II UZ 37/06

Sygn. akt II UZ 37/06 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 21 grudnia 2006 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Beata Gudowska (przewodniczący, sprawozdawca) 
SSN Katarzyna Gonera 
SSN Roman Kuczyński 
 
 
w sprawie z wniosku K. W. 
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w L. 
o rentę z tytułu niezdolności do pracy, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń 
Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 21 grudnia 2006 r., 
zażalenia organu rentowego na postanowienie Sądu Apelacyjnego we W. 
z dnia 6 czerwca 2006 r., sygn. akt III AUz …/06, 
 
uchyla zaskarżone postanowienie. 
 
 
Uzasadnienie 
 
Postanowieniem z dnia 6 czerwca 2006 r. Sąd Apelacyjny – Sąd Pracy i 
Ubezpieczeń Społecznych we W. odrzucił zażalenie Zakładu Ubezpieczeń 
Społecznych, Oddział w L. na postanowienie Sądu Okręgowego w L. z dnia 20 
kwietnia 2006 r., którym odrzucono apelację wniesioną przez organ rentowy bez 
uiszczenia opłaty podstawowej, gdyż opłata taka nie została uiszczona także od 
zażalenia.  
Sąd Apelacyjny powołał przepis art. 36 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o 
kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 167, poz. 1398), zgodnie z 
którym w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych i w sprawach odwołań 

 
 
2 
rozpoznawanych przez sąd pracy i ubezpieczeń społecznych od apelacji, 
zażalenia, skargi kasacyjnej i skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem 
prawomocnego orzeczenia pobiera się opłatę podstawową w kwocie 30 złotych 
oraz art. 1302 § 3 k.p.c. nakazujący odrzucić bez wezwania o uiszczenie opłaty 
nieopłacony środek zaskarżenia wniesiony przez adwokata, radcę prawnego lub 
rzecznika patentowego. 
Zażalenie organu rentowego, zawierające wniosek o uchylenie tego 
postanowienia, zostało oparte na zarzucie nieuzględnienia przewidzianego w art. 
114 ust 4 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń 
społecznych (Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 ze zm.) zwolnienia od ponoszenia 
kosztów i opłat sądowych, niewłaściwego zastosowania art. 14 ust. 3 ustawy z dnia 
28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 167, poz. 
1398) zamiast art. 95 ust. 2 tej ustawy, zgodnie z którym zażalenie dotyczące 
wyłącznie wysokości opłaty jest wolne od opłat, oraz błędnej wykładni art. 11, 14 i 
art. 36 ustawy o kosztach w związku z art. 1302 § 3 k.p.c. przez uznanie, że opłata 
podstawowa wskazana w art. 36 jest opłatą w wysokości stałej o której mowa w art. 
1302 § 3 k.p.c. 
 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.  
 
Zgodnie z art. 114 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie 
ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 137, poz. 887 ze zm.), Zakład Ubezpieczeń 
Społecznych w zakresie działalności określonej w tej ustawie nie ponosi opłat 
sądowych. Użyte w tym przepisie sformułowanie odnoszące się do prowadzonej 
działalności nakazuje stwierdzenie, że o ustawowym zwolnieniu tego organu 
rentowego od kosztów sądowych decyduje materia, której dotyczy postępowanie 
sądowe. Jeżeli jest to działalność ujęta w art. 83 ust. 1 tej ustawy, polegająca na 
wydawaniu decyzji w zakresie indywidualnych spraw dotyczących zgłaszania do 
ubezpieczeń społecznych, przebiegu ubezpieczeń, ustalania wymiaru składek i ich 
poboru, a także umarzania należności z tytułu składek, ustalania uprawnień do 
świadczeń z ubezpieczeń społecznych, wymiaru świadczeń z ubezpieczeń 
społecznych, to organ korzysta ze zwolnienia.   

 
 
3 
W tym zakresie zwolnienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych od kosztów 
sądowych ma rangę zwolnienia ustawowego, równą zwolnieniu przewidzianemu w 
art. 96 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 36 oraz art. 94 ustawy o kosztach sądowych, 
stosownie do których strona wnosząca odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń 
społecznych w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych i w sprawach 
odwołań rozpoznawanych przez sąd pracy i ubezpieczeń społecznych nie jest 
obciążona opłatą podstawową w kwocie 30 złotych od wszystkich pism, z wyjątkiem 
apelacji, zażalenia, skargi kasacyjnej i skargi o stwierdzenie niezgodności z 
prawem prawomocnego orzeczenia, a Skarb Państwa nie ma obowiązku 
uiszczania żadnych opłat.  
W poprzednim stanie prawnym Zakład Ubezpieczeń Społecznych korzystał 
ze zwolnienia od kosztów sądowych na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 16 
czerwca 1967 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (jednolity tekst: Dz.U. 
z 2002 r. Nr 9, poz. 88 ze zm.) jako instytucja państwowa, której zadanie nie 
polegało na prowadzeniu działalności gospodarczej - centralny organ administracji 
państwowej (art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 25 listopada 1986 r. o organizacji i 
finansowaniu ubezpieczeń społecznych, Dz.U. Nr 42, poz. 202 ze zm.). Obecnie, 
gdy Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest – z mocy art. 66 ust. 1 ustawy o 
systemie ubezpieczeń społecznych – państwową jednostką organizacyjną i ma 
osobowość prawną, w sprawach toczących się na skutek odwołań od wydawanych 
przez niego decyzji nie pobiera się opłaty podstawowej, o której mowa w art. 36 
ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych z mocy art. 114 ust. 4 ustawy 
systemowej. 
Stwierdzając to, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie (art. 39815 
§ 1 zdanie pierwsze w związku z art. 3941 § 3 k.p.c.), uznawszy za 
bezprzedmiotowe odnoszenie się do dalszych zarzutów zażalenia. Należy tylko 
zwrócić uwagę, że opłata podstawowa określona w art. 14 ust. 3 ustawy o kosztach 
jest opłatą w wysokości stałej w rozumieniu art. 1302 § 3 k.p.c. (por. np. uchwałę 
Sądu Najwyższego z dnia 21 listopada 2006, III CZP 109/06, niepublikowana).