II UZ 11/16

Sąd Najwyższy2016-06-07
SNubezpieczenia społeczneskładki na ubezpieczenia społeczneŚrednianajwyższy
ubezpieczenia społeczneskładkipodstawa wymiaruSąd Najwyższyskarga kasacyjnadopuszczalnośćorgan rentowyumowy cywilnoprawne

Sąd Najwyższy oddalił zażalenie organu rentowego, potwierdzając niedopuszczalność skargi kasacyjnej w sprawie dotyczącej ustalenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, gdy wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż 10 000 zł.

Sąd Apelacyjny odrzucił skargę kasacyjną ZUS od wyroku dotyczącego ustalenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne dla pracownika. Sąd uznał, że wartość przedmiotu zaskarżenia była niższa niż 10 000 zł, co czyniło skargę niedopuszczalną. Organ rentowy w zażaleniu zarzucił błędną wykładnię przepisów i naruszenie procedury. Sąd Najwyższy oddalił zażalenie, stwierdzając, że przedmiotem sporu była decyzja 'wymiarowa', a nie ustalenie podlegania ubezpieczeniom, co potwierdza utrwalony pogląd orzeczniczy.

Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie organu rentowego na postanowienie Sądu Apelacyjnego, które odrzuciło skargę kasacyjną Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Sąd Apelacyjny uznał skargę za przedmiotowo niedopuszczalną, ponieważ wartość przedmiotu zaskarżenia (2.161 zł) była niższa niż 10 000 zł. Sprawa dotyczyła ustalenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne dla pracownika I. Spółki z o.o., I. M., z tytułu umów cywilnoprawnych. Sąd Apelacyjny zmienił wyrok sądu pierwszej instancji, ustalając, że przychody z tych umów nie stanowią podstawy wymiaru składek. Organ rentowy w zażaleniu podniósł zarzuty naruszenia prawa materialnego (art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych) przez błędną wykładnię, twierdząc, że spór dotyczył podlegania ubezpieczeniom, a nie tylko wysokości składek. Zarzucono również naruszenie przepisów postępowania (art. 398 § 2 w zw. z art. 398 § 1 k.p.c.) przez niezasadne przyjęcie niedopuszczalności skargi kasacyjnej. Sąd Najwyższy oddalił zażalenie, uznając, że przedmiotem postępowania była decyzja 'wymiarowa', a nie decyzja o ustaleniu podlegania ubezpieczeniom. Podkreślono, że ograniczenie zakresu zaskarżonej decyzji do określenia wysokości podstawy wymiaru składek wykluczało możliwość kasacyjnego rozpatrzenia sprawy o pierwotne ustalenie tytułu podlegania ubezpieczeniom. Sąd powołał się na ugruntowany pogląd orzeczniczy, zgodnie z którym sprawy dotyczące opłacenia składek od przychodu pracownika na podstawie umowy o pracę i zlecenia dotyczą składki, a przedmiotem postępowania jest ustalenie właściwej kwoty podstawy jej wymiaru, co czyni skargę kasacyjną niedopuszczalną, jeśli wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż 10 000 zł.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, skarga kasacyjna jest niedopuszczalna, jeśli wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż 10 000 zł, a sprawa dotyczy decyzji 'wymiarowej', a nie ustalenia podlegania ubezpieczeniom.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że przedmiotem sporu była decyzja wymiarowa dotycząca wysokości składek, a nie pierwotne ustalenie podlegania ubezpieczeniom. Ograniczenie zakresu zaskarżonej decyzji do określenia podstawy wymiaru składek wykluczało kasacyjne rozpatrzenie sprawy o ustalenie tytułu podlegania ubezpieczeniom. Powołano się na utrwalony pogląd, że sprawy o opłacenie składek od przychodu pracownika dotyczą składki, a przedmiotem postępowania jest ustalenie właściwej kwoty jej podstawy wymiaru.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddala zażalenie

Strona wygrywająca

Zakład Ubezpieczeń Społecznych (organ rentowy)

Strony

NazwaTypRola
I. Spółka z o.o. w W.spółkawnioskodawca
Zakład Ubezpieczeń Społecznychorgan_państwowyorgan rentowy
H. Spółki z o.o.spółkauczestnik
I. M.osoba_fizycznazainteresowana

Przepisy (6)

Główne

k.p.c. art. 398² § § 1 zdanie drugie

Kodeks postępowania cywilnego

Sprawa nie należy do spraw wymienionych w tym przepisie, co czyni skargę kasacyjną niedopuszczalną.

k.p.c. art. 394¹ § § 3

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 398¹⁴

Kodeks postępowania cywilnego

Pomocnicze

u.s.u.s. art. 8 § ust. 2a

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

Błędna wykładnia przez organ rentowy, który twierdził, że spór dotyczył podlegania ubezpieczeniom, a nie tylko wysokości składek.

k.p.c. art. 398 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Naruszenie przepisów postępowania przez błędne zastosowanie i niezasadne przyjęcie, iż skarga kasacyjna nie jest dopuszczalna niezależnie od wartości przedmiotu zaskarżenia.

k.p.c. art. 398 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Naruszenie przepisów postępowania przez błędne zastosowanie i niezasadne przyjęcie, iż skarga kasacyjna nie jest dopuszczalna niezależnie od wartości przedmiotu zaskarżenia.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przedmiotem sporu była decyzja wymiarowa, a nie ustalenie podlegania ubezpieczeniom. Wartość przedmiotu zaskarżenia poniżej 10 000 zł czyni skargę kasacyjną niedopuszczalną. Sprawy dotyczące opłacenia składek od przychodu pracownika na podstawie umowy o pracę i zlecenia dotyczą składki, a przedmiotem postępowania jest ustalenie właściwej kwoty jej podstawy wymiaru.

Odrzucone argumenty

Spór dotyczył podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym, a ustalenie wysokości podstaw wymiaru składek było jedynie wtórnym zabiegiem. Skarga kasacyjna od wyroku Sądu Apelacyjnego nie jest dopuszczalna niezależnie od wartości przedmiotu zaskarżenia.

Godne uwagi sformułowania

przedmiot postępowania odwoławczego stanowiła decyzja „wymiarowa”, a nie decyzja o ustaleniu podlegania pracowniczym ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu ograniczenie zakresu i przedmiotu zaskarżonej decyzji do określenia wysokości „podstawy wymiaru”, a w konsekwencji objęcie przedmiotem odwołania (sporu) wysokości składek należnych od określonej w decyzji podstawy ich wymiaru, wykluczało kasacyjne rozeznanie sprawy

Skład orzekający

Beata Gudowska

przewodniczący

Zbigniew Myszka

sprawozdawca

Piotr Prusinowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalenie dopuszczalności skargi kasacyjnej w sprawach dotyczących składek na ubezpieczenia społeczne, gdy wartość przedmiotu zaskarżenia jest niska."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy przedmiotem sporu jest decyzja wymiarowa, a nie ustalenie podlegania ubezpieczeniom.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Orzeczenie jest interesujące dla prawników specjalizujących się w ubezpieczeniach społecznych ze względu na precyzyjne określenie dopuszczalności skargi kasacyjnej w sprawach o charakterze wymiarowym.

Kiedy skarga kasacyjna ZUS jest skazana na porażkę? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Dane finansowe

WPS: 2161 PLN

Sektor

ubezpieczenia społeczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt II UZ 11/16
POSTANOWIENIE
Dnia 7 czerwca 2016 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Beata Gudowska (przewodniczący)
‎
SSN Zbigniew Myszka (sprawozdawca)
‎
SSN Piotr Prusinowski
w sprawie z wniosku I. Spółka z o.o. w  W.
‎
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych
‎
z udziałem zainteresowanych: H. Spółki z o.o. i I. M.
‎
o ubezpieczenie społeczne,
‎
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 7 czerwca 2016 r.,
‎
zażalenia organu rentowego na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 6 lipca 2015 r.,
oddala zażalenie.
UZASADNIENIE
Sąd Apelacyjny Wydział III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych postanowieniem z dnia 6 lipca 2015 r. odrzucił skargę kasacyjną Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniesioną od wyroku tego Sądu
z dnia
20 lutego 2015 r. jako przedmiotowo niedopuszczalną.
W
sprawie ustalono, że wnioskodawca I. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością odwołał się od decyzji organu rentowego, w której określono podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne zainteresowanej I. M. z tytułu podlegania ubezpieczeniom w charakterze pracownika wnioskodawcy. Sąd Apelacyjny zmienił wyrok
Sądu pierwszej instancji z 27 stycznia 2014 r. w ten sposób, że ustalił, iż przychody osiągnięte przez I. M. z tytułu wykonywania umów cywilno-prawnych w miesiącu sierpniu 2008 r. i grudniu 2009 r. nie stanowią podstawy wymiaru składek zainteresowanej podlegającej ubezpieczeniom społecznym jako pracownika wnioskodawcy. Skargę kasacyjną wywiódł organ rentowy, który określił wartość przedmiotu zaskarżenia na 2.161 zł.
Sąd Apelacyjny uznał, że przedmiotem sporu nie jest podleganie ubezpieczeniom społecznym, a jedynie wysokość wymierzonych składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, a zatem wartość przedmiotu zaskarżenia odnosi się do części stanowiącej różnicę pomiędzy sumą przypisanych w spornych decyzjach składek z umów cywilnoprawnych a kwotami składek wynikającymi z deklaracji płatnika. Skoro wartość przedmiotu zaskarżenia odnośnie do zainteresowanej I. M. jest niższa niż 10.000 zł, to skarga kasacyjna okazała się przedmiotowo niedopuszczalna.
W zażaleniu pełnomocnik organu rentowego zarzucił naruszenie
prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 8 ust. 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2015 r., poz. 121 ze zm.)
i przyjęcie, że sprawy zainicjowane odwołaniem od decyzji opartej na tym przepisie, w których określa się podstawy wymiaru składek na poszczególne ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne mają charakter spraw, w których przedmiotem sporu jest tylko i wyłącznie kwestia wysokości składek należnych od danego płatnika składek. Tymczasem prawidłowa wykładnia tej regulacji prowadzi do jednoznacznego wniosku, że spór dotyczył podlegania obowiązkowym ubezpieczeniem społecznym, a ustalenie w decyzji wysokości podstaw wymiaru składek było jedynie wtórnym i następczym zabiegiem prawnym umożliwiającym uznanie, że dla danej osoby ubezpieczonej umowa cywilnoprawna nie stanowiła tytułu podlegania ubezpieczeniom społecznym, a była nim umowa o pracę. Ponadto zarzucił naruszenie przepisów postępowania: art. 398 § 2 w związku z art. 398 § 1 k.p.c. przez błędne zastosowanie i niezasadne przyjęcie, iż skarga kasacyjna od wyroku Sądu Apelacyjnego nie jest dopuszczalna
niezależnie od wartości przedmiotu zaskarżenia.
Na wymienionych podstawach wnoszący zażalenie domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Zażalenie nie miało usprawiedliwionych podstaw, ponieważ przedmiot
postępowania odwoławczego stanowiła decyzja „wymiarowa”, a nie decyzja o ustaleniu podlegania pracowniczym ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu. Wydając decyzję wymiarową sam wnoszący zażalenie organ ubezpieczeń społecznych określił przedmiot i zakres odwołania, przeto dla potrzeb niedopuszczalnego kasacyjnego zaskarżenia nie może racjonalnie utrzymywać, że wydał kontestowaną decyzję także w niewymienionym w niej zakresie i przedmiocie ustalenia podlegania zainteresowanej pracowniczym ubezpieczeniom społecznym i zdrowotnemu z przychodów uzyskiwanych za wykonywanie spornych umów. Powyższe
oznaczało, że ograniczenie zakresu i przedmiotu zaskarżonej decyzji do określenia wysokości „podstawy wymiaru”, a w konsekwencji objęcie przedmiotem odwołania (sporu) wysokości składek należnych od określonej w decyzji podstawy ich wymiaru, wykluczało kasacyjne rozeznanie sprawy o nieobjęte zaskarżoną decyzją „pierwotne” ustalenie pracowniczego tytułu podlegania ubezpieczeniom społecznym i zdrowotnemu z przychodów uzyskiwanych przez zainteresowaną za wykonywanie spornych umów cywilnoprawnych.
Ugruntowany jest pogląd, że sprawa o opłacenie przez
pracodawcę składki w wysokości wynikającej z przychodu uzyskanego przez pracownika na podstawie umowy o pracę i zlecenia wykonywanego na rzecz tego pracodawcy dotyczy składki, gdyż przedmiotem postępowania jest jedynie ustalenie właściwej kwoty jej podstawy wymiaru (por. np. postanowienia Sądu Najwyższego z: 21 kwietnia 2015 r., II UZ 8/15 i 19 sierpnia 2015 r., II UZ 14/15, niepublikowane). Sprawa, w której wniesiono skargę kasacyjną, nie należy zatem do spraw wymienionych w art. 398
2
§ 1 zdanie drugie k.p.c.
Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji w zgodzie z art. 394
1
§ 3 w związku z art. 398
14
k.p.c.
kc

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI