II UZ 46/15

Sygn. akt II UZ 46/15 POSTANOWIENIE Dnia 18 lutego 2016 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Zbigniew Myszka (przewodniczący) SSN Beata Gudowska (sprawozdawca) SSN Romualda Spyt w sprawie z wniosku A. G. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w G. o prawo do dodatku pielęgnacyjnego, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 18 lutego 2016 r., zażalenia wnioskodawczyni na wyrok Sądu Apelacyjnego z dnia 30 czerwca 2015 r., uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Apelacyjnemu do rozpoznania, pozostawiając temu sądowi orzeczenie o kosztach postępowania zażaleniowego. UZASADNIENIE Orzeczeniem lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 30 marca 2011 r. A. G. została uznana za całkowicie niezdolną do pracy od dnia 1 lutego 2011 r. do 31 marca 2013 r., a decyzją z dnia 20 kwietnia 2011 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyznał jej rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. W dniu 19 maja 2011 r. ubezpieczona złożyła wniosek o przyznanie jej dodatku pielęgnacyjnego i po tym, jak lekarz orzecznik Zakładu Ubezpieczeń Społecznych orzeczeniem z dnia 13 lipca 2011 r. ustalił, że jest niezdolna do samodzielnej egzystencji od dnia 1 maja 2011 r. do dnia 31 marca 2013 r. i decyzją 2 z dnia 29 lipca 2011 r. organ rentowy przyznał jej prawo do dodatku pielęgnacyjnego na okres wskazany przez lekarza orzecznika. Decyzja ta nie została zaskarżona. W dniu 8 grudnia 2011 r. ubezpieczona złożyła sprzeciw od orzeczenia lekarza orzecznika z dnia 30 marca 2011 r., wnosząc o przyznanie prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy od zakończenia okresu przebywania na zasiłku chorobowym. Orzeczeniem komisji lekarskiej z dnia 15 lutego 2012 r. ustalono, że wnioskodawczyni jest całkowicie niezdolna do pracy od dnia 1 lutego 2011 r. do 31 marca 2013 r., a jednocześnie, że nie jest niezdolna do samodzielnej egzystencji. W wyniku tego orzeczenia Zakład Ubezpieczeń Społecznych zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzją z dnia 22 lutego 2012 r. odmówił ubezpieczonej przyznania prawa do dodatku pielęgnacyjnego z tytułu niezdolności do samodzielnej egzystencji. Wyrokiem Sądu Okręgowego w G. z dnia 6 listopada 2014 r. oddalono odwołanie. Wyrokiem z dnia 30 czerwca 2015 r. Sąd Apelacyjny uchylił ten wyrok i poprzedzającą go decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Oddział w G. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania bezpośrednio organowi rentowemu. Rozstrzygnięcie to umotywował okolicznościami zaistniałymi w postępowaniu administracyjnym przed organem rentowym przed wydaniem zaskarżonej decyzji, a w szczególności tym, że zaskarżona decyzja jest sprzeczna z prawomocną decyzją z dnia 29 lipca 2011 r. Sąd drugiej instancji wskazał, że w ponownym postępowaniu Zakład Ubezpieczeń Społecznych powinien uwzględnić istnienie ostatecznej decyzji w przedmiocie dodatku pielęgnacyjnego i ewentualnie rozważyć, czy istnieją podstawy do wydania nowej decyzji. Jeśli tak, organ rentowy musi uzasadnić tę decyzję i wskazać jej podstawę prawną. W zażaleniu A. G. zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 386 § 2 i 4 w związku z art. 47714a i 13 § 2 k.p.c. przez niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu istnienia podstawy uchylenia wyroku Sądu pierwszej instancji oraz poprzedzającej go decyzji organu rentowego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania bezpośrednio organowi rentowemu. Wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi 3 drugiej instancji, podnosząc, że Sąd drugiej instancji nie powołał się na nierozpoznanie istoty sprawy przez Sąd pierwszej instancji ani na braki postępowania dowodowego (art. 386 § 2-4 k.p.c.). Nie ma także uzasadnienia ponowne wydanie decyzji przez organ rentowy, gdyż możliwe było zbadanie jej prawidłowości i zasadności oraz zmiana zaskarżonego wyroku przez zmianę decyzji organu rentowego i przyznania ubezpieczonej prawa do dodatku pielęgnacyjnego za okres od dnia 1 marca 2012 r. do dnia 31 marca 2013 r. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: W sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych sąd drugiej instancji może – stosownie do art. 47714a k.p.c. – uchylając wyrok sądu pierwszej instancji, uchylić także objętą nim decyzję organu rentowego i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania bezpośrednio temu organowi (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 stycznia 2013 r., II UZ 67/12, niepubl.). Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji oraz poprzedzającej go decyzji organu rentowego z przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania bezpośrednio organowi rentowemu (art. 47714a k.p.c.) opiera się na podstawach przewidzianych w art. 386 § 4 k.p.c. W judykaturze przyjmuje się, że orzeczenie to nie może bazować na wadach postępowania przed organem rentowym (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 lutego 2014 r., II UZ 78/13, niepubl.). Nie chodzi też o braki decyzji usuwalne przy wstępnym rozpoznaniu sprawy (por. art. 467 § 4 in fine k.p.c.) ani o wady wynikające z naruszenia przepisów postępowania przed organem rentowym (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 września 2011 r., II UZP 8/11, OSNP 2012 nr 19-20, poz. 252 i powołane tam orzecznictwo). Artykuł 47714a k.p.c. służy rozwiązywaniu sytuacji, w których - ze względu na zakres kompetencji sądu - przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji nie może doprowadzić do usunięcia uchybień popełnionych przez organ rentowy. Rozpoznając zażalenie Sąd Najwyższy badał, czy Sąd rozpoznający apelację prawidłowo ocenił spełnienie przesłanek przewidzianych w art. 47714a k.p.c. i czy skorygowanie błędów w postępowaniu w drodze ponownego 4 rozpoznania sprawy przez sąd pierwszej instancji jest możliwe tylko przez wydanie nowej decyzji przez organ rentowy. Uwzględniając, że celem postępowania sądowego o ustalenie prawa do świadczenia nie jest usuwanie wad postępowania organu rentowego, lecz rozstrzygnięcie o uprawnieniach ubezpieczonego, zgodnie z jego ukształtowaną ex lege sytuacją prawną (por. uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 10 czerwca 2011 r., III UZP 1/11, OSNP 2012 nr 5-6, poz. 68), należy przyjąć, iż stwierdzenie wydania zaskarżonej decyzji w sprawie już ostateczną decyzją rozstrzygniętej, pozostaje bez wpływu na orzeczenie sądu ubezpieczeń społecznych, który - w drugiej instancji - rozpoznaje sprawę na nowo w sposób w zasadzie nieograniczony (art. 378 § 1 i art. 382 k.p.c.; por. uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego - zasadą prawną - z dnia 31 stycznia 2008 r., III CZP 49/07, OSNC 2008 nr 6, poz. 55). Mając to na względzie, Sąd Najwyższy orzekł, jak w postanowieniu (art. 3941 § 11 związku z art. 39814 i art. 3941 § 3 k.p.c.). eb