II UZ 67/06

Postanowienie z dnia 27 lutego 2007 r. 
II UZ 67/06 
 
W sprawie o ustalenie kapitału początkowego skarga kasacyjna jest nie-
dopuszczalna, jeżeli wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż dziesięć 
tysięcy złotych (art. 3982 § 1 k.p.c.). 
 
Przewodniczący S Małgorzata Wrębiakowska-Marzec, Sędziowie SN: 
Krystyna Bednarczyk, Jerzy Kwaśniewski (sprawozdawca). 
 
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 lutego 
2007 r. sprawy z wniosku Ireneusza W. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecz-
nych-Oddziałowi w P. o kapitał początkowy, na skutek zażalenia wnioskodawcy od 
postanowienia Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 11 października 2006 r. [...] 
 
o d d a l i ł   zażalenie. 
 
U z a s a d n i e n i e 
 
 
Wyrokiem z dnia 8 marca 2006 r. Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń 
Społecznych w Poznaniu oddalił apelację ubezpieczonego Ireneusza W. od wyroku 
Sądu Okręgowego w Poznaniu Ośrodka Zamiejscowego w Koninie z dnia 30 kwiet-
nia 2004 r., którym Sąd Okręgowy zmienił decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecz-
nych-Oddziału w K. z dnia 19 listopada 2003 r. w ten sposób, że uwzględnił odwołu-
jącemu się do wyliczenia kapitału początkowego okres pracy w RSP w W. od dnia 1 
stycznia 1979 r. do dnia 31 grudnia 1979 r. W pozostałym zakresie odwołanie ubez-
pieczonego oddalił.  
 
W dniu 19 lipca 2000 r. ubezpieczony działając przez pełnomocnika wniósł 
skargę kasacyjną od wskazanego wyżej wyroku Sądu Apelacyjnego. Zarządzeniem z 
dnia 11 września 2006 r. pełnomocnik skarżącego został wezwany do uzupełnienia 
braków formalnych skargi kasacyjnej przez określenie wartości przedmiotu zaskar-
żenia - w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. W zakreślonym 
terminie pełnomocnik skarżącego podał, że wartość przedmiotu zaskarżenia wynosi 

 
2
28.563, 48 zł. (wysokość przeciętnego rocznego wynagrodzenia w gospodarce naro-
dowej ogłoszonego dla celów emerytalnych za rok 2005.). 
 
Postanowieniem z dnia 11 października 2006 r. Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i 
Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu na podstawie art. 3986 § 2 k.p.c. odrzucił 
skargę kasacyjną. W uzasadnieniu postanowienia Sąd Apelacyjny stwierdził, że sto-
sownie do art. 398 2 § 1 k.p.c. skarga kasacyjna nie przysługuje w sprawach o prawa 
majątkowe, w których wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż dziesięć tysię-
cy złotych. W sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych skarga kasacyjna przy-
sługuje niezależnie od wartości przedmiotu zaskarżenia w sprawach o przyznanie i o 
wstrzymanie emerytury lub renty oraz o objęcie obowiązkiem ubezpieczenia spo-
łecznego. Rozpatrywana sprawa jest sprawą z zakresu ubezpieczeń społecznych. 
Nie należy jednak do spraw, o których mowa w art. 398 2 § 2 zdanie drugie k.p.c. Jej 
przedmiotem bowiem nie jest przyznanie lub wstrzymanie emerytury, lecz wysokość 
kapitału początkowego. O dopuszczalności skargi kasacyjnej decydować będzie 
wartość przedmiotu zaskarżenia, którą stanowić będzie różnica pomiędzy wysoko-
ścią kapitału początkowego ustaloną w wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i 
Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu Ośrodka Zamiejscowego w Koninie z dnia 30 
kwietnia 2004 r., a wysokością kapitału początkowego ustaloną przy uwzględnieniu 
jako okresu składkowego - zgodnie z żądaniem skargi kasacyjnej - okresu pracy 
ubezpieczonego od 1 kwietnia 1977 r. do 31 grudnia 1978 r. Tymczasem pełnomoc-
nik ubezpieczonego nie oznaczył we wskazany sposób wartości przedmiotu zaskar-
żenia i z całkowicie niezrozumiałych przyczyn podał, że wartość przedmiotu zaskar-
żenia stanowi wysokość przeciętnego rocznego wynagrodzenia w gospodarce naro-
dowej ogłoszonego dla celów emerytalnych za rok 2005. Według Sądu Apelacyjnego 
takie określenie wartości przedmiotu zaskarżenia nie stanowi prawidłowego wykona-
nia zarządzenia do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej. Brak bowiem 
wskazania sposobu ustalenia wartości przedmiotu zaskarżenia bądź ustalenie jej 
wbrew obowiązującym w tym zakresie przepisom prawa jest równoznaczne z bra-
kiem jej wskazania i powoduje odrzucenie skargi kasacyjnej.  
 
Zażalenie na powyższe postanowienie Sądu Apelacyjnego wniósł ubezpie-
czony wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do 
ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w Poznaniu. Skarżący zarzucił naru-
szenie art. 3982 § 1 k.p.c. oraz art. 3984 § 2 k.p.c., przez błędną interpretację tych 
przepisów i uznanie, że rozpatrywana sprawa jest sprawą o prawo majątkowe i wo-

 
3
bec tego skarga kasacyjna nie czyni zadość art. 3984 § 2 k.p.c., gdyż nie zawiera 
oznaczenia wartości przedmiotu zaskarżenia. Zdaniem skarżącego rozpatrywana 
sprawa jest sprawą o prawa niemajątkowe i skarga kasacyjna przysługuje niezależ-
nie od wartości przedmiotu zaskarżenia. W sprawach o ustalenie kapitału początko-
wego skarga kasacyjna jest dopuszczalna niezależnie od wartości przedmiotu za-
skarżenia, jeżeli jej zarzuty dotyczą naruszenia zasad ustalenia tego kapitału, a tak 
właśnie jest w rozpatrywanej sprawie. Ponadto skarżący zarzucił naruszenie art. 3986 
§ 2 k.p.c. przez bezpodstawne odrzucenie skargi kasacyjnej. 
 
 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:  
 
Przedmiotem postępowania z odwołania ubezpieczonego od decyzji ZUS Od-
działu w K. z dnia 19 listopada 2003 r. zakończonego wyrokiem Sądu Apelacyjnego-
Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu z dnia 8 marca 2006 r. było 
ustalenie kapitału początkowego. Nie ma racji skarżący twierdząc, że rozpatrywana 
sprawa nie jest sprawą o prawa majątkowe i wobec tego skarga kasacyjna przysłu-
guje niezależnie od wartości przedmiotu zaskarżenia. Na podstawie art. 3982 § 1 
k.p.c. skarga kasacyjna jest niedopuszczalna w sprawach o prawa majątkowe z za-
kresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, w których wartość przedmiotu zaskar-
żenia jest niższa niż dziesięć tysięcy złotych. Jednakże w sprawach z zakresu ubez-
pieczeń społecznych skarga kasacyjna przysługuje niezależnie od wartości przed-
miotu zaskarżenia w sprawach o przyznanie i o wstrzymanie emerytury lub renty 
oraz o objęcie obowiązkiem ubezpieczenia społecznego. Nie ulega wątpliwości, że 
rozpatrywana sprawa z uwagi na jej przedmiot - o ustalenie kapitału początkowego - 
jest sprawą o prawa majątkowe, w której o dopuszczalności skargi kasacyjnej decy-
duje wartość przedmiotu zaskarżenia. „Kapitał początkowy” jest bowiem prawem 
majątkowym, a z jego ustaleniem związana jest wartość materialna, która będzie 
przysługiwać uprawnionemu podmiotowi. Sprawa o ustalenie kapitału początkowego 
nie jest sprawą o przyznanie ani o wstrzymanie emerytury lub renty ani też sprawą o 
objęcie obowiązkiem ubezpieczenia społecznego, w których skarga kasacyjna przy-
sługuje niezależnie od wartości przedmiotu zaskarżenia. Wynika to z literalnego 
brzmienia przepisu art. 398 2 § 1 zdanie drugie k.p.c. W przepisie tym został bowiem 
wyraźnie określony zakres spraw, w których skarga kasacyjna przysługuje niezależ-
nie od wartości przedmiotu zaskarżenia. Wskazany przepis został wprowadzony 

 
4
później niż uregulowania o kapitale początkowym zawarte w ustawie z dnia 17 grud-
nia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 
2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.). Gdyby intencją ustawodawcy było wprowadzenie 
dopuszczalności skargi kasacyjnej w sprawach o ustalenie kapitału początkowego 
niezależnie od wartości przedmiotu zaskarżenia, to takie uregulowanie znalazłoby się 
bez wątpienia w treści przepisu art. 3982 § 1 zdanie drugie k.p.c. 
Sąd drugiej instancji w zaskarżonym postanowieniu stwierdził, że skarżący nie 
wykonał zarządzenia o wezwaniu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasa-
cyjnej przez podanie wartości przedmiotu zaskarżenia. Wartość przedmiotu zaskar-
żenia w rozpatrywanej sprawie stanowiła różnica pomiędzy wysokością kapitału po-
czątkowego ustaloną w wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Spo-
łecznych w Poznaniu Ośrodka Zamiejscowego w Koninie z dnia 30 kwietnia 2004 r. a 
wysokością kapitału początkowego ustaloną przy uwzględnieniu jako okresu skład-
kowego - zgodnie z żądaniem skargi kasacyjnej - okresu pracy ubezpieczonego od 1 
kwietnia 1977 r. do 31 grudnia 1978 r. Tymczasem pełnomocnik ubezpieczonego nie 
oznaczył we wskazany sposób wartości przedmiotu zaskarżenia i z całkowicie nie-
zrozumiałych przyczyn podał, że wartość przedmiotu zaskarżenia stanowi wysokość 
przeciętnego rocznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej ogłoszonego dla 
celów emerytalnych za rok 2005. Według Sądu Apelacyjnego takie określenie warto-
ści przedmiotu zaskarżenia nie stanowi wykonania zarządzenia do uzupełnienia bra-
ków formalnych skargi kasacyjnej. Brak wskazania sposobu ustalenia wartości 
przedmiotu zaskarżenia bądź ustalenie jej wyraźnie nieadekwatne do przedmiotu 
zaskarżenia jest równoznaczny z brakiem jej wskazania i powoduje odrzucenie 
skargi kasacyjnej. Skarżący zakwestionował to ustalenie jednakże bez żadnego uza-
sadnienia odwołując się tylko do stwierdzenia, że określił przedmiot zaskarżenia 
prawidłowo bez jakiegokolwiek ustosunkowania się do ustaleń w tym zakresie za-
skarżonego postanowienia. Skarżący zatem także w zażaleniu nadal nie wskazał 
odpowiednich przesłanek podanej wartości przedmiotu zaskarżenia. Nie można więc 
uznać zasadności gołosłownego zarzutu dotyczącego ustalenia Sądu drugiej instan-
cji, że wykonanie zarządzenia o uzupełnienie braku formalnego skargi kasacyjnej 
było tylko pozorne. 
Z powyższych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji na podstawie 
art. 3941 § 3 i art. 39814 k.p.c. 
========================================