II UZ 37/10

Postanowienie z dnia 20 stycznia 2011 r. 
II UZ 37/10 
 
W sprawie, w której ubezpieczony domaga się przyznania prawa do 
renty, nieuzupełnienie braku skargi kasacyjnej przez oznaczenie wartości 
przedmiotu zaskarżenia nie może prowadzić do jej odrzucenia. 
 
Przewodniczący SSN Zbigniew Myszka, Sędziowie SN: Beata Gudowska, 
Romualda Spyt (sprawozdawca). 
 
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 stycznia 
2011 r. sprawy z wniosku Marioli K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-
Oddziałowi w L. o rentę rodzinną, na skutek zażalenia organu rentowego na posta-
nowienie Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 26 sierpnia 2010 r. [...] 
 
u c h y l i ł   zaskarżone postanowienie. 
 
U z a s a d n i e n i e 
 
Postanowieniem z dnia 26 sierpnia 2010 r. Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubez-
pieczeń Społecznych we Wrocławiu odrzucił skargę kasacyjną wniesioną przez Za-
kład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w L. od wyroku Sądu Apelacyjnego we Wro-
cławiu z dnia 11 marca 2010 r., oddalającego apelację organu rentowego od wyroku 
Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Legnicy z dnia 17 
czerwca 2009 r., w sprawie z wniosku Marioli K. o rentę rodzinną. 
W uzasadnieniu Sąd Apelacyjny wskazał, że w dniu 16 czerwca 2010 r. organ 
rentowy, reprezentowany przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, złożył 
skargę kasacyjną. W dniu 11 sierpnia 2010 r. doręczono pełnomocnikowi organu 
rentowego wezwanie o uzupełnienie braków formalnych skargi kasacyjnej, poprzez 
między innymi - oznaczenie wartości przedmiotu zaskarżenia. W piśmie procesowym 
z dnia 18 sierpnia 2010 r. organ rentowy wskazał, że sprawa dotyczy renty rodzinnej, 
a zatem zgodnie z art. 3982 § 1 k.p.c. skarga kasacyjna jest dopuszczalna niezależ-
nie od wartości przedmiotu zaskarżenia; w rezultacie wartości tej nie wskazał. 

 
2
Sąd Apelacyjny stwierdził, że niewątpliwie renta rodzinna jest prawem mająt-
kowym a w związku z tym wymaganiem formalnym skargi kasacyjnej, zgodnie z art. 
3984 § 2 k.p.c., jest oznaczenie wartości przedmiotu zaskarżenia, mimo iż w tym 
przypadku wielkość ta nie decyduje o dopuszczalności wniesienia skargi kasacyjnej.  
Postanowienie to zostało zaskarżone przez organ rentowy zażaleniem, w któ-
rym zarzucono naruszenie art. 3982 § 1 k.p.c., poprzez uznanie przez Sąd Apelacyj-
ny, że skoro przedmiotowa sprawa dotyczy przyznania prawa do renty rodzinnej a 
renta rodzinna jest prawem majątkowym, to zgodnie z treścią art. 3984 § 2 k.p.c. wy-
maganiem formalnym skargi kasacyjnej jest oznaczenie wartości przedmiotu zaskar-
żenia, pomimo iż w tym przypadku wielkość ta nie decyduje o dopuszczalności wnie-
sienia skargi kasacyjnej. 
W uzasadnieniu wskazano, że argumenty Sądu Apelacyjnego byłyby uzasad-
nione jedynie w przypadku, gdyby przedmiotowa sprawa dotyczyła wysokości przy-
znanej renty rodzinnej. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie chodziło o przyznanie 
prawa, a nie o wysokość świadczenia. Oznacza to, że dopuszczalność skargi kasa-
cyjnej w rozpoznawanej sprawie nie jest uzależniona od wartości przedmiotu zaskar-
żenia - nie niższej niż dziesięć tysięcy złotych. 
 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
 
 
Zażalenie jest uzasadnione. Stosownie do art. 3982 § 1 k.p.c. skarga kasacyj-
na jest niedopuszczalna w sprawach o prawa majątkowe, w których wartość przed-
miotu zaskarżenia w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych 
jest niższa niż dziesięć tysięcy złotych. Jednakże w sprawach z zakresu ubezpieczeń 
społecznych skarga kasacyjna przysługuje niezależnie od wartości przedmiotu za-
skarżenia w sprawach o przyznanie i o wstrzymanie emerytury lub renty oraz o obję-
cie obowiązkiem ubezpieczenia społecznego. Zobowiązanie strony do oznaczenia 
wartości przedmiotu zaskarżenia (art. 3984 § 3 zdanie pierwsze k.p.c.) wynika z obo-
wiązku wykazania dopuszczalności skargi kasacyjnej w sprawach o prawa majątko-
we. Także treść art. 3986 § 2 i 3 k.p.c. nakłada na sąd drugiej instancji oraz Sąd Naj-
wyższy obowiązek dokonania kontroli dopuszczalności skargi jako nadzwyczajnego 
środka zaskarżenia przysługującego poza tokiem instancji i weryfikacji wskazanej 
przez stronę wartości przedmiotu zaskarżenia w celu wyeliminowania przypadków 
nieprawidłowego oznaczenia tej wartości w zamiarze zapewnienia sobie dostępu do 

 
3
postępowania kasacyjnego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 maja 
2006 r., IV CZ 34/06, LEX nr 200867 i orzeczenia tam powołane). Zważając na to, 
nie sposób nie dostrzec, że w sprawie o rentę rodzinną oznaczenie w skardze kasa-
cyjnej wartości przedmiotu zaskarżenia tych funkcji nie spełnia, bowiem w tej katego-
rii spraw (o przyznanie i wstrzymanie prawa do renty) skarga kasacyjna przysługuje 
niezależnie od wartości przedmiotu zaskarżenia. Również od wartości przedmiotu 
sporu, a w konsekwencji i od wartości przedmiotu zaskarżenia, nie jest uzależniona 
wysokość opłaty od skargi kasacyjnej (art. 36 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosz-
tach sądowych w sprawach cywilnych, jednolity tekst: Dz.U. z 2010 r. Nr 90, poz. 594 
ze zm.), jak też wysokość kosztów zastępstwa prawnego ustalona - w rozporządze-
niu Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności 
adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy 
prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) oraz w rozporządzeniu 
Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności 
radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej 
udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 
ze zm.) - ryczałtowo dla spraw o świadczenia pieniężne z ubezpieczenia społeczne-
go i zaopatrzenia emerytalnego. 
 
W uchwale z dnia 7 lipca 2005 r., II UZP 7/05 (OSNP 2005 nr 24, poz. 396) 
Sąd Najwyższy stwierdził, że nieuzupełnienie przez stronę w wyznaczonym terminie 
braku apelacji polegającego na nieoznaczeniu wartości przedmiotu zaskarżenia w 
sprawie o prawo majątkowe (art. 386 § 2 k.p.c.) może stanowić podstawę do jej od-
rzucenia (art. 370 k.p.c.), także w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. 
Zasygnalizował tym samym, że nie zawsze nieuzupełnienie takiego braku prowadzi 
do odrzucenia środka zaskarżenia. W uzasadnieniu uchwały podkreślono, że ozna-
czenie wartości przedmiotu sporu i wartości przedmiotu zaskarżenia ma na celu 
ustabilizowanie przedmiotu sporu i zakresu zaskarżenia dla eliminacji możliwości 
dowolnego ich określania w poszczególnych stadiach procesu dla potrzeb dopusz-
czalności zaskarżenia (skargi kasacyjnej) oraz ponoszenia kosztów procesu (ich roz-
liczenia między stronami). Wyraźnie zatem wskazano na cel, jakiemu służy oznacze-
nie wartości przedmiotu zaskarżenia, który, jeśli nie może być spełniony na skutek 
nieuzupełnienia braku, stanowi podstawę do odrzucenia środka zaskarżenia. Z kolei 
w postanowieniach Sądu Najwyższego z dnia 28 stycznia 2005 r., III UZ 29/04 
(OSNP 2005 nr 11, poz. 165) oraz z dnia 11 grudnia 2009 r., II UZ 43/09 (LEX nr 

 
4
583825) podkreślono, że odrzucenie apelacji z powodu nieuzupełnienia braków for-
malnych w wyznaczonym terminie dotyczy tylko takich braków, które uniemożliwiają 
nadanie apelacji prawidłowego biegu. W szczególności w tym ostatnim orzeczeniu, 
które dotyczyło braku apelacji w postaci niewskazania wartości przedmiotu zaskar-
żenia w sprawie z ubezpieczenia społecznego, podkreślono, że przepis art. 373 
k.p.c. (i także przepis art. 370 k.p.c.) należy odczytywać łącznie z art. 130 k.p.c. W 
przywołanej argumentacji zaznaczono, że brak określenia wartości przedmiotu za-
skarżenia nie uniemożliwia nadania biegu sprawie w zakresie postępowania apela-
cyjnego. Ani bowiem opłata, ani koszty zastępstwa procesowego w sprawach z za-
kresu ubezpieczeń społecznych nie są uzależnione od wartości przedmiotu sporu. 
Wartość przedmiotu sporu będzie natomiast istotna dopiero przy stwierdzaniu do-
puszczalności skargi kasacyjnej.  
 
Podsumowując, tylko taki brak skargi kasacyjnej, który uniemożliwia nadanie 
jej biegu, prowadzi do jej odrzucenia. Sankcja ta ma uzasadnienie w sprawach z za-
kresu ubezpieczenia społecznego, jeśli od wartości przedmiotu zaskarżenia zależy 
dopuszczalność skargi kasacyjnej albo też wartość ta ma wpływ na koszty postępo-
wania. 
 
Z tych względów w niniejszej sprawie, w której ubezpieczony domaga się 
przyznania prawa do renty, nieuzupełnienie braku skargi kasacyjnej - poprzez ozna-
czenie wartości przedmiotu zaskarżenia - nie może prowadzić do jej odrzucenia. 
 
Mając na uwadze powyższe Sąd Najwyższy na mocy art. 39816 k.p.c. w 
związku z art. 3941 § 3 k.p.c. orzekł jak w sentencji  
========================================