I UZ 19/22

Sąd Najwyższy2023-05-17
SNubezpieczenia społeczneemerytury i rentyŚrednianajwyższy
emeryturaubezpieczenia społeczneskarga kasacyjnawartość przedmiotu zaskarżeniapostępowanie zażalenioweSąd NajwyższyZUS

Sąd Najwyższy oddalił zażalenie ubezpieczonej na odrzucenie jej skargi kasacyjnej, uznając sprawę za majątkową i wymagającą podania wartości przedmiotu zaskarżenia.

Ubezpieczona G. O. wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego dotyczącego wysokości jej emerytury. Sąd Apelacyjny wezwał ją do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez wskazanie wartości przedmiotu zaskarżenia, co ubezpieczona uznała za zbędne, twierdząc, że sprawa dotyczy prawa niemajątkowego. Sąd Najwyższy uznał jednak, że sprawa ma charakter majątkowy, ponieważ dotyczy zmiany wysokości świadczenia, a nie samego prawa do niego. W związku z tym, skarga kasacyjna została słusznie odrzucona z powodu nieuzupełnienia braków formalnych.

Sprawa dotyczyła zażalenia ubezpieczonej G. O. na postanowienie Sądu Apelacyjnego w Katowicach o odrzuceniu jej skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna została wniesiona od wyroku zmieniającego wcześniejsze orzeczenie dotyczące wysokości emerytury ubezpieczonej. Sąd Apelacyjny wezwał pełnomocnika ubezpieczonej do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej poprzez wskazanie wartości przedmiotu zaskarżenia, pod rygorem odrzucenia skargi. Pełnomocnik ubezpieczonej oświadczył, że przedmiotem postępowania jest prawo niemajątkowe (ustalenie okresu zatrudnienia), a zatem wskazanie wartości przedmiotu zaskarżenia nie jest konieczne. Sąd Apelacyjny uznał jednak, że sprawa dotyczy prawa majątkowego, ponieważ odnosi się do wysokości emerytury, a nie samego prawa do świadczenia. W konsekwencji, skarga kasacyjna została odrzucona. Ubezpieczona wniosła zażalenie, podtrzymując swoje stanowisko o niemajątkowym charakterze sprawy. Sąd Najwyższy, rozpoznając zażalenie, stwierdził, że jest ono nieuzasadnione. Sąd Najwyższy podkreślił, że przedmiotem sprawy jest prawo majątkowe, gdyż uwzględnienie spornego okresu zatrudnienia w podstawie wymiaru emerytury oznaczałoby zmianę jej wysokości. Sąd powołał się na utrwalone orzecznictwo, zgodnie z którym w sprawach dotyczących zmiany wysokości świadczenia powtarzającego się, wartość przedmiotu zaskarżenia ustala się na podstawie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego dotyczących świadczeń przyszłych i zaległych. W związku z tym, uznał, że odrzucenie skargi kasacyjnej było zasadne, a zażalenie należało oddalić. Zasądzono również koszty postępowania zażaleniowego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Sprawa ma charakter majątkowy, ponieważ dotyczy zmiany wysokości świadczenia, a nie samego prawa do niego.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że kwestia uwzględnienia spornego okresu zatrudnienia w podstawie wymiaru emerytury oznacza zmianę wysokości świadczenia, co kwalifikuje sprawę jako majątkową. W sprawach majątkowych, w których przedmiotem jest świadczenie powtarzające się, wartość przedmiotu zaskarżenia ustala się na podstawie przepisów k.p.c. dotyczących świadczeń przyszłych i zaległych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie zażalenia

Strona wygrywająca

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C.

Strony

NazwaTypRola
G. O.osoba_fizycznaubezpieczona
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C.instytucjaorgan rentowy

Przepisy (12)

Główne

k.p.c. art. 398^6 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Odrzucenie skargi kasacyjnej w przypadku nieuzupełnienia braków formalnych w terminie.

k.p.c. art. 398^14

Kodeks postępowania cywilnego

Rozpoznanie zażalenia przez Sąd Najwyższy.

Pomocnicze

k.p.c. art. 398^2 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy dopuszczalności skargi kasacyjnej i wartości przedmiotu zaskarżenia.

k.p.c. art. 22

Kodeks postępowania cywilnego

Ustalanie wartości przedmiotu sporu dla świadczeń przyszłych.

k.p.c. art. 19 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Ustalanie wartości przedmiotu sporu dla świadczeń zaległych.

k.p.c. art. 21

Kodeks postępowania cywilnego

Ustalanie wartości przedmiotu sporu w przypadku dochodzenia świadczeń przyszłych i zaległych.

k.p.c. art. 398^4 § § 3

Kodeks postępowania cywilnego

Obowiązek uzupełnienia braków skargi.

k.p.c. art. 394 § 1 § 3

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy rozpoznawania zażaleń.

k.p.c. art. 108 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.

k.p.c. art. 98 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Zasada odpowiedzialności za wynik procesu w zakresie kosztów.

k.p.c. art. 398^21

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy kosztów postępowania kasacyjnego.

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 10 § ust. 2 pkt 2

Określenie wysokości opłat za czynności radców prawnych w postępowaniu kasacyjnym.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sprawa dotycząca ustalenia wysokości emerytury jest sprawą majątkową. Niewskazanie wartości przedmiotu zaskarżenia w skardze kasacyjnej w sprawie majątkowej stanowi brak formalny. Odrzucenie skargi kasacyjnej z powodu nieuzupełnienia braków formalnych jest zasadne.

Odrzucone argumenty

Sprawa dotycząca ustalenia okresu zatrudnienia w podstawie wymiaru emerytury jest sprawą niemajątkową. Wskazywanie wartości przedmiotu zaskarżenia w sprawach niemajątkowych nie jest konieczne.

Godne uwagi sformułowania

przedmiotem niniejszej sprawy jest prawo majątkowe wyrażające się różnicą między kwotą otrzymywanej emerytury a kwotą żądanej przez ubezpieczoną emerytury w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych, której przedmiotem jest zmiana wysokości świadczenia powtarzającego się, wartość przedmiotu zaskarżenia (...) ustala się na podstawie art. 22 k.p.c. w odniesieniu do świadczeń przyszłych, a w odniesieniu do świadczeń zaległych na podstawie art. 19 § 1 k.p.c.

Skład orzekający

Krzysztof Rączka

przewodniczący

Józef Iwulski

członek

Romualda Spyt

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalanie charakteru majątkowego spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych dotyczących wysokości świadczeń oraz konsekwencji nieuzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku wskazania wartości przedmiotu zaskarżenia w skardze kasacyjnej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Orzeczenie jest istotne dla prawników zajmujących się sprawami ubezpieczeniowymi, ponieważ precyzuje kryteria ustalania wartości przedmiotu zaskarżenia w sprawach dotyczących wysokości świadczeń.

Czy sprawa o emeryturę to zawsze prawo majątkowe? Sąd Najwyższy wyjaśnia, kiedy liczy się wartość przedmiotu zaskarżenia.

Dane finansowe

zwrot kosztów postępowania zażaleniowego: 240 PLN

Sektor

ubezpieczenia społeczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
I UZ 19/22
POSTANOWIENIE
Dnia 17 maja 2023 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Krzysztof Rączka (przewodniczący)
‎
SSN Józef Iwulski
‎
SSN Romualda Spyt (sprawozdawca)
w sprawie z odwołania G. O.
‎
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w C.
‎
o wysokość emerytury,
‎
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń
Społecznych w dniu 17 maja 2023 r.,
‎
zażalenia ubezpieczonej na postanowienie Sądu Apelacyjnego w Katowicach
‎
z dnia 12 września 2022 r., sygn. akt III AUa 878/21,
1. oddala zażalenie;
2. zasądza od G. O. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w C. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 13 stycznia 2022 r. Apelacyjny w Katowicach w punkcie pierwszym zmienił zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego w Częstochowie z dnia 16 kwietnia 2021 r., sygn. akt IV U 1426/19, i oddalił odwołanie G. O. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w C. z dnia 28 listopada 2018 r. ustalającej wysokość jej emerytury. W punkcie drugim zasądził od G. O. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w C. kwotę 240 zł tytułem kosztów procesu w postępowaniu apelacyjnym.
Skargę kasacyjną od całego wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach wniosła G. O. reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika adwokata.
Zarządzeniem z dnia 23 sierpnia 2022 r. Sąd Apelacyjny wezwał pełnomocnika ubezpieczonej do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej przez wskazanie wartości przedmiotu zaskarżenia w terminie tygodniowym od daty doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Przesyłka pocztowa zawierająca wezwanie została odebrana przez pełnomocnika w dniu 1 września 2022 r.
Pismem z dnia 1 września 2022 r. pełnomocnik ubezpieczonej oświadczył, że przedmiotem postępowania w sprawie jest prawo niemajątkowe w postaci ustalenia okresu zatrudnienia od 8 września 1986 r. do 19 grudnia 1996 r. w pełnym wymiarze czasu pracy w P. w M., a zatem w sprawie nie jest konieczne wskazywanie wartości przedmiotu zaskarżenia.
Sąd Apelacyjny zwrócił uwagę, że niniejsza sprawa dotyczy odwołania ubezpieczonej od decyzji z dnia 28 listopada 2018 r. odmawiającej przeliczenia emerytury z uwzględnieniem okresu zatrudnienia od 8 września 1986 r. do 19 grudnia 1996 r., tym samym przedmiotem sporu była wysokość emerytury przysługującej ubezpieczonej, a zatem prawo majątkowe.
W tych okolicznościach Sąd Apelacyjny stwierdził, że ubezpieczona nie uzupełniła braków formalnych skargi kasacyjnej w terminie i w konsekwencji skargę kasacyjną odrzucił na podstawie art. 398
6
§ 2 k.p.c.
Ubezpieczona w zażaleniu na powyższe postanowienie wskazała, że postanowienie Sądu Apelacyjnego nie jest zasadne. Jej zdaniem, przedmiotem postępowania w sprawie jest prawo niemajątkowe w postaci ustalenia okresu zatrudnienia od 8 września 1986 r. do 19 grudnia 1996 r. w pełnym wymiarze czasu pracy w P. w M. Wynika to wprost z decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w C.  z dnia 28 listopada 2018 r., jak i sentencji wyroku Sądu Okręgowego w Częstochowie z dnia 16 kwietnia 2021 r. Skarżąca stwierdziła, że spór w sprawie nie sprowadza się ani do wysokości podstawy wymiaru składek, ani do wysokości samych składek.
Organ rentowy, w odpowiedzi na zażalenie, wniósł o jego oddalenie i zasądzenie od ubezpieczonej na swoją rzecz kosztów postępowania zażaleniowego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zażalenie jest nieuzasadnione.
Wbrew stanowisku skarżącej, przedmiotem niniejszej sprawy jest prawo majątkowe wyrażające się różnicą między kwotą otrzymywanej emerytury a kwotą żądanej przez ubezpieczoną emerytury. Należy bowiem zauważyć, że kwestia uwzględnienia zatrudnienia od 8 września 1986 r. do 19 grudnia 1996 r. w pełnym wymiarze czasu pracy w P. w podstawie wymiaru emerytury oznaczałaby zmianę wysokości emerytury.
Nie ulega zatem wątpliwości, że rozpoznawana sprawa ma charakter majątkowy, ponieważ dotyczy wysokości emerytury, a nie samego prawa do tego świadczenia (ubezpieczona pobiera emeryturę), w której o dopuszczalności skargi kasacyjnej decyduje wartość przedmiotu zaskarżenia (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 13 marca 2001 r., II UZ 13/01, OSNP 2003 nr 2, poz. 47; z dnia 17 lutego 2009 r., I UZ 36/08, OSNP 2010 nr 19-20, poz. 250; z dnia 10 listopada 2010 r., II UZ 30/10, LEX nr 707896; z dnia 3 marca 2011 r., II UZ 5/11, LEX nr 846582; z dnia 21 czerwca 2011 r., III UZ 12/11, LEX nr 966827; z dnia 6 marca 2018 r., II UZ 119/17, LEX nr 2456371). Do skargi kasacyjnej wniesionej w tej sprawie nie ma zastosowania wyłączenie ze zdania drugiego
art. 398
2
§ 1
k.p.c.
W
orzecznictwie Sądu Najwyższego
utrwalone jest stanowisko
, w którym przyjmuje się, że
w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych, której przedmiotem jest zmiana wysokości świadczenia powtarzającego się, wartość przedmiotu zaskarżenia (
art. 398
2
§ 1
zdanie pierwsze i drugie k.p.c.) ustala się na podstawie art. 22 k.p.c. w odniesieniu do świadczeń przyszłych, a w odniesieniu do świadczeń zaległych na podstawie art. 19 § 1 k.p.c. W razie dochodzenia świadczeń przyszłych i zaległych stosuje się art. 21 k.p.c. (zob. uchwałę Sądu Najwyższego z 18 października 2012 r., III UZP 3/12, OSNP 2013 nr 9-10, poz. 112; postanowienie Sądu Najwyższego z 29 października 2020 r., III UZ 30/20, LEX nr 3070411; postanowienie Sądu Najwyższego z 25 lutego 2016 r., II UZ 49/15, LEX nr 2019549).
Z racji powyższych argumentów proponowane przez skarżącą odczytanie przedmiotowej sprawy jako sprawy o prawo niemajątkowe jest niewłaściwe. Zatem skarga w niniejszej sprawie
powinna zawierać oznaczenie wartości przedmiotu zaskarżenia, a niewykonanie zobowiązania do usunięcia braków skargi przez podanie wartości przedmiotu zaskarżenia (art. 398
4
§ 3 k.p.c.) zasadnie wywołało sankcję z art. 398
6
§ 2 k.p.c. w postaci odrzucenia skargi kasacyjnej.
Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy orzekł na podstawie
art. 398
14
w związku z
art. 394
1
§ 3
k.p.c. oraz
art. 108 § 1
i
art. 98 § 1
k.p.c. w związku
art. 398
21
k.p.c.
w związku z
§ 10 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (jednolity tekst: Dz.U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.)
.
(G.Z.)
r.g.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI