V CZ 87/10

Sygn. akt V CZ 87/10 
 
 
 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
 
 
Dnia 19 stycznia 2011 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
 
 
SSN Antoni Górski (przewodniczący) 
SSN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca) 
SSA Maria Szulc 
 
 
 
w sprawie z powództwa A. B. 
przeciwko T. B. 
o ochronę dóbr osobistych, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej  
w dniu 19 stycznia 2011 r., 
zażalenia powoda na postanowienie Sądu Apelacyjnego  
z dnia 26 lipca 2010 r.,  
 
 
 
uchyla zaskarżone postanowienie. 
 
 
 
 
 

 
2 
Uzasadnienie 
 
 
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 26 lipca 2010 r. wydanym na 
podstawie art. 3986 § 2 k.p.c., Sąd Apelacyjny odrzucił skargę kasacyjną powoda 
wniesioną w dniu 20 lipca 2010 r. od wyroku tego Sądu z dnia 23 marca 2010 r. 
Sąd drugiej instancji stwierdził, że zgodnie z uchwałą składu siedmiu 
sędziów Sądu Najwyższego z dnia 5 czerwca 2008 r. III CZP 142/07 (OSNC 
2008/11/122), mającą moc zasady prawnej, uzyskane przez powoda w dniu 
13  stycznia 2001 r. przed Sądem Okręgowym zwolnienie od kosztów sądowych nie 
obejmuje postępowania kasacyjnego, a zatem jego pełnomocnik – adwokat 
wnosząc skargę kasacyjną powinien uiścić stosowną opłatę sądową. Sąd 
Apelacyjny wskazał, że wprawdzie art. 1302 § 3 k.p.c. utracił moc z dniem 1 lipca 
2009 r., jednak ma zastosowanie do wniesionej w sprawie skargi kasacyjnej, 
bowiem zgodnie z art. 8 ustawy nowelizacyjnej z dnia 5 grudnia 2008 r., przepisy tej 
ustawy stosuje się do postępowań wszczętych po dniu jej wejścia w życie, 
a  rozpoznawana sprawa została wszczęta przed dniem 1 lipca 2009 r. 
W zażaleniu na powyższe postanowienie powód, zarzucając błędną 
wykładnię art. 3986 § 2 w zw. z art. 1302 § 3 k.p.c. i art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 
5  grudnia 2008 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz 
niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 234, poz. 1571 – dalej: „ustawa nowelizacyjna”) 
oraz niezastosowanie art. 130 § 1 lub art. 1302 § 1 i 2 k.p.c., wnosił o uchylenie 
zaskarżonego postanowienia. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Przepis art. 1302 § 3 k.p.c. stanowiący, że sąd odrzuca bez wezwania 
o  uiszczenie opłaty, między innymi skargę kasacyjną podlegającą opłacie 
w  wysokości stałej lub stosunkowej obliczonej od wskazanej przez stronę wartości 
przedmiotu zaskarżenia, wniesioną przez adwokata lub radcę prawnego, stracił 
moc z dniem 1 lipca 2009 r. w wyniku wejścia w życie przepisów ustawy 
nowelizacyjnej z dnia 5 grudnia 2008 r. Zgodnie z art. 8 ust.1 tej ustawy, 
stanowiącym przepis przejściowy, przepisy ustawy nowelizacyjnej stosuje się do 

 
3 
postępowań wszczętych po dniu jej wejścia w życie, co oznacza, że do postępowań 
wszczętych przed tą datą, stosuje się przepisy w brzmieniu sprzed nowelizacji. 
Zasadniczym problemem, który wywoływał rozbieżności w orzecznictwie 
sądowym, było to, co należy rozumieć pod pojęciem „postępowanie wszczęte” 
przed wejściem w życie ustawy nowelizacyjnej, w szczególności, czy wniesienie 
skargi kasacyjnej, jako środka zaskarżenia prawomocnego orzeczenia (art. 3981 
§ 1 k.p.c.), jest wszczęciem nowego postępowania, w rozumieniu art. 8 ust. 1 
ustawy nowelizacyjnej, czy też kontynuacją dotychczasowego postępowania, 
w  którym zostało wydane zaskarżone prawomocne orzeczenie. Kwestię tę 
rozstrzygnął Sąd Najwyższy w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 15 czerwca 
2010 r. II UZP 4/10 (Biul. SN 2010/6/18, LEX 5782430, której nadał moc zasady 
prawnej. Sąd Najwyższy odwołując się charakteru postępowania kasacyjnego, 
wszczynanego już po uprawomocnieniu się wyroku oraz do stanowiska zajętego 
w  uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 5 czerwca 2008 r. III CZP 142/07 
stwierdził, że postępowanie wywołane wniesieniem skargi kasacyjnej jest 
postępowaniem nowym, odrębnym od postępowania toczącego się w sprawie, 
w  której zapadło zaskarżone skargą kasacyjną orzeczenie sądu drugiej instancji, 
a  zatem wniesienie skargi kasacyjnej stanowi wszczęcie nowego postępowania 
w  rozumieniu art. 8 ust.1 ustawy nowelizacyjnej. Z tych względów do skargi 
kasacyjnej wniesionej po dniu 1 lipca 2009 r. nie ma zastosowania uchylony z tym 
dniem art. 1302 § 3 k.p.c. Rozważając, w jaki sposób można usunąć niespójność 
regulacji prawnej, jaka powstała na skutek uchylenia art. 1302 § 3 k.p.c. 
i  pozostawienia bez zmian art.1302 § 1 i 2 k.p.c., Sąd Najwyższy uznał, że 
najwłaściwsze jest odpowiednie zastosowanie art. 130 § 1 k.p.c. i w konsekwencji 
stwierdził, że nieopłacona skarga kasacyjna złożona przez adwokata lub radcę 
prawnego po wejściu w życie ustawy nowelizacyjnej z dnia 5 grudnia 2008 r., 
podlega odrzuceniu w razie niewykonania zarządzenia wzywającego do opłacenia 
skargi (art. 3986 § 2 k.p.c. w zw. z art. 130 § 1 k.p.c.). 
Przenosząc powyższe zasady na grunt rozpoznawanej sprawy trzeba 
stwierdzić, że ponieważ, zgodnie z powołaną już dwukrotnie uchwałą Sądu 
Najwyższego z dnia 5 czerwca 2008 r. III CZP 142/07, zwolnienie powoda od opłaty 
sądowej udzielone przez Sąd pierwszej instancji, nie obejmuje postępowania 

 
4 
kasacyjnego, powinien on uiścić opłatę sądową od skargi kasacyjnej w wysokości 
stosownej do zakresu zaskarżenia wyroku Sądu drugiej instancji (porównaj uchwałę 
składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 16 października 2009 r. III CZP 
54/09, OSNC 2010/3/34), albo złożyć wniosek o zwolnienie od tej opłaty. Z uwagi 
na to, że skarga kasacyjna wniesiona w dniu 20 lipca 2010 r. przez adwokata nie 
została opłacona ani nie zawiera wniosku o zwolnienie od opłaty, przewodniczący 
powinien wezwać pełnomocnika powoda do opłacenia skargi kasacyjnej pod 
rygorem jej odrzucenia, stosując odpowiednio art. 130 § 1 k.p.c. Dopiero 
niewykonanie tego zarządzenia uzasadniałoby odrzucenie skargi kasacyjnej na 
podstawie art. 3986 § 2 w zw. z art. 130 § 1 k.p.c. Ponieważ skarga kasacyjna 
została odrzucona bez uprzedniego wezwania adwokata do uiszczenia stosownej 
opłaty, zażalenie na postanowienie o jej odrzuceniu należało uznać za 
uzasadnione, co prowadziło do uchylenie zaskarżonego postanowienia na 
podstawie art. 39815 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c.