II UZ 37/10

Postanowienie z dnia 20 stycznia 2011 r. II UZ 37/10 W sprawie, w której ubezpieczony domaga się przyznania prawa do renty, nieuzupełnienie braku skargi kasacyjnej przez oznaczenie wartości przedmiotu zaskarżenia nie może prowadzić do jej odrzucenia. Przewodniczący SSN Zbigniew Myszka, Sędziowie SN: Beata Gudowska, Romualda Spyt (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 stycznia 2011 r. sprawy z wniosku Marioli K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych- Oddziałowi w L. o rentę rodzinną, na skutek zażalenia organu rentowego na posta- nowienie Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 26 sierpnia 2010 r. [...] u c h y l i ł zaskarżone postanowienie. U z a s a d n i e n i e Postanowieniem z dnia 26 sierpnia 2010 r. Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubez- pieczeń Społecznych we Wrocławiu odrzucił skargę kasacyjną wniesioną przez Za- kład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w L. od wyroku Sądu Apelacyjnego we Wro- cławiu z dnia 11 marca 2010 r., oddalającego apelację organu rentowego od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Legnicy z dnia 17 czerwca 2009 r., w sprawie z wniosku Marioli K. o rentę rodzinną. W uzasadnieniu Sąd Apelacyjny wskazał, że w dniu 16 czerwca 2010 r. organ rentowy, reprezentowany przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, złożył skargę kasacyjną. W dniu 11 sierpnia 2010 r. doręczono pełnomocnikowi organu rentowego wezwanie o uzupełnienie braków formalnych skargi kasacyjnej, poprzez między innymi - oznaczenie wartości przedmiotu zaskarżenia. W piśmie procesowym z dnia 18 sierpnia 2010 r. organ rentowy wskazał, że sprawa dotyczy renty rodzinnej, a zatem zgodnie z art. 3982 § 1 k.p.c. skarga kasacyjna jest dopuszczalna niezależ- nie od wartości przedmiotu zaskarżenia; w rezultacie wartości tej nie wskazał. 2 Sąd Apelacyjny stwierdził, że niewątpliwie renta rodzinna jest prawem mająt- kowym a w związku z tym wymaganiem formalnym skargi kasacyjnej, zgodnie z art. 3984 § 2 k.p.c., jest oznaczenie wartości przedmiotu zaskarżenia, mimo iż w tym przypadku wielkość ta nie decyduje o dopuszczalności wniesienia skargi kasacyjnej. Postanowienie to zostało zaskarżone przez organ rentowy zażaleniem, w któ- rym zarzucono naruszenie art. 3982 § 1 k.p.c., poprzez uznanie przez Sąd Apelacyj- ny, że skoro przedmiotowa sprawa dotyczy przyznania prawa do renty rodzinnej a renta rodzinna jest prawem majątkowym, to zgodnie z treścią art. 3984 § 2 k.p.c. wy- maganiem formalnym skargi kasacyjnej jest oznaczenie wartości przedmiotu zaskar- żenia, pomimo iż w tym przypadku wielkość ta nie decyduje o dopuszczalności wnie- sienia skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu wskazano, że argumenty Sądu Apelacyjnego byłyby uzasad- nione jedynie w przypadku, gdyby przedmiotowa sprawa dotyczyła wysokości przy- znanej renty rodzinnej. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie chodziło o przyznanie prawa, a nie o wysokość świadczenia. Oznacza to, że dopuszczalność skargi kasa- cyjnej w rozpoznawanej sprawie nie jest uzależniona od wartości przedmiotu zaskar- żenia - nie niższej niż dziesięć tysięcy złotych. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zażalenie jest uzasadnione. Stosownie do art. 3982 § 1 k.p.c. skarga kasacyj- na jest niedopuszczalna w sprawach o prawa majątkowe, w których wartość przed- miotu zaskarżenia w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych jest niższa niż dziesięć tysięcy złotych. Jednakże w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych skarga kasacyjna przysługuje niezależnie od wartości przedmiotu za- skarżenia w sprawach o przyznanie i o wstrzymanie emerytury lub renty oraz o obję- cie obowiązkiem ubezpieczenia społecznego. Zobowiązanie strony do oznaczenia wartości przedmiotu zaskarżenia (art. 3984 § 3 zdanie pierwsze k.p.c.) wynika z obo- wiązku wykazania dopuszczalności skargi kasacyjnej w sprawach o prawa majątko- we. Także treść art. 3986 § 2 i 3 k.p.c. nakłada na sąd drugiej instancji oraz Sąd Naj- wyższy obowiązek dokonania kontroli dopuszczalności skargi jako nadzwyczajnego środka zaskarżenia przysługującego poza tokiem instancji i weryfikacji wskazanej przez stronę wartości przedmiotu zaskarżenia w celu wyeliminowania przypadków nieprawidłowego oznaczenia tej wartości w zamiarze zapewnienia sobie dostępu do 3 postępowania kasacyjnego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 maja 2006 r., IV CZ 34/06, LEX nr 200867 i orzeczenia tam powołane). Zważając na to, nie sposób nie dostrzec, że w sprawie o rentę rodzinną oznaczenie w skardze kasa- cyjnej wartości przedmiotu zaskarżenia tych funkcji nie spełnia, bowiem w tej katego- rii spraw (o przyznanie i wstrzymanie prawa do renty) skarga kasacyjna przysługuje niezależnie od wartości przedmiotu zaskarżenia. Również od wartości przedmiotu sporu, a w konsekwencji i od wartości przedmiotu zaskarżenia, nie jest uzależniona wysokość opłaty od skargi kasacyjnej (art. 36 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosz- tach sądowych w sprawach cywilnych, jednolity tekst: Dz.U. z 2010 r. Nr 90, poz. 594 ze zm.), jak też wysokość kosztów zastępstwa prawnego ustalona - w rozporządze- niu Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) oraz w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.) - ryczałtowo dla spraw o świadczenia pieniężne z ubezpieczenia społeczne- go i zaopatrzenia emerytalnego. W uchwale z dnia 7 lipca 2005 r., II UZP 7/05 (OSNP 2005 nr 24, poz. 396) Sąd Najwyższy stwierdził, że nieuzupełnienie przez stronę w wyznaczonym terminie braku apelacji polegającego na nieoznaczeniu wartości przedmiotu zaskarżenia w sprawie o prawo majątkowe (art. 386 § 2 k.p.c.) może stanowić podstawę do jej od- rzucenia (art. 370 k.p.c.), także w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Zasygnalizował tym samym, że nie zawsze nieuzupełnienie takiego braku prowadzi do odrzucenia środka zaskarżenia. W uzasadnieniu uchwały podkreślono, że ozna- czenie wartości przedmiotu sporu i wartości przedmiotu zaskarżenia ma na celu ustabilizowanie przedmiotu sporu i zakresu zaskarżenia dla eliminacji możliwości dowolnego ich określania w poszczególnych stadiach procesu dla potrzeb dopusz- czalności zaskarżenia (skargi kasacyjnej) oraz ponoszenia kosztów procesu (ich roz- liczenia między stronami). Wyraźnie zatem wskazano na cel, jakiemu służy oznacze- nie wartości przedmiotu zaskarżenia, który, jeśli nie może być spełniony na skutek nieuzupełnienia braku, stanowi podstawę do odrzucenia środka zaskarżenia. Z kolei w postanowieniach Sądu Najwyższego z dnia 28 stycznia 2005 r., III UZ 29/04 (OSNP 2005 nr 11, poz. 165) oraz z dnia 11 grudnia 2009 r., II UZ 43/09 (LEX nr 4 583825) podkreślono, że odrzucenie apelacji z powodu nieuzupełnienia braków for- malnych w wyznaczonym terminie dotyczy tylko takich braków, które uniemożliwiają nadanie apelacji prawidłowego biegu. W szczególności w tym ostatnim orzeczeniu, które dotyczyło braku apelacji w postaci niewskazania wartości przedmiotu zaskar- żenia w sprawie z ubezpieczenia społecznego, podkreślono, że przepis art. 373 k.p.c. (i także przepis art. 370 k.p.c.) należy odczytywać łącznie z art. 130 k.p.c. W przywołanej argumentacji zaznaczono, że brak określenia wartości przedmiotu za- skarżenia nie uniemożliwia nadania biegu sprawie w zakresie postępowania apela- cyjnego. Ani bowiem opłata, ani koszty zastępstwa procesowego w sprawach z za- kresu ubezpieczeń społecznych nie są uzależnione od wartości przedmiotu sporu. Wartość przedmiotu sporu będzie natomiast istotna dopiero przy stwierdzaniu do- puszczalności skargi kasacyjnej. Podsumowując, tylko taki brak skargi kasacyjnej, który uniemożliwia nadanie jej biegu, prowadzi do jej odrzucenia. Sankcja ta ma uzasadnienie w sprawach z za- kresu ubezpieczenia społecznego, jeśli od wartości przedmiotu zaskarżenia zależy dopuszczalność skargi kasacyjnej albo też wartość ta ma wpływ na koszty postępo- wania. Z tych względów w niniejszej sprawie, w której ubezpieczony domaga się przyznania prawa do renty, nieuzupełnienie braku skargi kasacyjnej - poprzez ozna- czenie wartości przedmiotu zaskarżenia - nie może prowadzić do jej odrzucenia. Mając na uwadze powyższe Sąd Najwyższy na mocy art. 39816 k.p.c. w związku z art. 3941 § 3 k.p.c. orzekł jak w sentencji ========================================