II UZ 26/18

Sąd Najwyższy2018-11-28
SNubezpieczenia społeczneodpowiedzialność za składkiŚrednianajwyższy
ubezpieczenia społeczneskładkispółka cywilnaodpowiedzialność wspólnikaSąd Najwyższypostępowanie zażaleniowekontrola orzecznictwa

Sąd Najwyższy uchylił wyrok Sądu Apelacyjnego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, uznając, że Sąd Apelacyjny błędnie zastosował przepis o uchyleniu decyzji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania, zamiast merytorycznie rozpoznać apelację.

Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie organu rentowego na wyrok Sądu Apelacyjnego, który uchylił decyzję organu i wyrok Sądu Okręgowego, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy uznał, że Sąd Apelacyjny nie miał podstaw do zastosowania art. 477(14a) k.p.c., ponieważ wady decyzji organu rentowego nie były kwalifikowane proceduralnie, a kwestia odpowiedzialności wspólnika za składki była kwestią materialnoprawną, którą Sąd Apelacyjny powinien był rozpoznać merytorycznie.

Sąd Najwyższy w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych rozpoznał zażalenie organu rentowego na wyrok Sądu Apelacyjnego, który uchylił wyrok Sądu Okręgowego i poprzedzającą go decyzję organu rentowego, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd Apelacyjny uznał, że dla wydania prawidłowej decyzji niezbędne było ustalenie, czy J. Z. rzeczywiście był wspólnikiem spółki cywilnej H. i w jakim zakresie ponosił odpowiedzialność za składki. Sąd Najwyższy uznał jednak, że Sąd Apelacyjny nie miał podstaw do zastosowania art. 477(14a) k.p.c. w związku z art. 386 § 4 k.p.c., gdyż przepis ten dotyczy wad kwalifikowanych decyzji organu, a nie wad materialnoprawnych. Kwestia statusu prawnego J. Z. jako wspólnika i jego odpowiedzialności za składki była już ustalona przez organ rentowy i Sąd Okręgowy, a Sąd Apelacyjny powinien był rozpoznać sprawę merytorycznie, a nie uchylać orzeczenia i przekazywać sprawę do ponownego rozpoznania. Tryb zażalenia nie pozwala na ocenę materialną sporu, dlatego Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, Sąd Apelacyjny nie miał podstaw do zastosowania art. 477(14a) k.p.c. w związku z art. 386 § 4 k.p.c.

Uzasadnienie

Przepis art. 477(14a) k.p.c. dotyczy wad kwalifikowanych decyzji organu, zasadniczo proceduralnych, a nie wad materialnoprawnych. Kwestia odpowiedzialności wspólnika za składki jest kwestią materialnoprawną, którą Sąd Apelacyjny powinien był rozpoznać merytorycznie, a nie uchylać orzeczenia i przekazywać sprawę do ponownego rozpoznania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania

Strony

NazwaTypRola
J. Z.osoba_fizycznawnioskodawca
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R.organ_państwowyorgan rentowy
W. Z.osoba_fizycznazainteresowana

Przepisy (13)

Główne

k.p.c. art. 477 § 14a

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 386 § 4

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 394 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 394 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Pomocnicze

k.p.c. art. 385

Kodeks postępowania cywilnego

Konstytucja art. 176

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja art. 45

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

k.p.c. art. 328 § 2

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 98

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 382

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 398 § 15

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 108 § 2

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 398 § 21

Kodeks postępowania cywilnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sąd Apelacyjny nie miał podstaw do zastosowania art. 477(14a) k.p.c. w związku z art. 386 § 4 k.p.c., gdyż przepis ten dotyczy wad kwalifikowanych decyzji organu, a nie wad materialnoprawnych. Kwestia odpowiedzialności wspólnika za składki jest kwestią materialnoprawną, którą Sąd Apelacyjny powinien był rozpoznać merytorycznie. Tryb zażalenia z art. 394(1) § 1(1) k.p.c. nie pozwala na ocenę materialną sporu.

Godne uwagi sformułowania

Art. 477(14a) k.p.c. ma na uwadze wadliwości kwalifikowane decyzji pozwanego, zasadniczo proceduralne a nie materialne. Tryb zażalenia z art. 394(1) § 1(1) k.p.c. nie pozwala na ocenę materialną sporu.

Skład orzekający

Romualda Spyt

przewodniczący

Zbigniew Korzeniowski

sprawozdawca

Zbigniew Myszka

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "interpretacja przepisów dotyczących kontroli orzecznictwa przez Sąd Najwyższy w trybie zażalenia, w szczególności rozróżnienie między wadami proceduralnymi a materialnymi decyzji organów rentowych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej związanej z zaskarżeniem postanowienia sądu drugiej instancji uchylającego wyrok i przekazującego sprawę do ponownego rozpoznania.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Orzeczenie SN wyjaśnia istotne kwestie proceduralne dotyczące zakresu kontroli sądowej nad decyzjami organów rentowych i prawidłowego stosowania przepisów o uchylaniu orzeczeń. Jest to ważne dla praktyków prawa ubezpieczeń społecznych.

Sąd Najwyższy: Kiedy sąd może uchylić decyzję ZUS i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania?

Sektor

ubezpieczenia społeczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt II UZ 26/18
POSTANOWIENIE
Dnia 28 listopada 2018 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Romualda Spyt (przewodniczący)
‎
SSN Zbigniew Korzeniowski (sprawozdawca)
‎
SSN Zbigniew Myszka
w sprawie z wniosku J. Z.
‎
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w R.
‎
z udziałem zainteresowanej W. Z.
‎
o przeniesienie odpowiedzialności za składki,
‎
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 28 listopada 2018 r.,
‎
zażalenia organu rentowego na wyrok Sądu Apelacyjnego w […]
‎
z dnia 26 kwietnia 2018 r., sygn. akt III AUa […], III AUz […],
uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Apelacyjnemu w […] do rozpoznania oraz orzeczenia o kosztach postępowania zażaleniowego.
UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w W. wyrokiem z 18 grudnia 2014 r. oddalił odwołanie wnioskodawcy J. Z. od decyzji pozwanego organu rentowego z 24 października 2012 r., stwierdzającej, że jako wspólnik spółki cywilnej H. w R. jest zobowiązany solidarnie ze spółką i drugim wspólnikiem W. Z. do opłacenia składek nieopłaconych przez spółkę.
Sąd Apelacyjny w
[…]
, po rozpoznaniu apelacji J. Z. i zainteresowanej W. Z. oraz zażalenia pozwanego, wyrokiem z 26 kwietnia 2018 r. uchylił wyrok Sądu Okręgowego oraz poprzedzającą go decyzję pozwanego i przekazał mu sprawę do ponownego rozpoznania. Ponadto zasądził od pozwanego na rzecz zainteresowanej i wnioskodawcy koszty oraz oddalił zażalenie pozwanego jako bezprzedmiotowe. W uzasadnieniu wyroku wskazano na art. 477
14a
k.p.c. w związku z art. 386 § 4 k.p.c. Sąd Apelacyjny stwierdził, że dla wydania prawidłowej decyzji niezbędne było ustalenie, że J. Z. rzeczywiście był wspólnikiem spółki cywilnej H.. Organ rentowy i Sąd Okręgowy nie podjęli ustaleń i rozważań w sprawie statusu prawnego J. Z. w spółce cywilnej H. i zakresu jego ewentualnej odpowiedzialności wynikającej z działalności tej spółki.
Organ rentowy w zażaleniu wniesionym na podstawie art. 394
1
§ 1
1
k.p.c. w związku z art. 477
14a
k.p.c. zaskarżył w całości wyrok Sądu Apelacyjnego i zarzucił naruszenie: 1) art. 386 § 2 i 4 k.p.c. w związku z art. 477
14a
k.p.c. poprzez ich niezastosowanie i tym samym niewskazanie podstawy uchylenia wyroku i decyzji; 2)
art. 385 k.p.c. poprzez niezastosowanie, przez brak merytorycznego rozpoznania sprawy przez Sąd drugiej instancji pomimo istnienia do tego podstaw, co spowodowało naruszenie art. 176 w związku z art. 45 Konstytucji; 3) art. 328 § 2 k.p.c. przez sporządzenie uzasadnienia w sposób niezgodny z wymogami; 4)
art.
328 § 2 k.p.c. w związku z art. 98 k.p.c. przez niewskazanie podstawy rozstrzygnięcia o kosztach i brak merytorycznego uzasadnienia w tym zakresie.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zażalenie jest zasadne.
Sąd Apelacyjny nie przedstawia wadliwości, która uzasadniałaby zastosowanie art. 477
14a
k.p.c.
Pozwany rozpoznał sprawę i wydał decyzję.
Art. 477
14a
k.p.c. ma na uwadze wadliwości kwalifikowane decyzji pozwanego, zasadniczo proceduralne a nie materialne. Te drugie podlegają kontroli w sądowym postępowaniu odwoławczym na tle zebranego materiału, którego częścią staje się postępowanie przed organem rentowym.
Pozwany ustalił, że J. Z. był wspólnikiem w okresie objętym decyzją o odpowiedzialności za składki. Taki przedmiot sprawy (decyzji) przeniósł się do postępowania sądowego, w którym zebrano niemały materiał dowodowy z udziałem stron.
Sąd pierwszej instancji decyzję pozwanego uznał za prawidłową i oddalił odwołanie. Przeprowadził postępowanie dowodowe w dalszym zakresie.
Nie ma więc podstaw do stwierdzenia, że Sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty sprawy.
Nie spełnia się zatem przesłanka uzasadniająca stosowanie art. 386 § 4 k.p.c., także dlatego, że wydanie wyroku przez Sąd drugiej instancji nie wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości.
W sprawie nie jest wymagane postępowanie dowodowe prowadzone od początku dla ustalenia i rozstrzygnięcia, czy J. Z. był wspólnikiem spółki cywilnej w czasie powstania zobowiązań składkowych.
Skarżący wskazuje, że odpowiedzialność nie obejmuje okresu, gdy J. Z. nie był wspólnikiem spółki cywilnej. Jest to sfera oceny materialnej, podobnie jak ocena odpowiedzialności za składki spółki.
„
Status prawny J. Z. w spółce cywilnej H.
” został ustalony i oceniony przez organ rentowy i przez Sąd Okręgowy. J. Z. jest już stroną w decyzji i w wyroku Sądu pierwszej instancji, czyli jako wspólnik i odpowiedzialny za składki. Rozstrzygnięcia osadzone są w sferze faktycznej i prawnej.
Sąd Apelacyjny jako sąd drugiej instancji samodzielnie ustala stan faktyczny (art. 382 k.p.c.) i suwerennie stosuje prawo materialne.
Tryb zażalenia z art. 394
1
§ 1
1
k.p.c. nie pozwala na ocenę materialną sporu.
Z tych względów orzeczono jak w sentencji (art. 394
1
§ 3 k.p.c. w związku z art. 398
15
§ 1 i art. 108 § 2 k.p.c. i art. 398
21
k.p.c.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI