II UZ 15/11

Postanowienie z dnia 17 czerwca 2011 r. 
II UZ 15/11 
 
Sprawa, w której przedmiotem sporu jest wysokość podstawy wymiaru 
składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe, jest 
sprawą z zakresu ubezpieczeń społecznych, w której nie ma obowiązku uisz-
czenia opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z 
dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej, Dz.U. Nr 225, poz. 1635 ze zm.). 
W konsekwencji, koszty wynikające z uiszczenia opłaty skarbowej od pełno-
mocnictwa w takiej sprawie, nie stanowią kosztów niezbędnych do celowego 
dochodzenia praw lub celowej obrony (art. 98 § 1 i 3 k.p.c.). 
 
 
Przewodniczący SSN Jerzy Kuźniar, Sędziowie SN: Józef Iwulski, Romualda 
Spyt (sprawozdawca). 
 
 
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 czerwca 
2011 r. sprawy z wniosku S.-T. Spółki z o.o. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Spo-
łecznych-Oddziałowi w W. z udziałem Jana B. o ubezpieczenie społeczne, na skutek 
zażalenia organu rentowego na postanowienie zawarte w wyroku Sądu Apelacyjnego 
we Wrocławiu z dnia 30 listopada 2010 r. […] 
 
 
1. z m i e n i ł   zaskarżone postanowienie i zasądził od Zakładu Ubezpieczeń 
Społecznych Oddziału we Wrocławiu na rzecz Jana B. kwotę 120 zł tytułem zwrotu 
kosztów procesu. 
 
2. oddalił wniosek organu rentowego o zasądzenie zwrotu kosztów postępo-
wania zażaleniowego. 
 
U z a s a d n i e n i e 
 
 
Wyrokiem z dnia 30 listopada 2010 r. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu - Sąd 
Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zmienił zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego -
Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu z dnia 26 kwietnia 2010 r. 
oraz poprzedzającą go decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych-Oddziału w W. z 

 
2 
dnia 22 czerwca 2009 r. w ten sposób, że ustalił, iż podstawa wymiaru składek na 
ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe Jana B. z tytułu 
zatrudnienia w „S.-T." Spółce z o.o. z siedzibą przy ul. A. w W. w styczniu 2009 r. 
wynosiła 1.126,00 zł oraz zasądził od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych-Oddziału w 
W. - na rzecz wnioskodawcy - „S.T." Spółki z o.o. - kwotę 137 zł tytułem zwrotu 
kosztów procesu, w tym 120 zł zastępstwa procesowego w postępowaniu 
apelacyjnym. Pełnomocnik organu rentowego wniósł zażalenie na postanowienie o 
zasądzeniu kosztów procesu powiększonych o opłatę skarbową od pełnomocnictwa 
w postępowaniu apelacyjnym na rzecz wnioskodawcy w kwocie 17 zł. Zarzucił 
naruszenie przepisów art. 98 k.p.c., przez zasądzenie od pozwanego organu 
rentowego kosztów procesu w kwocie 137 zł będącej sumą zasądzonych kosztów 
zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym w kwocie 120 zł oraz opłaty 
skarbowej w wysokości 17 zł za pełnomocnictwo procesowe, przy jednoczesnym 
pominięciu przez Sąd treści art. 114 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o 
systemie ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 
ze zm.), na podstawie którego organ rentowy zwolniony jest od ponoszenia opłat 
skarbowych. 
 
W uzasadnieniu zażalenia stwierdzono, że „w ocenie organu rentowego Sąd 
Apelacyjny uznając, że do kosztów procesu zaliczane są wszelkie koszty ponoszone 
przez podmioty postępowania, w tym także opłata skarbowa od pełnomocnictwa 
procesowego, bezpodstawnie jednak obciążył organ rentowy jako stronę 
przegrywającą proces kwotą 17 zł stanowiącą wyżej wskazaną opłatę skarbową, 
gdyż pominął treść art. 114 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, 
zgodnie z którym w zakresie prowadzonej działalności określonej w ustawie Zakład 
nie ponosi opłat skarbowych i sądowych. Ustawodawca w przepisie tym wprost 
uregulował tę kwestię, która nie budzi żadnych wątpliwości interpretacyjnych.” 
 
 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
 
 
Zażalenie jest uzasadnione, ale z innych przyczyn niż wskazywane przez 
skarżącego. Stosownie do treści art. 98 § 1 k.p.c. strona przegrywająca sprawę obo-
wiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego 
dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). W myśl § 3 tego artykułu, do 
niezbędnych kosztów procesu strony reprezentowanej przez adwokata (także radcę 

 
3 
prawnego) zalicza się wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone 
w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata, koszty sądowe oraz koszty 
nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Nie powinno budzić wątpli-
wości, że ciążący na stronie reprezentowanej przez adwokata (radcę prawnego) ob-
owiązek zapłaty opłaty skarbowej od dokumentu pełnomocnictwa należy do kosztów 
niezbędnych do celowego dochodzenia praw lub celowej obrony. Uiszczenie tej 
opłaty - w sytuacji, w której strona nie korzysta z odpowiedniego zwolnienia w tym 
zakresie - stanowi dopełnienie wymagania przewidzianego w obowiązujących przepi-
sach prawa i jest zarazem warunkiem formalnoprawnej zgodności sporządzenia do-
kumentu pełnomocnictwa z prawem. Tym samym uiszczenie opłaty skarbowej od 
dokumentu stwierdzającego ustanowienie pełnomocnika jest poniesieniem wydatku, 
który z obiektywnego punktu widzenia jest konieczny do realizacji praw strony w po-
stępowaniu sądowym. Skoro ustawodawca w art. 98 § 3 k.p.c. zaliczył wynagrodze-
nie jednego adwokata do kosztów niezbędnych, to nie inaczej - aczkolwiek na pod-
stawie art. 98 § 1 k.p.c. - należy zakwalifikować koszt poniesionej przez stronę opłaty 
skarbowej ściśle związanej z udzieleniem temu adwokatowi pełnomocnictwa proce-
sowego (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 12 marca 2003 r., III CZP 2/03, 
OSNC 2003 nr 12, poz. 161).  
 
Skarżący całkowicie błędnie wywodzi, że jego ustawowe zwolnienie od opłaty 
skarbowej oznacza, że nie ma on obowiązku zwrotu kosztów procesu w takiej części, 
w jakiej pokrywają one tę opłatę, do której zobowiązana byłaby strona przeciwna. 
Tak więc opłata skarbowa od pełnomocnictwa udzielonego przez stronę przeciwną 
(odwołującego się), byłaby wydatkiem pełnomocnika tej strony i wchodziłaby w skład 
kosztów procesu, gdyby obowiązek jej uiszczenia wynikał z przepisów obowiązują-
cego prawa. Stosownie do art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o 
opłacie skarbowej (Dz.U. Nr 225, poz. 1635 ze zm.), nie podlega opłacie skarbowej 
złożenie dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa albo jego odpisu, 
wypisu lub kopii w sprawie z ubezpieczenia społecznego. Nie ulega wątpliwości, że 
niniejsza sprawa, w której przedmiotem sporu jest wysokość podstawy wymiaru skła-
dek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe, jest sprawą z 
zakresu ubezpieczeń społecznych, w której nie ma obowiązku uiszczania opłaty 
skarbowej od pełnomocnictwa. W konsekwencji przyjąć należy, że koszty uiszczonej 
opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, które z mocy ustawy nie podlega tej opłacie, 
nie stanowią kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw lub celowej 

 
4 
obrony i nie ma podstaw do zasądzenia równowartości tej opłaty od strony przegry-
wającej proces.  
 
Mając na uwadze powyższe Sąd Najwyższy na mocy art. 398116 k.p.c. w 
związku z art. 3941 § 3 k.p.c. zmienił zaskarżone postanowienie w sposób wynikający 
z sentencji. Biorąc zaś pod uwagę, że zmiana zaskarżonego postanowienia nie jest 
wynikiem podzielenia zarzutów skarżącego, które okazały się oczywiście bezzasad-
ne, lecz na skutek dostrzeżenia uchybienia niewytkniętego w zażaleniu, Sąd Najwyż-
szy doszedł do przekonania, że wniosek o zasądzenie od strony przeciwnej kosztów 
postępowania zażaleniowego nie może zostać uwzględniony (art. 109 § 2 k.p.c.).  
========================================