II UZ 3/11

Postanowienie z dnia 2 marca 2011 r. 
II UZ 3/11 
 
W sprawie o ponowne obliczenie renty rodzinnej wartość przedmiotu 
sporu ustala się według art. 22 k.p.c., a żądanie wyrównania tego świadczenia 
na podstawie art. 133 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emerytu-
rach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 
2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.) za okres 3 lat poprzedzających datę złożenia 
wniosku, nie stanowi odrębnego roszczenia w rozumieniu art. 19 § 1 i art. 21 
k.p.c. 
 
Przewodniczący SSN Zbigniew Hajn (sprawozdawca), Sędziowie SN: Jerzy 
Kwaśniewski, Jolanta Strusińska-Żukowska. 
 
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 marca 
2011 r. sprawy z wniosku Walerii M. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-
Oddziałowi w L. o wysokość renty rodzinnej, na skutek zażalenia wnioskodawczyni 
na postanowienie Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 10 listopada 2010 r. [...] 
 
o d d a l i ł   zażalenie. 
 
U z a s a d n i e n i e 
 
We wniosku złożonym 8 lipca 2009 r. w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych-
Oddziale w L. wnioskodawczyni Waleria M. wystąpiła o przeliczenie renty rodzinnej 
zgodnie z ustawą z dnia 4 września 2008 r. (Dz.U. Nr 192, poz. 1180). Decyzją z 23 
lipca 2009 r. organ rentowy odmówił wnioskodawczyni przeliczenia podstawy wymia-
ru ostatnio przyjętej do obliczenia wysokości świadczenia oraz przeliczenia podstawy 
wymiaru w myśl art. 111 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach. W od-
wołaniu od tej decyzji wnioskodawczyni wskazała, że okres pracy górniczej jej zmar-
łego męża bezspornie wynosi 18 lat i 5 miesięcy, czyli 221 miesięcy i taką ilość nale-
ży przeliczyć wskaźnikiem 1,5.  

 
2
Sąd Okręgowy w Legnicy wyrokiem z 4 listopada 2009 r. oddalił to odwołanie, 
a Sąd Apelacyjny we Wrocławiu wyrokiem z 10 marca 2010 r. oddalił apelację wnio-
skodawczyni. Od tego orzeczenia wnioskodawczyni złożyła skargę kasacyjną, okre-
ślając wartość przedmiotu zaskarżenia na 10.200 zł. W dniu 30 sierpnia 2010 r. do-
ręczono pełnomocnikowi wnioskodawczyni wezwanie o uzupełnienie braków formal-
nych skargi kasacyjnej przez - między innymi - przedstawienie szczegółowych zasad 
i sposobu wyliczenia podanej wartości przedmiotu zaskarżenia w terminie tygodnio-
wym pod rygorem odrzucenia skargi. Pełnomocnik złożył pismo procesowe zawiera-
jące wyliczenia renty rodzinnej wnioskodawczyni za okres od 1991 r., w oparciu o 
„zmienne średnie krajowe”, wskazując, że różnica pomiędzy wyliczoną rentą, a wy-
płaconą przez organ rentowy w 2007 r. wyniosła 11.138,28 zł, a w roku 2010 wynie-
sie 13.325,28 zł. Na żądanie Sądu organ rentowy wyliczył hipotetyczną wysokość 
renty rodzinnej wnioskodawczyni na datę wydania spornej decyzji i przy przyjęciu 
przelicznika 1,5 do pracy górniczej w rozmiarze 221 miesięcy, wskazując, że wynosi 
ona 1843 zł miesięcznie, a przy przyjęciu przelicznika 1,8 - 2.108 zł.  
Postanowieniem z 10 listopada 2010 r. Sąd Apelacyjny ustalił wartość przed-
miotu zaskarżenia na 3.744 zł i odrzucił skargę kasacyjną. W uzasadnieniu Sąd 
stwierdził, że przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest wysokość renty rodzinnej, 
przy czym - zdaniem wnioskodawczyni - okres pracy górniczej męża winien być w 
rozmiarze 221 miesięcy przeliczony przelicznikiem 1,5, a maksymalnie 1,8. Spór 
dotyczy więc prawa majątkowego, odnośnie do którego w sprawach z zakresu ubez-
pieczeń społecznych dopuszczalność skargi kasacyjnej jest uwarunkowana wykaza-
niem wartości przedmiotu zaskarżenia w wysokości co najmniej 10.000 zł (art. 3982 § 
1 k.p.c.). Renta rodzinna jest świadczeniem powtarzającym się, stąd o wartości 
przedmiotu zaskarżenia decyduje wartość dochodzonego świadczenia za okres 1 
roku, zgodnie z art. 22 k.p.c. Ewentualnych wyrównań za okres dłuższy niż rok nie 
wlicza się do tak rozumianej wartości przedmiotu zaskarżenia w sprawach z zakresu 
ubezpieczeń społecznych (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 kwietnia 
2005 r., I UZ 76/04, OSNP 2006 nr 3-4, poz. 66). Na dzień wydania zaskarżonej de-
cyzji wysokość renty rodzinnej wyliczonej przez organ rentowy wynosi od marca 
2009 r. - 1.796, natomiast dochodzona renta w najkorzystniejszym wariancie, przy 
zastosowaniu przelicznika 1,8 do 221 miesięcy pracy górniczej wynosi 2.108 zł. W 
świetle powyższego różnica w skali miesiąca wynosi 2.108 zł minus 1.796 zł, co daje 
312 zł. Pomnożone przez 12 miesięcy, stanowi to 3.744 zł. 

 
3
W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik wnioskodawczyni za-
rzucił postanowieniu Sądu Apelacyjnego obrazę przepisów prawa procesowego, tj. 
art. 22 k.p.c., przez błędną jego wykładnię i zastosowanie, polegające na bezzasad-
nym przyjęciu, że wnioskodawczyni dochodzi prawa do świadczenia okresowego, 
podczas gdy wnioskodawczyni ma już prawo do emerytury, a przed Sądem dochodzi 
konkretnego roszczenia pieniężnego za okres 3 lat i do jej sytuacji ma zastosowanie 
art. 19 k.p.c., a także naruszenie zasady równości stron polegające na dopuszczeniu 
przeciwnika procesowego do wyliczania wartości przedmiotu sporu.  
Stawiając powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego postano-
wienia i przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. W uzasadnieniu zażalenia wska-
zano, że za stanowiskiem wnioskodawczyni przemawia fakt, że w przypadku 
uwzględnienia roszczenia, Sąd zasądzi na jej rzecz stosowną kwotę tytułem wyrów-
nania renty za okres nieprzedawnionych 3 lat. 
 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
 
Zażalenie jest nieuzasadnione. Wartość przedmiotu sporu w odniesieniu do 
roszczenia ubezpieczonego o ponowne ustalenie wysokości renty rodzinnej podlega 
ustaleniu na podstawie art. 22 k.p.c., zgodnie z którym w sprawach o prawo do 
świadczeń powtarzających się wartość przedmiotu sporu stanowi suma świadczeń za 
jeden rok. A zatem, jak wskazał Sąd Apelacyjny w uzasadnieniu zaskarżonego po-
stanowienia, wartość przedmiotu zaskarżenia skargą kasacyjną (która w niniejszej 
sprawie jest równa wartości przedmiotu sporu) wylicza się w ten sposób, że od kwoty 
stanowiącej wysokość świadczenia, do której zdaniem odwołującego się powinno 
ono zostać wyrównane, odejmuje się kwotę świadczenia aktualnie otrzymywanego i 
następnie obliczoną w stosunku miesięcznym różnicę, stosownie do zasad określo-
nych w art. 22 k.p.c., określa się w stosunku rocznym. Wbrew wyrażonemu w zaża-
leniu poglądowi, wartość przedmiotu zaskarżenia skargą kasacyjną nie ulega zwięk-
szeniu o „stosowną kwotę tytułem wyrównania renty za okres nieprzedawnionych 3 
lat”. Zakładając, że to niejasne określenie odnosi się do wypłaty kwoty wyrównania 
wynikającej z art. 133 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i 
rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2009 r. Nr 
153, poz. 1227 ze zm.), należy wyjaśnić, że wynikająca z tego przepisu kwota świad-
czenia za okres od miesiąca złożenia pierwotnego wniosku lub wydania decyzji z 

 
4
urzędu, nie dłuższego jednak niż za okres 3 lat wstecz, liczonych od daty zgłoszenia 
wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, nie zwiększa określonej w art. 22 k.p.c. 
wartości przedmiotu sporu i w rezultacie wartości przedmiotu zaskarżenia skargą 
kasacyjną. Zasądzenie i wypłata tej kwoty wynika bowiem z rozpoznania przez sąd 
zgłoszonego w odwołaniu od decyzji roszczenia o ponowne ustalenie wysokości 
renty jako świadczenia powtarzającego się. Zawarte w nim żądanie wyrównania 
świadczenia za wskazany w art. 133 ust. 1 pkt 2 ustawy o emeryturach i rentach 
okres poprzedzający złożenie wniosku nie jest więc samodzielnym roszczeniem o 
świadczenie pieniężne w rozumieniu art. 19 § 1 k.p.c. Wyrównanie to jest bowiem 
objęte roszczeniem o ponowne obliczenie renty i przysługuje pod warunkiem zaist-
nienia okoliczności wskazanych w hipotezie art. 133 ust. 1 pkt 2 ustawy o emerytu-
rach i rentach. W związku z tym nie podlega ono zliczeniu na zasadzie określonej w 
art. 21 k.p.c. z kwotą wynikającą z ustalenia wartości przedmiotu sporu na podstawie 
art. 22 k.p.c. (por. też postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 kwietnia 2005 r., I 
UZ 76/04, OSNP 2006 nr 3-4, poz. 66). 
W rezultacie należy stwierdzić, że w sprawie o ponowne obliczenie renty ro-
dzinnej wartość przedmiotu sporu ustala się na podstawie art. 22 k.p.c., a żądanie 
wyrównania tego świadczenia na podstawie art. 133 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 17 
grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych za 
okres 3 lat poprzedzających datę złożenia wniosku nie stanowi odrębnego roszcze-
nia w rozumieniu art. 19 § 1 i art. 21 k.p.c. 
Z powyższych względów Sąd Najwyższy oddalił zażalenie na podstawie art. 
art. 39814 w związku z 3941 § 3 k.p.c. 
========================================