II FZ 31/23

II FZ 31/23 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2023-04-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-20
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Aleksandra Wrzesińska- Nowacka /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Sygn. powiązane
I SA/Kr 476/22 - Postanowienie WSA w Krakowie z 2022-08-25
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 86, art. 87 § 1, § 2 i § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Dnia 26 kwietnia 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska-Nowacka po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia T. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 listopada 2022 r. sygn. akt I SA/Kr 476/22 odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia skargi i odrzucające skargę sporządzoną osobiście przez skarżącego w sprawie ze skargi T. P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 2 lutego 2022 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012 r. postanawia oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 24 listopada 2022 r., sygn. akt I SA/Kr 476/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi i odrzucił skargę sporządzoną osobiście przez skarżącego T. P. (dalej jako "skarżący") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z 2 lutego 2022 r. w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012 r.
W uzasadnieniu tego postanowienia wskazano, że zarządzeniem starszego referendarza sądowego wezwano pełnomocnika skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z 2 lutego 2022 r. poprzez złożenie pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu skarżącego przed wojewódzkim sądem administracyjnym oraz podanie numeru PESEL skarżącego. Braki skargi nie zostały uzupełnione w wyznaczonym przez sąd 7-dniowym terminie, w związku z czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z 25 sierpnia 2022 r. skargę odrzucił. Postanowienie to zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego 14 września 2022 r.
W dniu 21 września 2022 r. (data stempla pocztowego) skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych skargi, załączając jednocześnie sporządzoną osobiście skargę. We wniosku przedstawił okoliczności nawiązania współpracy z pełnomocnikiem oraz podkreślił, że przed 20 września 2022 r., kiedy to otrzymał informację, że skarga została odrzucona, nie miał żadnych podstaw aby wątpić, że skarga została skutecznie złożona. Zaznaczył, że to pełnomocnik ponosi winę w uchybieniu terminu do wniesienia skargi, natomiast po stronie skarżącego brak jest takiej winy. Podał, że z uwagi na fakt, że nie jest osobą profesjonalnie zajmującą się prawem, to do jego gestii należało wyłącznie upewnienie się, że skarga została złożona. Pełnomocnik powinien był natomiast zadbać o to, aby spełniała ona odpowiednie wymogi formalne. Odpowiadając na wezwanie sądu skarżący podał, że wnosi o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Zaznaczył, że nieskutecznie skargi pozostaje w bezpośrednim związku przyczynowym z niekompetencją pełnomocnika. Wskazał także, że zakończył współpracę z pełnomocnikiem.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w postanowieniu wydanym 24 listopada 2022 r., dokonując merytorycznej oceny wniosku stwierdził, że skarżący nie uprawdopodobnił swojego braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi i uznał, że to skarżący ponosi ryzyko ujemnych skutków zaniedbań profesjonalnego pełnomocnika.
Pismem z 15 grudnia 2022 r. skarżący, działając w imieniu własnym, wniósł zażalenie, w którym zarzucił naruszenie art. 87 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.; dalej jako "p.p.s.a."), domagając się jednocześnie uchylenia w całości zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu zażalenia posłużono się argumentacją zbieżną z argumentacją zawartą we wniosku skarżącego o przywrócenie terminu z 21 września 2022 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu.
Zgodnie z art. 86 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Z kolei z treści art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a., wynika, że pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Powołane przepisy wskazują, że warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest łączne spełnienie przesłanek ustanowionych w przepisach art. 86 i 87 p.p.s.a., tj.: uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1) oraz dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4). Brak spełnienia jednej z tych przesłanek uniemożliwia przywrócenie terminu.
Z przywołanych regulacji wynika, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i skorzystanie z niej nie jest możliwe, gdy strona postępowania dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Innymi słowy przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Dla przykładu można wskazać, że do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się w orzecznictwie m.in. stany nadzwyczajne, takie jak: problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 10 września 2010 r., sygn. akt II OZ 849/10; z 28 marca 2012 r., sygn. akt II OZ 179/12; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
Zaznaczyć jednocześnie należy, że pojęcie winy strony w uchybieniu terminu obejmuje swym zakresem także winę osób trzecich upoważnionych przez stronę do dokonania określonej czynności, w tym również pełnomocnika (por. np. postanowienie NSA z 30 października 2018 r., sygn. akt II FZ 631/18). Pełnomocnictwo jest stosunkiem opartym na zaufaniu. Ustanawiając pełnomocnika w postępowaniu administracyjnym, strona ponosi skutki wynikające z ewentualnego błędu pełnomocnika i to niezależnie od tego, czy jest to pełnomocnik profesjonalny czy nieprofesjonalny. Każdy pełnomocnik ma obowiązek dbania o interesy swego mocodawcy poprzez zapewnienie sprawnej obsługi postępowania. Decydując się zatem na udzielenie pełnomocnictwa, mocodawca zarazem przyjmuje na siebie wszelkie konsekwencje działalności pełnomocnika, zarówno te pozytywne, jak i negatywne (zob. postanowienia: NSA z 6 października 2014 r., I FZ 328/14, oraz WSA w Opolu z 13 listopada 2019 r., I SA/Op 400/19).
Mając na uwadze ramy prawne sprawy, przytoczone powyżej regulacje prawne oraz orzecznictwo sądów administracyjnych, należy przyznać rację sądowi pierwszej instancji, że w sprawie nie zachodzą przesłanki umożliwiające przywrócenie terminu do wniesienia skargi od kwestionowanej decyzji i nadania dalszego biegu skardze złożonej osobiście przez skarżącego wraz z wnioskiem o przywrócenie uchybionego terminu.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego okoliczności powołane we wniosku o przywrócenie terminu, nie wskazują na brak winy strony skarżącej w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Przypomnieć bowiem należy, że w świetle orzecznictwa sądowoadministracyjnego, w art. 87 § 2 p.p.s.a. chodzi o takie przeszkody nadzwyczajne w terminowym dokonaniu czynności procesowej, których strona należycie dbająca o swoje interesy nie mogła przewidzieć, nie mogła ich uniknąć nawet przy użyciu nadmiernego wysiłku i środków. Prezentowany pogląd odnosi się również do działań reprezentującego stronę pełnomocnika. Argumentacja zawarta w zażaleniu – zgodnie z którą obciążanie strony postępowania tak rażącym błędem pełnomocnika prowadzi do rażąco niesprawiedliwych konsekwencji obciążających skarżącego – w świetle poczynionych powyżej uwag nie mogła odnieść skutku we wnioskowanym zakresie. W tym kontekście nie może być uznane za usprawiedliwione uchybienie pełnomocnika skarżącego w niedochowaniu wyznaczonego przez sąd terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uznania zażalenia za zasadne.
Wobec powyższego, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.