II UZ 23/04
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy uchylił postanowienie Sądu Apelacyjnego o odrzuceniu apelacji, uznając, że ponowne wysłanie pisma przez sąd pierwszej instancji było uzasadnione wątpliwościami co do prawidłowości pierwszego doręczenia.
Sąd Apelacyjny odrzucił apelację wnioskodawczyni, uznając ją za wniesioną po terminie, ponieważ doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem miało nastąpić w trybie zastępczym. Wnioskodawczyni wniosła zażalenie, argumentując, że sąd pierwszej instancji miał wątpliwości co do prawidłowości pierwszego doręczenia i powinien był wysłać pismo ponownie. Sąd Najwyższy uznał, że wątpliwości co do prawidłowości doręczenia uzasadniały ponowne wysłanie pisma, co czyniło apelację wniesioną w terminie.
Sprawa dotyczyła zażalenia na postanowienie Sądu Apelacyjnego, który odrzucił apelację wnioskodawczyni od wyroku Sądu Okręgowego oddalającego jej odwołanie w sprawie o emeryturę. Sąd Apelacyjny uznał, że apelacja została wniesiona z przekroczeniem terminu, ponieważ doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem miało nastąpić w trybie zastępczym (art. 139 § 1 k.p.c.) w dniu 27 grudnia 2003 r., a apelacja została wniesiona 29 stycznia 2004 r. Sąd Apelacyjny uznał, że ponowne wysłanie pisma przez Sąd Okręgowy było niepotrzebne, gdyż doszło do skutecznego doręczenia zastępczego. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie. Zważył, że w sytuacji, gdy doręczyciel nie postąpił zgodnie z wymogami art. 139 § 1 i 2 k.p.c. (wskazując m.in. 'adresat nieznany' i nie zaznaczając komu pozostawiono awizo), sąd pierwszej instancji miał uzasadnione wątpliwości co do skuteczności doręczenia. W takich okolicznościach ponowne wysłanie pisma przez Sąd Okręgowy było prawidłowe, a tym samym apelacja została wniesiona w terminie. Sąd Najwyższy uznał, że Sąd Apelacyjny naruszył istotne przepisy postępowania, opierając się na wadliwym ustaleniu o skutecznym doręczeniu.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Tak, termin do wniesienia apelacji należy liczyć od ponownego doręczenia odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem w zwykłym trybie, jeżeli sąd pierwszej instancji dokonał takiego doręczenia ze względu na usprawiedliwione wątpliwości co do prawidłowości poprzedniego doręczenia w trybie art. 139 § 1 k.p.c.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że w sytuacji, gdy doręczyciel nie postąpił zgodnie z przepisami (np. wskazując 'adresat nieznany' i nie zaznaczając komu pozostawiono awizo), sąd pierwszej instancji miał uzasadnione wątpliwości co do skuteczności doręczenia. W takich okolicznościach ponowne wysłanie pisma było prawidłowe, a tym samym apelacja została wniesiona w terminie. Sąd Apelacyjny błędnie uznał doręczenie zastępcze za skuteczne i odrzucił apelację.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylenie
Strona wygrywająca
Maria Renata S.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Maria Renata S. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w W. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (3)
Główne
k.p.c. art. 139 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Doręczenie zastępcze jest skuteczne tylko wtedy, gdy doręczyciel postąpił zgodnie z przepisami. W przypadku wątpliwości co do prawidłowości doręczenia, sąd pierwszej instancji może i powinien dokonać ponownego wysłania pisma.
k.p.c. art. 369 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Określa dwutygodniowy termin do wniesienia apelacji.
Pomocnicze
Rozporządzenie w sprawie szczegółowego trybu doręczania pism sądowych przez pocztę w postępowaniu cywilnym art. 10
Reguluje postępowanie listonosza w przypadku niemożności doręczenia przesyłki.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd pierwszej instancji powziął uzasadnione wątpliwości co do prawidłowości pierwotnego doręczenia. Doręczyciel nie postąpił zgodnie z wymogami art. 139 § 1 i 2 k.p.c. Ponowne wysłanie pisma przez Sąd Okręgowy było uzasadnione i prawidłowe. Apelacja została wniesiona w terminie.
Odrzucone argumenty
Doręczenie zastępcze było skuteczne w dniu 27 grudnia 2003 r. Apelacja została wniesiona po terminie. Sąd Okręgowy nie musiał dokonywać ponownej wysyłki pisma.
Godne uwagi sformułowania
Termin do wniesienia apelacji należy liczyć od ponownego doręczenia odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem w zwykłym trybie, jeżeli sąd pierwszej instancji dokonał takiego doręczenia ze względu na usprawiedliwione wątpliwości co do prawidłowości poprzedniego doręczenia w trybie art. 139 § 1 k.p.c. W rozpatrywanej sprawie powstała wątpliwość, czy doręczyciel pisma postąpił w sposób zgodny z wymaganiami art. 139 § 1 i 2 k.p.c., a zatem czy doręczenie dokonane Marii S. było skuteczne. Gdy zatem doręczyciel w ten sposób prawidłowo postąpi, to na podstawie tak wypełnionego zwrotnego poświadczenia odbioru sąd może domniemywać, że powstały warunki do zastosowania doręczenia pisma sądowego w trybie przewidzianym w art. 139 k.p.c. Takie domniemanie strona zainteresowana może następnie obalić. W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania na potwierdzeniu odbioru doręczyciel wskazał, iż przesyłki nie doręczono w dniu 11 grudnia 2003 r. z powodu: „adresat nieznany”, przy czym jednocześnie nie zaznaczył komu pozostawił awizo.
Skład orzekający
Jerzy Kuźniar
przewodniczący
Beata Gudowska
sędzia
Andrzej Kijowski
sędzia-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących doręczenia zastępczego (art. 139 k.p.c.) i jego wpływu na bieg terminów procesowych, zwłaszcza w kontekście wątpliwości co do prawidłowości doręczenia."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wadliwego doręczenia przez pocztę i reakcji sądu pierwszej instancji. Może być mniej bezpośrednio stosowalne w przypadkach, gdy doręczenie jest jednoznacznie skuteczne lub nieskuteczne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu doręczeń sądowych i jego wpływu na terminy procesowe, co jest kluczowe dla praktyki prawniczej. Pokazuje, jak drobne błędy w procedurze doręczenia mogą prowadzić do uchylenia orzeczenia.
“Błąd listonosza kosztował odrzucenie apelacji. Sąd Najwyższy wyjaśnia, kiedy doręczenie zastępcze nie jest skuteczne.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyPostanowienie z dnia 13 lipca 2004 r. II UZ 23/04 Termin do wniesienia apelacji należy liczyć od ponownego doręczenia odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem w zwykłym trybie, jeżeli sąd pierwszej instancji dokonał takiego doręczenia ze względu na usprawiedliwione wątpli- wości co do prawidłowości poprzedniego doręczenia w trybie art. 139 § 1 k.p.c. Przewodniczący SSN Jerzy Kuźniar, Sędziowie SN: Beata Gudowska, Andrzej Kijowski (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 lipca 2004 r. sprawy z wniosku Marii Renaty S. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Spo- łecznych-Oddziałowi w W. o emeryturę, na skutek zażalenia wnioskodawczyni na postanowienie Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 10 lutego 2004 r. [...] u c h y l i ł zaskarżone postanowienie. U z a s a d n i e n i e Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie posta- nowieniem z dnia 10 lutego 2004 r. [...] odrzucił apelację Marii Renaty S. od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia 26 listopada 2003 r., oddalającego odwołanie skarżącej od decyzji Zakładu Ubezpie- czeń Społecznych-Oddziału w W., w sprawie o emeryturę. Zdaniem Sądu Apelacyj- nego, apelacja została wniesiona z przekroczeniem dwutygodniowego terminu prze- widzianego w art. 369 § 1 k.p.c. Sąd zauważył, iż z akt sprawy wynika, że Maria S. w terminie zażądała doręczenia jej uzasadnienia wyroku. Odpis wyroku z uzasadnie- niem został wysłany pod adres wskazany przez ubezpieczoną w odwołaniu, jak i na kopercie, w której został przesłany wniosek o uzasadnienie, a także w apelacji. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że listonosz nie doręczył przesyłki w dniu 11 grudnia 2003 r., pozostawił natomiast wiadomość (awizo) o możliwości odbioru przesyłki w Urzędzie Pocztowym w W. w terminie 7 dni. Przesyłka w powyższym 2 terminie nie została odebrana, wobec czego w dniu 19 grudnia 2003 r. placówka pocztowa dokonała powtórnego zawiadomienia o możliwości odbioru przesyłki w terminie kolejnych siedmiu dni. Z uwagi na niepodjęcie przesyłki także w tym terminie została ona w dniu 30 grudnia 2003 r. odesłana do Sądu Okręgowego. Dnia 6 stycz- nia 2004 r. Sąd Okręgowy, na ten sam adres ponownie wysłał do Marii S. przesyłkę zawierającą odpis wyroku z uzasadnieniem. W dniu 9 stycznia listonosz znowu nie doręczył przesyłki, pozostawiając jednocześnie w skrzynce pocztowej awizo o możli- wości jej odebrania w Urzędzie Pocztowym. W dniu 16 stycznia 2004 r. przesyłka została odebrana osobiście przez ubezpieczoną. Apelację Maria S. wniosła w dniu 29 stycznia 2004 r. Zdaniem Sądu Apelacyjnego datą doręczenia Marii S. odpisu zaskarżonego wyroku z uzasadnieniem w trybie art. 139 § 1 k.p.c. był w niniejszej sprawie 27 grud- nia 2003 r., tj. dzień z którym upłynął siedmiodniowy termin odbioru przesyłki po jej ponownym awizowaniu. Od tej daty należy liczyć termin do wniesienia apelacji, który zgodnie z art. 369 § 1 k.p.c. jest dwutygodniowy. W związku z tym termin do wnie- sienia środka zaskarżenia upłynął 10 stycznia 2004 r., co oznacza, że Maria S. wnio- sła apelację po terminie. Faktu tego nie mogło zmienić wysłanie po raz drugi odpisu wyroku z uzasadnieniem przez Sąd Okręgowy na ten sam adres, gdyż Sąd pierwszej instancji nie musiał i nie powinien dokonywać ponownej przesyłki w sytuacji, gdy 27 grudnia 2003 r. doszło do skutecznego doręczenia zastępczego w trybie art. 139 § 1 k.p.c. W zażaleniu na powyższe postanowienie Maria S. zarzuciła naruszenie istot- nych przepisów postępowania i poczynienie ustaleń sprzecznych z materiałami ze- branymi w sprawie, co miało wpływ na treść postanowienia i wniosła o zmianę za- skarżonego postanowienia i odesłanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu do rozpoznania apelacji. W uzasadnieniu zażalenia skarżąca uznała za dowolny pogląd Sądu Apela- cyjnego, że Sąd Okręgowy nie musiał i nie powinien dokonywać ponownie przesyłki pod adresem skarżącej, skoro nasunęły mu się zasadnicze wątpliwości co do prawi- dłowości doręczenia pierwotnie wysłanej przesyłki. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: W toku instancji Sąd dokonuje doręczenia pisma sądowego tylko jeden raz dla tej samej osoby, jeżeli doręczenie to było skuteczne według przepisów Kodeksu po- 3 stępowania cywilnego. W rozpatrywanej sprawie powstała wątpliwość, czy doręczy- ciel pisma postąpił w sposób zgodny z wymaganiami art. 139 § 1 i 2 k.p.c., a zatem czy doręczenie dokonane Marii S. było skuteczne. Jest to wątpliwość istotna, gdyż z reguły strona, którą dotknęły ujemne skutki procesowe związane z liczeniem terminu z uwzględnieniem daty doręczenia według przyjętej zasady, dopiero w przysługują- cym jej środku odwoławczym - jak w sprawie obecnie rozpoznawanej - może podwa- żać prawidłowość czynności doręczyciela i podnosić twierdzenia istotne z tego punktu widzenia. Przy rozpatrywaniu tego zagadnienia należy mieć na uwadze, że stosownie do treści § 10 rozporządzenia z dnia 17 czerwca 1999 r. w sprawie szcze- gółowego trybu doręczania pism sądowych przez pocztę w postępowaniu cywilnym (Dz. U. Nr 62, poz. 697 ze zm.), jeżeli przesyłki nie można doręczyć z powodów okre- ślonych w art. 133 § 2b, art. 136 § 2 i art. 139 § 3 k.p.c., listonosz umieszcza o tym adnotację na formularzu potwierdzenia odbioru i niezwłocznie oddaje przesyłkę pocztowej placówce oddawczej, która po umieszczeniu na nim odcisku datownika zwraca pismo organowi wysyłającemu. Gdy zatem doręczyciel w ten sposób prawi- dłowo postąpi, to na podstawie tak wypełnionego zwrotnego poświadczenia odbioru sąd może domniemywać, że powstały warunki do zastosowania doręczenia pisma sądowego w trybie przewidzianym w art. 139 k.p.c. Takie domniemanie strona zain- teresowana może następnie obalić. W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania na potwierdzeniu odbioru dorę- czyciel wskazał, iż przesyłki nie doręczono w dniu 11 grudnia 2003 r. z powodu: „ad- resat nieznany”, przy czym jednocześnie nie zaznaczył komu pozostawił awizo. Mimo podania przyczyny uzasadniającej niezwłoczny zwrot przesyłki placówce pocztowej doręczyciel tego nie uczynił, pozostawiając awizo. Podane przyczyny uza- sadniają wniosek, iż Sąd Apelacyjny nie mógł oprzeć swojego ustalenia co do sku- tecznego doręczenia pisma w trybie art. 139 k.p.c. wyłącznie na treści poświadczenia odbioru. W takim wypadku powinien zażądać od placówki pocztowej dodatkowych informacji lub też nawet przesłuchać doręczyciela, czego jednak nie uczynił. Stąd też Sąd Najwyższy za nieuprawniony uznał wniosek, iż Sąd Okręgowy nie musiał doko- nywać ponownej wysyłki w sytuacji, gdy doszło do skutecznego doręczenia zastęp- czego. Zdaniem Sądu Najwyższego, postępowanie Sądu Okręgowego uznać należy za prawidłowe biorąc pod uwagę fakt, iż na skutek wadliwego działania doręczyciela powziął on uzasadnione wątpliwości co do skutecznego doręczenia przesyłki. 4 Z tych tylko względów usprawiedliwić należy podniesiony w zażaleniu zarzut naruszenia przez Sąd Apelacyjny istotnych przepisów postępowania i poczynienia ustaleń sprzecznych z materiałami zebranymi w sprawie, co uzasadnia uchylenie zaskarżonego postanowienia. ========================================
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI