II UZ 36/03

Postanowienie z dnia 17 lipca 2003 r. II UZ 36/03 Postanowienie sądu drugiej instancji odrzucające wniosek strony o do- ręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem w celu wniesienia kasacji kończy po- stępowanie w sprawie w rozumieniu art. 39318 § 2 k.p.c. Przewodniczący SSN Jerzy Kuźniar (sprawozdawca), Sędziowie SN: Krystyna Bednarczyk, Maria Tyszel. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 lipca 2003 r. sprawy z wniosku Mieczysława W. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Spo- łecznych-Oddziałowi w G. o rentę z tytułu niezdolności do pracy, na skutek zażalenia wnioskodawcy na postanowienie Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 13 marca 2003 r. [...] u c h y l i ł zaskarżone postanowienie i zasądził od pozwanego na rzecz wnioskodawcy kwotę 100 zł (sto) tytułem zwrotu kosztów postępowania zażalenio- wego. U z a s a d n i e n i e Wyrokiem z dnia 12 grudnia 2002 r. [...] Sąd Apelacyjny w Gdańsku oddalił apelację wnioskodawcy Mieczysława W. od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku z siedzibą w Gdyni w sprawie przeciwko Za- kładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w G. o rentę z tytułu niezdolności do pracy, podzielając ustalenia Sądu pierwszej instancji poczynione na podstawie prze- prowadzonych dowodów, według których wnioskodawca zachował zdolność do pracy, brak więc podstaw do przyznania dochodzonego świadczenia. Wyrok zapadł po przeprowadzeniu rozprawy, w której wnioskodawca, mimo prawidłowego zawia- domienia, nie wziął udziału, nie składając również wniosku w przedmiocie jej odro- czenia. W dniu 23 stycznia 2003 r. - data wpływu pisma do Sądu - zwrócił się o przy- wrócenie terminu do żądania doręczenia odpisu zapadłego w sprawie wyroku z uza- 2 sadnieniem, podnosząc, że w dniu 19 grudnia 2002 r. opuścił na własne żądanie szpital, gdzie przebywał od dnia 9 grudnia 2002 r. w związku z dolegliwościami serca. Postanowieniem z dnia 6 marca 2003 r. Sąd Apelacyjny oddalił ten wniosek, a postanowieniem z dnia 13 marca 2003 r. odrzucił, jako spóźniony, wniosek o dorę- czenie wyroku Sądu Apelacyjnego z uzasadnieniem. Powyższe postanowienie zaskarżył zażaleniem wnioskodawca i zarzucając naruszenie art. 5 i 168 § 1 k.p.c., domagał się jego uchylenia i zasądzenia kosztów postępowania zażaleniowego. W uzasadnieniu podniósł, że pouczenie zawarte w za- wiadomieniu o terminie rozprawy było błędne, zawierając treść odnoszącą się do postępowania pierwszoinstancyjnego, nieadekwatną do postępowania apelacyjnego, co przyznał Sąd Apelacyjny. Sąd Najwyższy zważył,co następuje: Przede wszystkim należało rozważyć dopuszczalność zażalenia w tej sprawie, a więc przesądzić czy postanowienie Sądu Apelacyjnego w przedmiocie odrzucenia wniosku strony o doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem w celu ewentualnego wniesienia kasacji jest postanowieniem kończącym postępowanie w sprawie po myśli art.39318 § 2 k.p.c. Stosownie do art. 3934 k.p.c. kasację wnosi się do sądu który wydał zaskarżo- ny wyrok lub postanowienie, w terminie miesięcznym od dnia doręczenia orzeczenia stronie skarżącej. Powyższe oznacza, że strona, która nie złożyła w terminie okre- ślonym w art. 387 § 3 k.p.c. wniosku o doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem celem ewentualnego złożenia kasacji, nie może skutecznie wnieść kasacji. W orzecznictwie Sądu Najwyższego stanowisko to nie jest kwestionowane. W postano- wieniu z dnia 8 grudnia 1999 r., II CKU 162/97 (Prokurator i Prawo 2000 nr 6, poz. 30) wskazano, że w sprawach, w których sąd drugiej instancji doręcza orzeczenie z uzasadnieniem na żądanie strony (uczestników postępowania), kasacja przysługuje tylko tej stronie (uczestnikowi postępowania), która wystąpiła ze stosownym wnio- skiem. Oznacza to, że termin miesięczny przewidziany w art. 3934 k.p.c. liczony jest od doręczenia orzeczenia dokonanego zgodnie z wymaganiami art. 387 § 3 k.p.c. Tak więc tylko w sytuacji, gdy strona (uczestnik postępowania) w terminie tygodnio- wym od ogłoszenia sentencji zażądała doręczenia jej orzeczenia z uzasadnieniem, 3 spełnione zostaje wstępne wymaganie dla powstania możliwości wniesienia kasacji. W przeciwnym razie, tzn. w sytuacji, gdy strona (uczestnik postępowania) z żąda- niem takim nie wystąpiła lub uczyniła to po upływie tygodniowego terminu przewi- dzianego w art. 387 § 3 k.p.c., miesięczny termin do wniesienia kasacji w ogóle nie może rozpocząć biegu, wobec czego niemożliwe jest wniesienie kasacji. Podobne stanowisko zajęto w postanowieniu z dnia 30 stycznia 1998 r., III CKU 106/97 (Pro- kurator i Prawo 1998 nr 6, poz. 30), stwierdzając, że regulację zawartą w art. 3934 k.p.c. należy rozumieć w ten sposób, iż termin miesięczny liczony jest od doręczenia orzeczenia dokonanego w sposób prawidłowy, tj. zgodnie z wymaganiami przewi- dzianymi w art. 387 § 2 k.p.c. To z kolei oznacza, że tylko wtedy, gdy strona zażą- dała w terminie tygodniowym doręczenia jej orzeczenia wraz z jego uzasadnieniem, można mówić, iż spełnione zostało wstępne wymaganie dla powstania możliwości wniesienia kasacji. Natomiast gdy z takim żądaniem nie wystąpiła bądź też wystę- pując z nim przekroczyła siedmiodniowy termin do zgłoszenia żądania doręczenia orzeczenia wraz z uzasadnieniem (art. 387 § 3 k.p.c.), miesięczny termin, przewi- dziany w tym przepisie w ogóle nie może rozpocząć swojego biegu, a tym samym niemożliwe jest wniesienie kasacji, albowiem kasacja taka jest niedopuszczalna - art. 3935 k.p.c. Analogicznie w postanowieniu z dnia 11 grudnia 1996 r., I PKN 45/96 (OSNAPiUS 1997 nr 14, poz. 254), stwierdzono, że przewidziany w art. 3934 k.p.c. miesięczny termin do wniesienia kasacji należy liczyć od dokonanego w sposób pra- widłowy doręczenia orzeczenia. Jeżeli strona nie zażądała w terminie tygodniowym od ogłoszenia sentencji doręczenia jej orzeczenia z uzasadnieniem, kasacja jest nie- dopuszczalna. Warto wreszcie wskazać, że w postanowieniu z dnia 12 września 2001 r., I PZ 59/01 (dotąd niepublikowane) wyrażono trafny pogląd, że na podstawie art. 9 k.p.c. strona ma prawo otrzymać w każdym czasie odpis wyroku z uzasadnie- niem, niezależnie od uprawnienia otrzymania wyroku z uzasadnieniem sporządzo- nym na jej żądanie zgłoszone w terminie określonym w art. 328 § 1 lub 387 § 3 k.p.c. Doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem na podstawie art. 9 k.p.c. nie otwiera drogi do wniesienia apelacji lub kasacji. Z tych przykładowo przytoczonych stanowisk wynika więc niewątpliwie, że postanowienie odrzucające wniosek strony o doręcze- nie jej odpisu wyroku z uzasadnieniem celem ewentualnego wywiedzenia kasacji, uniemożliwia złożenie kasacji, a więc kończy postępowanie w sprawie w rozumieniu powołanego wyżej przepisu. 4 Przechodząc do merytorycznej zasadności zażalenia należy zauważyć, że nie jest wątpliwe, iż zawiadomienie o terminie wyznaczonej rozprawy apelacyjnej zostało doręczone wnioskodawcy w dniu 28 października 2002 r. Zawierało ono pouczenie, że „niestawiennictwo stron w zasadzie nie tamuje rozpoznania sprawy”, „w razie nie- stawiennictwa pozwanego sąd może wydać wyrok zaoczny, a w razie niestawien- nictwa powoda, nie żąda rozpoznania sprawy w jego nieobecności - zawiesić postę- powanie.” Nie jest też wątpliwe, że w dniach od 9 do 19 grudnia 2002r. wnioskodaw- ca przebywał w szpitalu. Przedstawione okoliczności, w tym zwłaszcza niewłaściwe, a nadto w części niezrozumiałe pouczenie, dają podstawę do stwierdzenia, że nie- zawiadamiając Sądu o przeszkodzie w stawieniu się na rozprawie apelacyjnej i nie- składając wniosku o jej odroczenie, wnioskodawca mógł działać w uzasadnionym przekonaniu, że rozprawa się nie odbędzie, zaś uchybiając terminowi do złożenia wniosku w przedmiocie doręczenia odpisu wyroku z uzasadnieniem, dostatecznie uprawdopodobnił okoliczności uzasadniające wniosek (art. 168 §1 k.p.c.), w tym brak zawinienia. Z tych względów zaskarżone postanowienie, odrzucające wniosek o doręcze- nie odpisu wyroku z uzasadnieniem, jako nietrafne, podlega zmianie poprzez jego uchylenie, o czym orzeczono na podstawie art. 386 § 1 w związku z art.39319 k.p.c. O kosztach orzeczono na podstawie art. 98 k.p.c. uwzględniając taryfowe wy- nagrodzenie pełnomocnika wnioskodawczyni. ========================================