II UZ 13/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy Warszawa-Praga uchylił wyrok Sądu Rejonowego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, stwierdzając nieważność postępowania z powodu nienależytego umocowania pełnomocnika organu rentowego. Pełnomocnik, będący pracownikiem ZUS II Oddziału w Warszawie, reprezentował ZUS Oddział w Rybniku, który wydał zaskarżoną decyzję. Sąd Okręgowy uznał, że pracownik jednego oddziału nie może reprezentować innego oddziału, powołując się na art. 379 pkt 2 k.p.c. Sąd Najwyższy, rozpoznając zażalenie organu rentowego, uznał je za uzasadnione. Podkreślił, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest osobą prawną i jako taki jest stroną postępowania, a jego pracownicy mogą być pełnomocnikami procesowymi na mocy art. 87 § 2 k.p.c., niezależnie od tego, który oddział wydał decyzję. Sąd Najwyższy wskazał, że oddziały ZUS są jedynie terenowymi jednostkami organizacyjnymi osoby prawnej, a ich zadania są emanacją zadań Zakładu jako całości. W związku z tym, stwierdzona przez Sąd Okręgowy nieważność postępowania nie wystąpiła, a zaskarżony wyrok został uchylony.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUgruntowanie stanowiska Sądu Najwyższego w kwestii reprezentacji ZUS przez pełnomocników, w tym pracowników, niezależnie od oddziału wydającego decyzję.
Dotyczy specyfiki prawnej ZUS jako osoby prawnej i jego struktury organizacyjnej.
Zagadnienia prawne (2)
Czy pracownik jednego oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może być pełnomocnikiem procesowym w sprawie, w której decyzję wydał inny oddział ZUS?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, pracownik Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może być pełnomocnikiem procesowym organu rentowego niezależnie od tego, który oddział ZUS wydał zaskarżoną decyzję.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych jako osoba prawna jest stroną postępowania, a jego pracownicy mogą być pełnomocnikami procesowymi na mocy art. 87 § 2 k.p.c. Oddziały ZUS są jedynie terenowymi jednostkami organizacyjnymi, a ich zadania są emanacją zadań Zakładu jako całości. Nienależyte umocowanie pełnomocnika nie zachodzi w takiej sytuacji.
Czy niewłaściwy organ rentowy (oddział ZUS) może skutkować nieważnością postępowania z powodu nienależytego umocowania pełnomocnika?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, niewłaściwy organ rentowy (oddział ZUS) nie skutkuje nieważnością postępowania z powodu nienależytego umocowania pełnomocnika, jeśli pełnomocnik jest pracownikiem ZUS.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych jako osoba prawna jest stroną materialnoprawną, a oddziały ZUS mają jedynie funkcjonalną i techniczno-procesową zdolność sądową i procesową. Pracownik ZUS jest pracownikiem Zakładu jako całości, a nie tylko konkretnego oddziału.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| B. S. | osoba_fizyczna | odwołujący |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Warszawie | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (13)
Główne
k.p.c. art. 379 § pkt 2
Kodeks postępowania cywilnego
Nieważność postępowania zachodzi m.in. gdy pełnomocnik strony nie był należycie umocowany.
k.p.c. art. 386 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
W razie stwierdzenia nieważności postępowania sąd drugiej instancji uchyla zaskarżony wyrok, znosi postępowanie w zakresie dotkniętym nieważnością i przekazuje sprawę sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.
k.p.c. art. 87 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Pełnomocnikiem osoby prawnej lub przedsiębiorcy może być również pracownik tej jednostki.
Pomocnicze
k.p.c. art. 378 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji rozpoznaje sprawę w granicach apelacji, biorąc z urzędu pod uwagę nieważność postępowania.
ustawa systemowa art. 66 § ust. 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest państwową jednostką organizacyjną posiadającą osobowość prawną.
ustawa systemowa art. 66 § ust. 4
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Zakład Ubezpieczeń Społecznych został wyposażony w środki prawne właściwe organom administracji publicznej.
ustawa systemowa art. 67 § ust. 1 pkt 2
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Oddziały Zakładu Ubezpieczeń Społecznych są terenowymi jednostkami organizacyjnymi osoby prawnej.
ustawa systemowa art. 73 § ust. 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Działalnością Zakładu kieruje Prezes Zakładu, który reprezentuje Zakład na zewnątrz.
ustawa systemowa art. 73 § ust. 3 pkt 7
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Do zakresu działania Prezesa Zakładu należy spełnianie funkcji pracodawcy.
k.p.a. art. 288a
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ administracji publicznej może upoważniać pracowników do załatwiania spraw w jego imieniu.
k.p.c. art. 476 § § 4 pkt 1
Kodeks postępowania cywilnego
W sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych przez organy rentowe rozumie się jednostki organizacyjne ZUS właściwe do wydawania decyzji.
k.p.c. art. 460 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Oddziały Zakładu Ubezpieczeń Społecznych posiadają zdolność sądową i procesową.
k.c. art. 38
Kodeks cywilny
Osoba prawna działa przez swoje organy w sposób przewidziany w ustawie i w opartym na niej statucie.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zakład Ubezpieczeń Społecznych jako osoba prawna jest stroną postępowania. • Pracownik ZUS może być pełnomocnikiem procesowym niezależnie od tego, który oddział wydał decyzję. • Oddziały ZUS są jednostkami organizacyjnymi, a nie odrębnymi podmiotami prawnymi w kontekście reprezentacji.
Odrzucone argumenty
Nieważność postępowania z powodu nienależytego umocowania pełnomocnika, ponieważ pracownik jednego oddziału ZUS reprezentował inny oddział. • Pełnomocnictwo udzielone przez dyrektora oddziału, który nie wydał decyzji, jest nieważne.
Godne uwagi sformułowania
stroną nie jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych jako taki, lecz konkretny oddział Zakładu • nie można zgodzić się ze stanowiskiem Sądu drugiej instancji • Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest osobą prawną • Oddziały Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie są natomiast jednostkami organizacyjnymi niebędącymi osobami prawnymi, lecz terenowymi jednostkami organizacyjnymi osoby prawnej • w sensie materialnoprawnym pełnomocnicy ci działają jednak na rzecz Zakładu, który wydał zaskarżoną decyzję i jest stroną stosunku prawnego
Skład orzekający
Krzysztof Rączka
przewodniczący
Halina Kiryło
członek
Maciej Pacuda
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska Sądu Najwyższego w kwestii reprezentacji ZUS przez pełnomocników, w tym pracowników, niezależnie od oddziału wydającego decyzję."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki prawnej ZUS jako osoby prawnej i jego struktury organizacyjnej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej związanej z reprezentacją ZUS, która ma praktyczne znaczenie dla wielu postępowań sądowych z zakresu ubezpieczeń społecznych.
“Pracownik ZUS może reprezentować organ rentowy, nawet jeśli decyzję wydał inny oddział – wyjaśnia Sąd Najwyższy.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.