II UZ 13/12

Sygn. akt II UZ 13/12 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 10 maja 2012 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Zbigniew Hajn (przewodniczący) 
SSN Halina Kiryło 
SSN Zbigniew Myszka (sprawozdawca) 
 
w sprawie z wniosku P. K. i M. R. 
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych  
o ustalenie istnienia obowiązku ubezpieczenia, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń 
Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 10 maja 2012 r., 
zażalenia wnioskodawczyni M. R. na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 30 
listopada 2011 r.,  
 
 
oddala zażalenie. 
 
 
UZASADNIENIE 
 
Postanowieniem z dnia 30 listopada 2011 r. Sąd Apelacyjny Wydział Pracy i 
Ubezpieczeń Społecznych odrzucił apelację płatnika składek M. R. od wyroku Sądu 
Okręgowego Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 6 października 2011 
r., oddalającego odwołanie M. R. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 
dnia 27 stycznia 2011 r. obejmującej zainteresowanego P. K. ubezpieczeniami 
społecznymi z tytułu zatrudnienia na postawie umów o świadczenie usług u płatnika 
M.R. 
Podstawą odrzucenia apelacji było jej wniesienie przez radcę prawnego 
reprezentującego M. R. po terminie wynikającym z art. 369 § 2 k.p.c. W dniu 6 

 
 
2 
października 2011 r. aplikant radcowski działający z upoważnienia radcy prawnego, 
wniósł po ogłoszeniu wyroku przez Sąd Okręgowy ustnie do protokołu o doręczenie 
uzasadnienia tego wyroku. W dniu 28 października 2011 r. uzasadnienie wyroku 
zostało doręczone pełnomocnikowi wnoszącej zażalenie, który 3 listopada 2011 r. 
wniósł apelację w imieniu M. R. W ocenie Sądu Apelacyjnego z art. 466 k.p.c. a 
contrario wynika, że prawo ustnego złożenia wniosku o doręczenie wyroku z 
uzasadnieniem nie przysługiwało stronie reprezentowanej przez profesjonalnego 
pełnomocnika. W związku z tym nieskuteczny był wniosek pełnomocnika o 
sporządzenie uzasadnienia zgłoszony po publikacji wyroku Sądu Okręgowego. 
Jeżeli strona nie zażądała skutecznie sporządzenia uzasadnienia wyroku w 
terminie tygodniowym od ogłoszenia jego sentencji, to termin do wniesienia apelacji 
biegnie od dnia, w którym upłynął termin do żądania uzasadnienia (art. 369 § 2 
k.p.c.). Termin do złożenia pisemnego wniosku o sporządzenie uzasadnienia 
wyroku z dnia 6 października 2011 r. upłynął w dniu 13 października 2011 r. W 
rozpoznanej sprawie strona (płatnik) nie zażądała skutecznie sporządzenia 
uzasadnienia wyroku w terminie tygodniowym od ogłoszenia jego wyroku, przeto 
termin do wniesienia przez nią apelacji biegł od dnia, w którym upłynął termin do 
żądania uzasadnienia, tj. od dnia 13 października 2011 r. W konsekwencji termin 
do wniesienia apelacji upłynął w dniu 27 października 2011 r., a profesjonalny 
pełnomocnik wniósł w imieniu M. R. apelację w dniu 3 listopada 2011 r., a zatem po 
upływie ustawowego terminu. To, że Sąd pierwszej instancji nieprawidłowo uznał 
za skuteczny wniosek o uzasadnienie, a następnie doręczył wyrok z uzasadnieniem 
stronie tego żądającej, nie miało wpływu na bieg terminu do wniesienia apelacji, 
który w sprawie biegł od dnia, w którym upłynął termin do pisemnego zażądania 
sporządzenia uzasadnienia i jego doręczenia wraz z wyrokiem. Błędne działanie 
Sądu pierwszej instancji, polegające na niezastosowaniu sankcji w postaci 
odrzucenia środka odwoławczego, nie może sanować uchybienia skarżącego w 
zakresie przekroczenia terminu do wniesienia środka odwoławczego i wyłączenia 
sankcji przewidzianej w art. 373 k.p.c. w związku z art. 370 k.p.c. 
W zażaleniu na to postanowienie M. R. domagała się jego uchylenia i 
przekazania sprawy Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania oraz 
przyznania jej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego 

 
 
3 
według norm przepisanych, zarzucając naruszenie: 1/ art. 87 ust. 1 oraz art. 2 
Konstytucji RP polegające „na wyjściu przez Sąd Apelacyjny poza dopuszczalne 
granice wykładni, skonstruowaniu normy nieprzewidzianej przez ustawodawcę i 
oparcie rozstrzygnięcia na tej normie”, 2/ art. 466 k.p.c. przez błędną wykładnię i 
uznanie, że przepis ten uniemożliwia pełnomocnikowi profesjonalnemu złożenie 
wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku ustnie do protokołu rozprawy 
publikacyjnej, 3/ art. 328 k.p.c. w związku z art. 466 k.p.c. przez ich błędne 
zastosowanie polegające na przyjęciu, iż pełnomocnik wnoszącej zażalenie nie 
złożył skutecznie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, 4/ art. 328 § 2 
k.p.c. w związku z art. 361 k.p.c. przez wydanie uzasadnienia bez wyjaśnienia w 
stopniu wystarczającym podstawy prawnej rozstrzygnięcia, 5/ art. 369 § 1 k.p.c. 
poprzez jego niezastosowanie, 6/ art. 369 § 2 k.p.c. przez jego zastosowanie 
pomimo braku przesłanek jego zastosowania, 7/ art. 373 k.p.c. w związku z art. 370 
k.p.c. przez ich zastosowanie pomimo braku przesłanek do ich zastosowania. 
Zdaniem wnoszącej zażalenie, interpretacja art. 328 k.p.c. w zw. z art. 466 
k.p.c. nie może prowadzić do uznania, że pełnomocnik reprezentujący stronę w 
postępowaniu odrębnym z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych nie ma 
uprawnienia do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku do protokołu 
posiedzenia publikacyjnego. Ograniczenie tego rodzaju musiałoby wynikać wprost z 
treści przepisu lub dać się z niego wywieść przy uwzględnieniu celu i systematyki 
spornej regulacji. Przyjęty przez Sąd Apelacyjny sposób wykładni językowej oraz 
wykładni logicznej art. 466 k.p.c a contrario nie uwzględnia dyrektyw wykładni 
systemowej oraz celowościowej, co prowadziło do ustalenia niewłaściwego 
znaczenia przedmiotowej normy prawnej i nieuprawnionego jej rozszerzenia. 
Zdaniem wnoszącej zażalenie, brak jest podstaw do uznania, że celem art. 466 
k.p.c. jest cokolwiek ponad polepszenie sytuacji procesowej pracownika 
(ubezpieczonego), w szczególności by było nim pogorszenie sytuacji procesowej 
strony działającej przez profesjonalnego pełnomocnika w porównaniu do sytuacji 
procesowej tej strony w postępowaniu zwykłym, przez uniemożliwienie jej złożenia 
ustnie do protokołu posiedzenia przeznaczonego na publikację wyroku wniosku o 
sporządzenie uzasadnienia tego wyroku, co miało miejsce w sprawie. W 
postępowaniu zwykłym strona ta lub reprezentujący ją pełnomocnik mógłby złożyć 

 
 
4 
wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku do protokołu posiedzenia 
wyznaczonego w celu jego publikacji. Żadnych ograniczeń w tym względzie nie 
zawiera art. 328 § 1 k.p.c., ograniczając zgłoszenie przedmiotowego wniosku 
jedynie terminem. Tym samym należało uznać, że wniosek o sporządzenie 
uzasadnienia został złożony skutecznie, co oznaczało, że termin do wniesienia 
apelacji powinien być liczony na podstawie art. 369 § 1 k.p.c., a nie jak przyjął Sąd 
Apelacyjny, zgodnie z art. 369 § 2 k.p.c. 
 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.  
 
Zażalenie jest nieuzasadnione. Pełnomocnik strony, który legitymuje się 
profesjonalnym statusem prawniczym (adwokata lub radcy prawnego), powinien 
znać podstawowe zasady cywilnego prawa procesowego i wykazywać się 
wymaganymi umiejętnościami profesjonalnego wykonywania za reprezentowaną 
stronę obowiązków procesowych, w tym stosować się do zasady pisemnego 
składania pism procesowych, obejmujących wnioski i oświadczenia stron składane 
poza rozprawą (art. 125 § 1 k.p.c.). Z wymienionego przepisu wynika procesowy 
obowiązek składania wniosków i oświadczeń stron poza rozprawą na piśmie, tj. z 
zachowaniem 
warunków 
wymaganych 
od 
pism 
procesowych, 
które 
w 
szczególności wymagają podpisu strony lub jej pełnomocnika procesowego 
(art. 126 § 1 pkt 4 k.p.c.), z jedynym wyjątkiem z art. 466 k.p.c., który jako przepis 
szczególny nie podlega wykładni rozszerzającej. 
W rozpoznanej sprawie nie podlegało kwestii, że profesjonalny pełnomocnik 
strony (działający z jego upoważnienia pełnomocnik substytucyjny) już po 
zamknięciu rozprawy oraz po ogłoszeniu wyroku wraz z ustnym wskazaniem 
zasadniczych motywów wydanego orzeczenia, tj. niewątpliwie poza rozprawą w 
rozumieniu art. 125 § 1 k.p.c., złożył ustnie „do protokołu” zamkniętej rozprawy 
wniosek o doręczenie wyroku wraz z uzasadnieniem, przez co naruszył rygor 
pisemności wymagany od wniosków składanych poza rozprawą. Ten wymieniony 
wniosek ustny był złożony i przyjęty w istocie rzeczy „poza protokołem” zamkniętej 
rozprawy, a w szczególności nie został opatrzony podpisem strony ani jej 
pełnomocnika. Niezachowanie rygoru pisemności sprawiało, że wniosek ten nie 

 
 
5 
wywoływał skutków w zakresie biegu terminów wymaganych do skutecznego 
zaskarżenia wyroku w rozumieniu art. 328 § 1 k.p.c. w związku z art. 369 k.p.c. W 
judykaturze utrwalone jest stanowisko, że profesjonalny pełnomocnik procesowy 
strony nie może zgłosić ustnie do protokołu wniosku o doręczenie orzeczenia, które 
w imieniu reprezentowanej strony zamierza zaskarżyć (por. postanowienia Sądu 
Najwyższego: z 11 stycznia 2000 r., I PKN 579/99, OSNP 2001 nr 15, poz. 488 i z 
21 kwietnia 2005 r., I PZ 44/04). Wbrew chybionemu zarzutowi zażalenia o 
rzekomo 
niekonstytucyjnym 
wykreowaniu 
„normy 
nieprzewidzianej 
przez 
ustawodawcę” taka linia orzecznictwa ma oparcie w wyżej wskazanych przepisach 
procedury cywilnej, dlatego bez zmiany obowiązującego stanu prawnego w 
zakresie wymaganej pisemnej formy składania przez pełnomocników procesowych 
wniosków poza rozprawą, uwzględnienie zażalenia nie było możliwe. W 
konsekwencji Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji.