaniu sądowym.
k.p.c. art. 366
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy związania wyrokiem.
k.p.c. art. 394 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy zażalenia.
k.p.c. art. 398 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy oddalenia zażalenia.
k.p.c. art. 316
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy rozpoznania istoty sprawy.
k.c. art. 58
Kodeks cywilny
Wspomniany w kontekście kauzy decyzji ZUS.
Ustawa systemowa art. 83 § 2
Wspomniany w kontekście prawa do udziału w postępowaniu.
Konstytucja RP art. 78
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy prawa do udziału w postępowaniu.
Konstytucja RP art. 176 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy dwuinstancyjności postępowania sądowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd Apelacyjny prawidłowo zinterpretował art. 477¹⁴ § 2¹ k.p.c., uznając, że nie miał zastosowania do decyzji ZUS ustalających podstawę wymiaru składek. • Sąd Okręgowy nie rozpoznał istoty sprawy, co uzasadniało uchylenie jego postanowienia przez Sąd Apelacyjny na podstawie art. 386 § 4 k.p.c. • Brak doręczenia decyzji ubezpieczonym nie stanowił rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 477¹⁴ § 2¹ k.p.c., gdyż decyzje te nie nakładały na nich bezpośrednich zobowiązań.
Odrzucone argumenty
Decyzje ZUS zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa z powodu braku doręczenia ich ubezpieczonym, co uzasadniało przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania na podstawie art. 477¹⁴ § 2¹ k.p.c. • Sąd Apelacyjny błędnie zastosował art. 386 § 4 k.p.c., uchylając postanowienie Sądu Okręgowego.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Okręgowy jako sąd pierwszej instancji powinien rozpoznać istotę sprawy, czego nie uczynił. • Prawa ubezpieczonych nie zostały pogwałcone przede wszystkim dlatego, że nie występowali w postępowaniu sądowym jako strony. • Decyzja pozwanego w tej sprawie nie nakłada zobowiązań na ubezpieczonych, dlatego również z tej zasadniczej przyczyny nieuprawnione było stosowanie art. 477¹⁴ § 2¹ k.p.c. • Nie ma racji Sąd Okręgowy, że brak prawidłowego doręczenia pisma w toku postępowania administracyjnego ubezpieczonym, w tym decyzji, stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 477¹⁴ § 2¹ k.p.c., gdyż nie jest to przedmiotem tej regulacji.
Skład orzekający
Halina Kiryło
przewodniczący
Zbigniew Korzeniowski
sprawozdawca
Piotr Prusinowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przekazywania spraw do ponownego rozpoznania przez sądy ubezpieczeń społecznych, w szczególności stosowania art. 477¹⁴ § 2¹ k.p.c. oraz granic kontroli sądowej nad decyzjami ZUS w zakresie ustalania podstawy wymiaru składek."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której decyzje ZUS nie nakładają bezpośrednich zobowiązań na ubezpieczonych, a kwestia doręczenia decyzji jest sporna. Może nie mieć zastosowania w sprawach, gdzie decyzje ZUS bezpośrednio obciążają ubezpieczonych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego w sprawach ubezpieczeniowych, a mianowicie granic stosowania przepisu pozwalającego na przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez ZUS. Pokazuje, jak kluczowa jest prawidłowa interpretacja przepisów procesowych i jakie mogą być konsekwencje ich błędnego zastosowania.
“Kiedy ZUS może przekazać sprawę do ponownego rozpoznania? Sąd Najwyższy wyjaśnia granice stosowania kluczowego przepisu.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.